Radarbeelden uit de hoge hoed

Vlak voor de Nederlandse persconferentie over de MH17 belegde Rusland een eigen persbijeenkomst. Uit nieuwe radarbeelden zou blijken dat Oekraïne de schuldige is.

Tom Vennink
De pers krijgt radarbeelden te zien in Rusland waaruit zou blijken dat het vliegtuig niet is neergehaald door pro-Russische rebellen. Beeld afp
De pers krijgt radarbeelden te zien in Rusland waaruit zou blijken dat het vliegtuig niet is neergehaald door pro-Russische rebellen.Beeld afp

'Kijkt u mee.' Op de reusachtige schermen achter majoor-generaal Andrej Koban verschijnt een radarbeeld met tientallen stipjes. 'Daar komt de Boeing', zegt Koban in blauw uniform van de Russische luchtmacht. Van links komt een groene stippellijn het scherm in die plots van richting verandert en dan verdwijnt. Geen stipje van een raket te bekennen.

'Dames en heren, u ziet het', zegt de majoor-generaal. 'Er komen vanuit het oosten geen vliegende objecten richting de Boeing. Anders had onze radar die wel opgemerkt.'

En weer heeft Rusland de pro-Russische rebellen in Oost-Oekraïne vrijgepleit van de aanslag op MH17, vlak voordat het internationale onderzoeksteam zijn bevindingen presenteert.

Traditie

Het is een traditie aan het worden: komt er in Nederland een persconferentie over het onderzoek naar MH17, dan belegt Rusland op de vooravond een eigen persconferentie. Scenario's met pro-Russische rebellen als daders worden daar vast uitgesloten - veel waarschijnlijker is dat de Oekraïense regering bloed aan haar handen heeft.

Zo ging het vorig jaar oktober ook. Almaz-Antey, de Russische fabrikant van de BUK-raket, kwam op de ochtend van de presentatie in Nederland plots met geïmproviseerde raketproeven. Die moesten aantonen dat MH17 in elk geval niet neergehaald is vanuit rebellengebied. Een paar uur later concludeerde de Onderzoeksraad voor Veiligheid op basis van uitgebreid internationaal onderzoek dat de BUK naar alle waarschijnlijkheid in rebellengebied gelanceerd is.

Reactie in Rusland: ja hoor, ons onderzoek wordt weer genegeerd door het Westen.

Volgens Rusland is op dit radarbeeld te zien dat er geen raket in de buurt is geweest van vlucht MH17. De beelden zouden zijn aangetroffen op oude harde schijven in het Russische radarstation in Rostov. Beeld ap
Volgens Rusland is op dit radarbeeld te zien dat er geen raket in de buurt is geweest van vlucht MH17. De beelden zouden zijn aangetroffen op oude harde schijven in het Russische radarstation in Rostov.Beeld ap

U komt toch wel?

Ditmaal toverde Almaz-Antey de lang gezochte radarbeelden tevoorschijn. Ruim twee jaar hield het Kremlin vol dat er geen Russische radarbeelden bestaan van Oost-Oekraïne ten tijde van de crash. Nu doken ze opeens op, twee dagen voor het Joint Investigation Team (JIT) in Nieuwegein de lanceerlocatie van de raket bekendmaakt. Ook zal het JIT woensdag naar verwachting ingaan op de herkomst van de raket.

Waar de radarbeelden plots vandaan komen? Aangetroffen op oude harde schijven in het Russische radarstation in Rostov, aldus Almaz-Antey.

In het Situatsjionni Tsentr van het Russische ministerie van Defensie staren zo'n 200 journalisten naar de puntjes op de beelden. Alle grote Russische tv-kanalen zijn er. Buitenlandse journalisten ook. Sommige correspondenten die zich niet geaccrediteerd hadden, kregen zondag een telefoontje van de perssecretaresse van het ministerie. 'U komt toch wel?'

Geen raket uit rebellengebied

Drie mannen achter een tafel vertellen beurtelings wat ze op de ruwe radarbeelden zien: in elk geval geen raket uit rebellengebied. 'Dus ook niet uit het dorp Snizjne', zegt Koban met nadruk. In Snizjne werd enkele uren voor de ramp een mobiele BUK-installatie gesignaleerd. Het dorp was in handen van de rebellen.

Wel detecteerde de Russische radar een onbemand vliegtuigje boven de Russisch-Oekraïense grens. Veel kleiner en lichter dan een BUK-raket. De boodschap: de Russische radar is zo goed dat hij zelfs zulke kleine objecten opmerkt. Het is dus onmogelijk dat de radar de BUK gemist heeft als die uit Oost-Oekraïne kwam. 'Uitgesloten', zegt Koban.

Wat volgens hem wel mogelijk is: de raket kwam van de andere kant. Vanuit gebied dat onder controle stond van het Oekraïense leger.

Geen vragenronde

'Alleen satellietbeelden kunnen aantonen of er een raket uit het zuiden of westen afgevuurd is', zegt Koban. Hij verwijt de Verenigde Staten en Oekraïne dat zij hun beelden vanuit de ruimte niet vrijgegeven hebben. Ze zouden opzettelijk informatie achterhouden. Koban: 'Daaruit valt te concluderen dat de lancering, als het daadwerkelijk een BUK was, op gebied plaatsvond dat onder controle stond van het Oekraïense leger.'

Dat roept vragen op. Hoe kon de Russische radar een Oekraïense raket over het hoofd zien? De radar was toch zo goed? Verbaasde journalisten die daar wat over willen vragen, krijgen daar geen kans toe. In tegenstelling tot de vorige keer is er ditmaal geen vragenronde.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden