Racisme is voedingsbodem voor GIA in Franse steden

De Franse recherche heeft bij haar onderzoek naar de bomaanslag op de Parijse metro vanaf het eerste uur de 'piste islamiste' in het vizier genomen....

Van onze buitenlandredactie

AMSTERDAM

De Fransen zijn wakker geschud. De angst voor een terreurgolf is zo groot dat de directie van de Parijse metro de mogelijkheid bestudeert camera's op stations te installeren en ruimtes onder zitplaatsen in treinen te verzegelen.

Het is het soort maatregelen dat terroristen dwingt een ander doelwit dan de metro te kiezen, maar Algerijnse moordcommando's niet vleugellam maakt. De vorig jaar opgerolde terreurgroep onder aanvoering van Boualem Bensaid, een 29-jarige Algerijnse Fransman, had bijvoorbeeld een bomaanslag op een markt in Lille in gedachten.

De terreurdaad in het Parijse station Port Royal heeft het publieke bewustzijn ervan doordrongen dat met de ontmanteling van Bensaids netwerk, verantwoordelijk voor acht doden en 190 gewonden, de islamistische dreiging niet is geweken. Het dagblad Libération meldt dat de 230 'islamisten' in Franse gevangenissen, meestal voor kleinere vergrijpen vastzitten. Zware jongens van de GIA bewegen zich daarentegen vrijelijk door Europa, zoals arrestaties in Italië en België illustreren. Niet voor niets liet de Franse contraspionage DST deze week de waarschuwing horen dat nieuwe fundamentalistische netwerken hun tentakels uitstrekken.

De vrees van de DST lijkt gegrond. Uit documenten die de Britse politie vorig jaar in Londen aantrof in de woning van een Algerijnse verdachte, bleek dat de GIA een goed gestroomlijnde, hiërarchische organisatie in het buitenland had opgezet. In deze organisatie had iedereen zijn taak, 'van slapende agenten tot speciale afgezanten', aldus Le Monde. Het blad vergelijkt de structuur van deze islamitische ondergrondse zelfs met het Franse verzet in de Tweede Wereldoorlog.

De regering van premier Juppé wekte de afgelopen tijd de schijn het terrorisme onder controle te hebben, maar wist waarschijnlijk beter. Zij besloot bijvoorbeeld de legerpatrouilles op straat, op grond van de noodmaatregel 'Vigipirate', op te schorten. Vigipirate is inmiddels weer ingesteld. Franse politiefunctionarissen zeiden deze week dat de islamistische dreiging steeds 'diffuus' aanwezig is geweest.

Uit memo's van de Franse inlichtingendiensten, die na de metro-bom uitlekten, rijst een ander beeld op. De diensten hielden ter dege rekening met een hervatting van de islamistische terreur: zij hadden specifieke aanwijzingen dat er aanslagen op stapel stonden.

De DST wist dat een Algerijnse islamist in september Afghanistan had verlaten, met het doel 'een aanslag tegen Franse belangen te plegen'. De DST zou het spoor van de man zijn kwijtgeraakt. De buitenlandse veiligheidsdienst DGSE sloeg alarm bij de Franse regering, na te hebben vernomen dat een commando van vier islamisten het land was binnengekomen om eind november een bom te plaatsen in een Parijs' restaurant.

Niettemin ontplofte de bom in Port Royal totaal onverwacht. Het tekent de verwarring over het gewapende islamisme, dat moeilijk als een buitenlands probleem kan worden afgedaan. De GIA is weliswaar een groepering die in Algerije vanuit de maquis het regime van president Zeroual bestrijdt, maar heeft ook een Frans gezicht.

De uiterst wrede beweging oefent aantrekkingskracht uit op de verloren generatie van Noord-Afrikaanse origine in de banlieues van de grote Franse steden. Justitie heeft bewijzen dat een aantal leden van het onttakelde netwerk van Bensaid, onder wie de vorig jaar door de Franse politie doodgeschoten Khaled Kelkal, een terroristische opleiding hadden genoten bij de GIA-emirs in Algerije.

De bestrijding van islamisten ligt daardoor gevoelig. De gendarmerie laadde door het 'ongeluk' met Khaled Kelkal de verdenking van anti-Arabisch racisme op zich. Het islamisme-dossier is zelfs zo explosief dat de Franse regering het risico loopt de vijf miljoen moslims in Frankrijk van zich te vervreemden.

Het lijdt geen twijfel dat het Franse racisme het islamisme van de Arabische jongeren voedt. 'Dat wij een gewelddadige islam hebben omhelsd, is in de eerste plaats te wijten aan het racisme in Frankrijk', zei de 24-jarige islamist Redouane Hammadi. Hammadi is in Marokko bij verstek ter dood verdoordeeld vanwege een dubbele moordaanslag, maar staat vanaf maandag in Parijs terecht met twintig andere jonge Fransen van Noord-Afrikaanse afkomst. De Parijse metrobom heeft het pleidooi van de verdediging bij voorbaat waardeloos gemaakt, zo vreest zijn advocaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.