Radboud voert 'kinderalarm' in om ouders stem te geven

Artsen van het Radboud UMC gaan beter luisteren naar bezorgde ouders van zieke kinderen. Het ziekenhuis voert als eerste in Nederland een 'kinderalarmsysteem' in waarbij ouders worden gehoord. De signalen gaan op rood als ouders van een ziek kind aangeven dat het mis dreigt te gaan. Ook als dat uit medische gegevens nog niet blijkt.

Exterieur van het UMC Sint Radboud in Nijmegen. Beeld anp

Het academisch ziekenhuis in Nijmegen wil dreigende problemen bij kinderen eerder kunnen ontdekken. In het kinderalarmsysteem worden ook andere gegevens meegenomen, zoals de hartslag en de bloeddruk van het kind. Daarnaast kunnen artsen en verpleegkundigen zelf aangeven of ze een 'niet-pluisgevoel' hebben. Als de signalen op rood springen, wordt het kind intensiever bewaakt. Controles worden vaker gedaan, medische handelingen dubbel gecheckt.

Uit onderzoek blijkt dat zogeheten 'worried signs' van ouders goed voorspellen of er daadwerkelijk iets aan de hand is. 'Als we bij calamiteiten terugkijken, zien we vaak dat een moeder al uren daarvoor heeft gezegd: hier klopt iets niet met mijn kind, dit is echt anders dan anders', zegt hoofd kinderchirurgie Marc Wijnen. 'Dat moeten we als artsen serieus nemen.'

Het Radboud UMC Amalia Kinderziekenhuis voert het Pediatric Risk Evaluation and Stratification System (PRESS) vandaag in. Als de behandelend arts bijvoorbeeld ziet dat ouders ongeruster worden over hun kind, vinkt hij een rode vlag aan in zijn computer. Iedereen in het ziekenhuis weet dan dat ze bij deze patiënt extra alert moeten zijn. 'De arts moet dit minstens een keer per dag registreren', zegt initiatiefnemer en kinderarts Joris Fuijkschot. 'Dat dwingt hem of haar ook tot nadenken.'

Onzekerheid
'Dokters zijn niet altijd geneigd om naar ouders te luisteren', zegt Wijnen. 'We vinden als dokters natuurlijk vaak dat we heel goed zijn en het allemaal wel weten. Maar ouders kennen hun kind als geen ander.' Het negeren van ouders kan ook voortkomen uit onzekerheid, zegt hij. 'Onervaren artsen denken bij zeer ongeruste ouders soms: ik moet hier de leiding nemen.'

Het kan lastig zijn om de echt bezorgde ouders eruit te pikken, erkent Fuijkschot. Voorlopig is het daarom de arts die oordeelt. 'Je hebt er natuurlijk niets aan als de hele kinderafdeling vol ligt met kinderen bij wie het signaal op rood staat. Dan verliest het zijn kracht.'

 
Als we bij calamiteiten terugkijken, zien we vaak dat een moeder al uren daarvoor heeft gezegd: hier klopt iets niet

Rode vlag
Het kinderziekenhuis voerde drie jaar geleden als eerste al een kleiner 'kinderalarmsysteem' in om de vitale functies van kinderen - hartslag, bloeddruk, ademhaling - gestructureerd te kunnen volgen. Zodra de waarden te hoog of te laag worden, krijgt het kind een rode vlag. Diverse Nederlandse kinderziekenhuizen namen dit over.

Toch glippen er nog steeds kinderen doorheen: 'slechts' 70 procent van de kinderen die op de intensive care belandt, kan zo vroegtijdig worden ontdekt. Daarom wordt het systeem nu uitgebreid met andere risicofactoren.

Grote zorgen

Een van de zaken die het ziekenhuis aan het denken zette, was het overlijden van een jong kind dat met buikgriep werd binnengebracht. Doordat de infectie om zich heen greep, ging het kind razendsnel achteruit en overleed het uiteindelijk. 'Artsen en ouders hadden wel degelijk grote zorgen', zegt Fuijkschot. 'Maar omdat er zo veel artsen bij betrokken waren, wist niet iedereen van deze zorgen af. Je moet het dus kunnen registreren. Verpleegkundigen en artsen in de nachtdienst maken gesprekken overdag bijvoorbeeld niet mee.'

Ook Wijnen ziet dit gebeuren. 'Soms wordt een kind met een blindedarmontsteking pas na een dag geopereerd, maar zien we tijdens de operatie dat de blindedarm op dat moment al opengesprongen is. Achteraf blijkt dan vaak dat de ouders zich al eerder zorgen maakten.' Aan het systeem zitten ook risico's, zegt hij. 'Een van de gevaren is dat je bij een kind met een groene stip al snel denkt: o ja, niks aan de hand. Dokters moeten natuurlijk niet stoppen om zelf na te denken.'

Kinderarts Cynthia van der Starre (Erasmus MC), voorzitter van de commissie patiëntveiligheid van de Nederlandse Vereniging van Kindergeneeskunde noemt dit een belangrijke ontwikkeling. 'Ouders kunnen een cruciale rol spelen bij patiëntveiligheid. Het enige wat fout kan gaan, is dat ouders bij elk wissewasje alarm slaan. Dan kan het systeem overbelast raken. Maar dit is een waardevolle stap.'

Exterieur van het UMC Sint Radboud in Nijmegen. Beeld anp
 
Het enige wat fout kan gaan, is dat ouders bij elk wissewasje alarm slaan
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden