Nieuws Migrantenkaravaan in Mexico

Radeloosheid en genadeloosheid botsen in Tijuana

Een muur in de woestijn, een lucht gevuld met stenen, traangas en helikopters: de scènes zondag aan de grens tussen Mexico en de Verenigde Staten deden denken aan de periodieke bestorming van dat andere beloofde land, een halve aardbol verderop. Een botsing tussen radeloosheid en genadeloosheid – waarbij het nog niet duidelijk is hoe groot de kreukelzone precies is.

Migranten uit Centraal-Amerika beklimmen een muur op de grens van Mexico en de Verenigde Staten in Tijuana. Beeld AFP

De vergelijking gaat natuurlijk in veel opzichten mank. De Hondurezen en Salvadoranen die hier voor de muur staan zijn niet uit de VS verdreven zoals de Palestijnen uit Israël. Religie speelt hier nauwelijks een rol. Er is een soort buffer, Mexico. En dan zijn er nog wat historische verschillen tussen Amerikanen en Israëliërs, als kolonisten/veroveraars van hun eigen land. Maar de basale dynamiek lijkt hetzelfde. Er zijn mensen die uit alle macht naar binnen willen en er zijn mensen die hen uit alle macht buiten willen houden. Beide partijen vinden dat ze in hun recht staan.

Het liep zondag in Tijuana uit de hand toen enkele honderden van de duizenden immigranten die hier de afgelopen weken zijn aangekomen, tijdens een betoging zwakke plekken in de grens dachten te zien. Ze renden op de grensovergang San Ysidro af, de drukste ter wereld, waar auto’s in zo’n twintig rijen door de douanepoortjes gaan, en op de grensovergang voor de treinen. Anderen klommen over de golfijzeren schutting die de Mexicaanse zijde van de grens markeert – waarna ze nog een niemandsland en een veel hoger hek over moesten. Geen van hen kwam op zijn bestemming.

Want de reactie was fel. Mexicaanse ME’ers blokkeerden de doorgang naar de grensovergangen. Amerikaanse grensbewakers schoten traangas over de schutting, en sloten de grenspost af. De paar migranten die de eerste barrière waren gepasseerd, vluchtten ijlings terug.

Migranten in Tijuana worden ingesloten door de Mexicaanse politie. Beeld Reuters

Trump haalt zijn gelijk

Zo heeft Donald Trump de dreigende beelden gekregen waar hij een maand geleden voor waarschuwde. Mensen die op de Amerikaanse grens af rennen. Mensen die leuzen schreeuwen. Mannen die stenen gooien. Dat de Amerikaanse president zijn gelijk gaat halen met deze ‘invasie’, bleek maandag toen hij twitterde dat hij de grens ‘permanent zal sluiten als dat nodig is’. De bestorming bewijst voor Trump het ongefundeerde idee dat de meeste migranten ‘ijskoude criminelen’ zijn, waartegen maar één oplossing is. ‘Congres, geef geld voor de MUUR!’

Tot die (nieuwe, hogere) muur er is, doet hij er alles aan om de migranten af te schrikken, met een combinatie van bureaucratische hardheid, fysieke maatregelen (soldaten naar de grens) en dreigende retoriek (de soldaten mogen geweld gebruiken). Hij begon dit voorjaar met de soms maandenlange en chaotische scheiding van kinderen van hun ouders en stelde twee weken geleden een regel in dat immigranten die buiten de grensposten de grens oversteken, geen asiel meer kunnen aanvragen. Tussendoor overwoog hij de asielmogelijkheden voor vluchtelingen die worden bedreigd door (huiselijk) geweld helemaal te schrappen. Volgens een ander plan zou hij de migranten na hun asielaanvraag in Mexico willen houden.

Daarbij gaat hij langs en over de randen van de wet: twee keer is hij nu door een rechter teruggefloten. Trump hoopt dat het Hooggerechtshof, sinds vorige maand in meerderheid conservatief, de wet anders zal interpreteren. In de tussentijd neemt hij zijn toevlucht tot een soort binnendruppelbeleid, waardoor immigranten weken of maanden bij de grens moeten wachten voordat ze asiel kunnen aanvragen.

Migranten rennen weg van traangas dat is afgevuurd door Amerikaanse grenspolitie. Beeld AP

Gekmakende situatie

Dat is voor velen een gekmakende situatie. De karavanen beginnen hoopvol. Voor zover de deelnemers al iets kunnen opmaken uit de mistige geruchtenstroom die hun kant opkomt, lijken ze enige last te hebben van cognitieve dissonantie: het harde toelatingsbeleid geldt alleen voor anderen. Pas bij de grens merken ze dat ze er nog lang niet zijn: hoewel ze het land van melk en honing dan bijna kunnen proeven, lijkt het steeds verder terug te wijken. Het feit dat veel Mexicanen in Tijuana de migranten inmiddels ook liever kwijt dan rijk zijn, kan tot hopeloos impulsief gedrag leiden, zoals de vlucht naar voren zondag.

Een vlucht die hen terug bij af brengt. Mexico zei maandag dat het vijfhonderd muurbestormers zal deporteren. Intussen is er alweer een nieuwe karavaan onderweg.

Migranten in Tijuana proberen bij de grens met de Verenigde Staten te komen. Beeld Reuters

Lees verder
Arnovis Portillo uit El Salvador vluchtte met zijn dochtertje naar de VS. Daar nemen Amerikaanse grenswachters haar mee. Om haar vrij te krijgen belooft Portillo terug te keren naar zijn thuisland. Tevergeefs. ‘Ze hebben je bedrogen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden