Raadsels rond dode Mossad-agent

Een geheimzinnige gevangene die zelfmoord pleegde in een isoleercel van Israëls best bewaakte gevangenis blijkt een Mossad-agent uit Australië. Israël blijft hardnekkig zwijgen.

VAN ONZE CORRESPONDENT AD BLOEMENDAAL

TEL AVIV - De geruchtmakende zaak van 'Gevangene X' heeft niet alleen Israël, maar ook Australië in verlegenheid gebracht. Eerder deze week onthulde de Australische tv-zender ABC dat de naamloze man die in 2010 zelfmoord pleegde in een Israëlische isoleercel een Mossad-agent was. Ben Zygier bleek de zoon van twee prominente leden van de Joodse gemeenschap in Melbourne.

Sinds gisteren is ook bekend dat Australië meer over de zaak wist dan het aanvankelijk liet blijken. De Israëlische overheid heeft het consulaat in Tel Aviv op de hoogte gesteld van Zygiers arrestatie, in maart 2010 en in december van hetzelfde jaar van diens zelfmoord in de gevangenis. Het is echter onwaarschijnlijk dat Australisch ambassadepersoneel hem in zijn cel mocht bezoeken. Volgens Australische media werd Zygier al geruime tijd voor zijn arrestatie in Israël in de gaten gehouden door de Australische veiligheidsdienst wegens gesjoemel met paspoorten.

'Gevangene X' haalde voor het eerst het nieuws in het voorjaar van 2010, toen Israëls Ynet-website berichtte over een onbekende man die in totale isolatie in Blok -15 zat van de Ayalon-gevangenis in Ramle, niet ver van Tel Aviv. Zelfs zijn directe bewakers zouden geen idee hebben wie hij was. Blok-15 bevat slechts één cel, speciaal gebouwd voor Yigal Amir, de man die in 1995 premier Jitschak Rabin vermoordde. Amir werd er in de eerste jaren 24 uur per dag in de gaten gehouden door bewakers en video-camera's om te voorkomen dat hij zelfmoord zou plegen.

Het bericht dat in maart 2010 een nieuwe gevangene in de isoleercel was geplaatst, werd snel door de censor van de site verwijderd. Maar eind december kwam de zaak opnieuw in het nieuws, toen Ynet een kort bericht plaatste over de zelfmoord van 'Gevangene X'. Weer greep de censor in, maar internationale bloggers hielden het nieuws nog even warm.

Richard Silverstein onthulde op zijn site Tikun Olam zelfs de identiteit van de naamloze man in Blok-15: Ali Reza Asgari, een overgelopen generaal van Irans Revolutionaire Garde. Deze week gaf Silverstein toe dat hij er was ingetuind. Het Asgari-verhaal bleek een Israëlisch rookgordijn.

Na december 2010 bloedde de berichtgeving over 'Gevangene X' snel dood, tot afgelopen dinsdagavond de Australische televisie zijn naam onthulde. De in Australië geboren Zygier emigreerde in 2000 naar Israël, waar hij een Israëlische vrouw trouwde met wie hij twee kinderen kreeg.

Volgens Australische media begon ASIO, de Australische binnenlandse veiligheidsdienst, in 2009 een onderzoek naar Israëlische Australiërs die hun dubbele nationaliteit misbruikten voor werkzaamheden voor de Mossad. Het ging in het bijzonder om drie emigranten die twee of driemaal de Europees-Joodse naam in hun paspoort hadden veranderd. Een van hen was Zygier, die zich eerst had laten inschrijven als Ben Alon, daarna als Ben Allen en weer later als Benjamin Burrows. De drie bi-nationalen zouden met hun Australische paspoorten reizen hebben ondernomen naar landen die voor Israëliërs niet toegankelijk zijn, zoals Libanon, Iran en Saoedi-Arabië.

Een verslaggever van de Australische Fairfax Media benaderde Zygier begin 2010 over diens werkzaamheden voor de Mossad. De Israëlische Aussie toonde zich totaal verrast door het ASIO-onderzoek en ontkende ten stelligste dat hij 'verboden' landen had bezocht.Een maand later werd hij gearresteerd en overgebracht naar de speciale 'zelfmoord-proof' isoleercel in Ramle. De grote vraag is nu waarom dat gebeurde. Was hij een dubbelagent? Had hij Israëlische staatsgeheimen verraden? Stond hij op het punt opzienbarende onthullingen te doen?

Een week na zijn dood (was het zelfmoord?) werd Zygier onder grote belangstelling begraven op de Joodse begraafplaats in Melbourne. Twee jaar later hullen de nabestaanden zich nog altijd in stilzwijgen.

Israël vat de zaak-Zygier zeer ernstig op. Dat blijkt niet alleen uit de extreme detentiemaatregel tegen de Mossad-agent, maar ook uit een in 2010 ingesteld verbod op iedere publicatie hierover. Pas na vragen in de Knesset en wereldwijde publicatie van de Australische onthullingen, werd de censuur gisteren gedeeltelijk opgeheven. De Israëlische media mogen nu buitenlandse nieuwsbronnen citeren, maar niet zelf met onthullingen komen. Aluf Benn, hoofdredacteur van dagblad Ha'aretz, noemde censuurmaatregelen in de internet-tijd 'een pathetische poging de klok terug te draaien'.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden