Raar weer is ook gewoon

Met nog een week te gaan is de zomer van 2003 nu al een van de heetste en droogste ooit in Nederland....

Niets zo veelbesproken als het weer, en niets ook zo snel weer vergeten. De zomer van 2002 bijvoorbeeld, weet u het nog?

Neem het weer van 23 augustus 2002, precies een jaar geleden. Nu en dan scheen de zon, met verspreid over het land enkele regen-en onweersbuien. Het werd maximaal zo'n 21 graden landinwaarts. 'Niet echt zonovergoten', noteerde weerman Klaas Dros van Meteoconsult alvast zuinigjes in de Volkskrant voor het navolgende weekend.

Waarna er op zondag zulke heftige stortbuien met meer dan 50 millimeter regen vielen, dat het dak van de IKEA-vestiging in Amsterdam-Zuidoost bezweek onder de waterlast. En de eerste dagen van de week her en der in het land tunnels, kelders en straten blank stonden door zware hoosbuien, veelal met onweer.

Het oogde haast vertrouwd, na wekenlang beelden van zware overstromingen in met name Tsjechië en Duitsland, die de binnensteden van Praag (13 augustus: 'Vijftigduizend mensen ontvluchten de stad') en Dresden (16 augustus: 'Water stroomt van alle kanten de stad binnen') onder water zetten.

Met 17,6 graden in De Bilt was zomer 2002 wat aan de warme kant, met 547 uren zon wat somberder dan normaal en met zijn 267 millimeter regen behoorlijk nat. 'Wel even een ander weerbeeld dan dat van de laatste tijd, die heet, zonnig en volkomen droog was', zegt klimaatonderzoeker dr. Rob van Dorland van het KNMI in De Bilt. Samen met klimatoloog drs. Rob Sluijter van de klimatologische dienst zit hij klaar om de balans van zomer 2003 op te maken en de vraag te beantwoorden wat eventuele records betekenen.

Van Dorland: 'Het grappige is dat we dit jaar eigenlijk precies dezelfde vragen krijgen als vorig jaar. Is dit nou het broeikaseffect? Hoe gewoon gaat dit worden? Terwijl we toen verdronken en nu verdrogen.'

En sterker, de antwoorden zijn ook min of meer hetzelfde, zegt hij stellig. Om kort te gaan: warmterecords, losse hoosbuien, hittegolven of overstromingen kunnen, hoe heftig en hinderlijk ook, nooit rechtstreeks aan het broeikaseffect worden toegeschreven. Pas als ze vaker optreden dan vroeger, is dat misschien een aanwijzing voor klimaatveranderingen.

Van Dorland, voorzichtig: 'Misschien. Bedenk bijvoorbeeld dat het befaamde recordjaar 1947 viel in een tijd dat het broeikaseffect nauwelijks van belang kan zijn geweest.'

Wat niet wil zeggen dat er geen opmerkelijke dingen zijn gebeurd, de laatste drie maanden, zegt klimatoloog Sluijter, die dagelijks de gegevens van weerstations ordent en verwerkt.

Met nog een week te gaan, is zomer 2003 nu al een van de heetste en zonnigste die Nederland heeft gekend sinds er wordt gemeten. 'Als ik de gemiddelde dagtemperatuur de rest van augustus precies op de normaal zet, komt zomer 2003 net achter 1947 op de tweede plaats.'

En blijft het, zoals de jongste tiendaagse prognoses voor de hele komende week inderdaad lijken aan te geven, nog ietsjes warmer, dan zit een absoluut historisch warmte-record van meer dan 18,7 graden er nog steeds in. Dan moet augustus wel boven de 19,6 graden blijven, gemiddeld over dag en nacht.

Dat maandgemiddelde staat nu nog op een riante 20,8 graden Celsius. In hoge mate is daarvoor de lange officiële hittegolf verantwoordelijk in de eerste veertien dagen van augustus. Die permanente hitte, zegt Sluijter, was op zich imposant, maar nog lang geen record.

'In het bloedhete jaar 1947 had je vier hittegolven, waarvan de eerste al in mei. Wat een beetje een spelletje met definities is, want als er dit jaar één dag onder de 25 bij was geweest, waren we opnieuw begonnen met tellen en hadden we nu twee hittegolven genoteerd.'

Om die reden, mijmert Sluijter, zou hij graag eens heel diep in zijn cijferberg duiken om er echte statistiek op los te laten. 'Niet meer van die malle definities, die nog stammen uit de tijd dat je je moest beperken tot wat je met een rekenlineaal aankunt. Dit is het computertijdperk. Wat je eigenlijk wilt hebben is frequentieverdelingen van de temperatuur: hoe vaak komt wat voor. Daar kun je pas echt aan zien wat er eventueel aan het schuiven is in ons klimaat.'

Eén ding staat vast: zelfs als deze zomer qua temperatuur een echte recordzomer blijkt, is hij van een heel ander type dan die van het legendarische jaar 1947, zegt Sluijter. 'Dit jaar kent buitengewoon standvastig zomerweer. Destijds zaten er ronduit kille dagen van maar 15 graden gemiddeld bij. En dan kwam de hitte weer.'

Zulke inzinkingen waren er dit jaar niet. Sterker, het aantal zogeheten warme dagen, zo genoemd als het kwik in De Bilt het hele etmaal gemiddeld boven de 20 graden blijft, wordt een

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden