nieuwe premier

Race om Britse premierschap nadert ontknoping: na vanmiddag blijven nog vier kandidaten over

De Britse Conservatieve Partij stemt woensdagmiddag nog één van de vijf kandidaten weg voor het leiderschap van de partij en het land. Na de stemming blijven er vier personen over die kans maken om de nieuwe Britse premier te worden. De grote favoriet blijft Boris Johnson.

Kandidaat voor het partijleiderschap Boris Johnson verlaat woensdagochtend zijn huis. Beeld AP

Komt de Rorymania tot een einde? Of zal Sajid Javid de afvaller worden, de Conservatieve bewindsman die de eerste Britse premier van Aziatische origine wil worden? Vanmiddag gaan de fractieleden van de Conservatieve Partij voor de derde keer naar kamertje 14 in het Britse parlement om hun stem uit te brengen op een toekomstige leider. De persoon die als laatste eindigt, moet de strijd verlaten, waarna er morgen bij de vierde stemming nog twee kandidaten afvallen.

Hoe groot zal de invloed zijn van het leiderschapsdebat dat dinsdagavond op de BBC te zien was? Het was een steriele, teleurstellende vertoning. De vijf kandidaten werden op ongemakkelijke barkrukken geposteerd en moesten een voor een vragen beantwoorden die door kiezers uit de verschillende hoeken van het Verenigd Koninkrijk werden gesteld. Er ontstond amper debat en veel argumenten gingen verloren in een kakofonie van stemmen.

Nadat hij het eerste debat bij het EU-gezinde televisiekanaal Channel 4 aan zich voorbij had laten gaan, deed de grote favoriet Boris Johnson dit keer wel mee, met frisse tegenzin. Hij maakte geen grappen en probeerde als een staatsman over te komen. Even kwam hij in moeilijkheden toen imam Abdullah Patel uit Bristol hem aansprak op een artikel waarin hij boerkadragende moslimvrouwen had vergeleken met bankovervallers en brievenbussen.

De vijf overgebleven kandidaten gingen dinsdagavond bij de BBC in debat: Boris Johnson, Jeremy Hunt, Michael Gove, Sajid Javid en rechts (zonder stropdas) Rory Stewart. Beeld AFP / Jeff Overs-BBC

Afkomst speelt grote rol

Wat ongemakkelijk probeerde Johnson zich eruit te praten door erop te wijzen dat hij een afstammeling is van een Turkse immigrant en dat het Verenigd Koninkrijk een baken is van gastvrijheid. Javid beloofde dat er onder zijn leiding een onafhankelijk onderzoek komt naar islamofobie binnen de Conservatieve Partij, iets waar de anderen het mee eens waren. Na afloop bleek dat de vragensteller niet onomstreden is en zich op sociale media antisemitisch zou hebben uitgelaten.

Minister van Binnenlandse Zaken Javid benadrukte een zoon te zijn van een arme Pakistaanse immigrant. Jeremy Hunt, de huidige nummer twee in de strijd, liet de toehoorders weten dat hij getrouwd is met een Chinese vrouw. Als afvaller Dominic Raab had meegedaan, zou hij ongetwijfeld hebben gewezen op het feit dat zijn vader een Tsjechische jood is. De Schot Michael Gove heeft niet zulke exotische trekjes, maar zei een adoptiekind te zijn.

Heel anders is de afkomst van Rory Stewart, weleens ironisch het laatste restje Brits wereldrijk genoemd. Zijn vader was bestuurder in de voormalige koloniën en bekleedde een hoge functie in de buitenlandse inlichtingendienst MI6. Eerder op de dag had The Daily Telegraph, een krant die Johnson steunt, gemeld dat Stewart zelf een spion was. De bedoeling was om hem te beschadigen, maar dat bleek niet te werken. Een 007 zijn is niet iets om je voor te schamen.

Grote verrassing

Stewart voelde zich ongemakkelijk in de setting die de BBC had gedacht. Na een kwartier deed hij zijn stropdas af. ‘Ik probeerde terug te keren naar de realiteit’, verklaarde hij achteraf. Tevens leek hij yogabewegingen te maken. Zoals verwacht presenteerde de progressieve Tory zich als het redelijke geluid. Stewart sprak zich vierkant uit tegen een No Deal-Brexit en zei dat het nu niet de tijd is om belastingcadeautjes weg te geven. Volgens Stewart zijn meer investeringen in zorg en onderwijs noodzakelijk.

Tot nu toe is Stewart de grote verrassing bij deze campagne. Hij komt over als een fris geluid, net als Nick Clegg voor de parlementsverkiezingen van 2010 en Jeremy Corbyn bij de race om het leiderschap van Labour in 2015. Johnson vreest een tweestrijd met deze collega-Etonian. Achter de schermen doet zijn campagnemanager Gavin Williamson er alles aan om Stewart uit de race te halen, bijvoorbeeld door aanhangers van Johnson te laten stemmen op rivalen van Stewart.

Probleem van Stewart is dat hij niet duidelijk kan maken hoe hij het akkoord van Theresa May wél door het Lagerhuis kan krijgen. Daar is meer voor nodig dan charme. Tegelijkertijd kunnen de andere kandidaten geen antwoord geven op de vraag hoe ze Brussel zover zouden krijgen om het met May gesloten akkoord open te breken. Dinsdag gaf EU-onderhandelaar Michel Barnier te kennen dat hij bij een No Deal-Brexit geen apart akkoord met de Britten wil sluiten om rechten van EU- en Britse burgers te beschermen.

Meer lezen over de Britse verkiezingen:

Boris Johnson aan kop in race om Brits premierschap, vrouwelijke kandidaten vallen af

Waarom Boris Johnson toch weer de gedoodverfde Tory-leider is 

Als het aan Johnson ligt, kan de Europese Unie naar de openstaande rekening van 39 miljard euro fluiten, als die de Britten geen beter scheidingsakkoord aanbiedt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden