Raadslidmaatschap dreigt privilege voor rijke mensen te worden

Het raadslidmaatschap dreigt een privilege te worden voor bemiddelde mensen, met genoeg tijd en geld om de steeds zwaardere taak te vervullen. Dat beeld doemt op uit een advies van de Raad voor het openbaar bestuur (ROB) aan het ministerie van Binnenlandse zaken. Voor veel raadsleden is hun baan als volksvertegenwoordiger steeds moeilijker te combineren met werk en privé.

Verkiezingsposters in Amsterdam. Beeld anp

De raad roept daarom op de werkdruk te verlichten en de beloning van raadsleden te verhogen, opdat het werk voor iedereen mogelijk blijft. Gemeenten hebben de afgelopen jaren steeds meer verantwoordelijkheden gekregen. 'Maar meer taken betekent niet noodzakelijk meer uren voor het raadswerk', zegt ROB-voorzitter Han Polman, tevens commissaris van de koning van Zeeland. 'Er liggen nu juist kansen om de taken anders te verdelen.'

Vooral de gemeenteraadsleden zelf zijn verantwoordelijk voor werkdrukverlaging. Polman vindt het belangrijk dat zij zich realiseren wat hun rol precies is. 'Ze moeten midden in de samenleving staan en de politieke visie meegeven aan het dagelijks bestuur. Dat betekent dat ze niet over elk detail van elk onderwerp hoeven mee te beslissen.'

Hoge leeftijd

Dat een steeds kleinere groep raadslid wordt is ook te zien aan de hoge gemiddelde leeftijd van raadsleden. Ouderen hebben vaak meer tijd en meer geld om raadswerk te doen. In 2017 lag de gemiddelde leeftijd van raadsleden op 53,6 jaar, blijkt uit de cijfers van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. In de kleinste gemeenten is de gemiddelde leeftijd met 58,6 het hoogst. 'We moeten het raadswerk ook voor jongeren weer aantrekkelijk maken', aldus Polman.

Volgens Lennert Huurman van de Vereniging Raadsleden blijven jonge mensen vaak maar één termijn aan. 'Daarna willen ze niet meer voor een hongerloontje dit werk doen. Ook als jonge mensen een gezin krijgen, houden ze het vaak niet vol.'

Vergoedingen

Een hogere vergoeding in kleinere gemeenten moet de gemeenteraad volgens de ROB weer aantrekkelijker maken. In de kleinste gemeenten verdienen raadsleden iets meer dan 250 euro per maand. In de grootste gemeenten is dat bedrag met 2.352 euro een stuk hoger. De Vereniging van Nederlandse gemeenten (VNG) liet eerder weten dat het niet wenselijk is als mensen er om financiële redenen van afzien raadslid te worden of dat zij daarom eerder stoppen. Ook de VNG vindt daarom dat de vergoeding omhoog moet.

In de grote gemeenten kan de vergoeding voor raadsleden juist omlaag, vindt de ROB, mits de raadsleden erin slagen hun werkdruk te verlagen. De Raad vindt het verschil in vergoeding tussen kleine en grote gemeenten nu te groot, omdat de verantwoordelijkheden niet zo heel veel verschillen.

Het takenpakket van raadsleden kan onder meer worden verlicht door meer investeringen in de lokale rekenkamers. Die ondersteunen de raad bij het controleren van gemeentelijk beleid. 'Maar veel gemeenteraden hebben die zelf bijna wegbezuinigd', zegt Huurman. Minder dan een procent van het gemeentebudget wordt nu gereserveerd voor ondersteuning. De ROB stelt voor een fonds in het leven te roepen om dat te verbeteren. Huurman vindt dat een goed idee. 'Als het geld niet van de gemeente zelf hoeft te komen wordt de drempel lager om ondersteuning te vragen.'


Woensdag 21 maart mogen we weer stemmen

De campagnekaravaan
Op weg naar de gemeenteraadsverkiezingen woensdag volgt de Volkskrant hier de kleine en grote ontwikkelingen in het land.

Rotterdam Kiest
Verslaggever Rik Kuiper verkende de afgelopen weken de verkiezingsthema's die spelen in Rotterdam, van patsercontroles tot de mogelijke bouw van een nieuw stadion.

Gemeenten maken het verschil

Nu de gemeenten meer te zeggen krijgen, worden ook de verschillen groter. In deze serie zetten we steeds twee gemeenten tegenover elkaar op een specifiek thema.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.