NieuwsBibliothekentekort

Raad voor Cultuur: iedere gemeente moet verplicht een bibliotheek aanbieden

Elke gemeente zou verplicht moeten zijn een openbare bibliotheek aan te bieden. Dat schrijft de Raad voor Cultuur in een nieuw rapport, waarin hij zijn zorgen uit over het gebrekkige bibliotheekaanbod in Nederland.

Een medewerker van de bibliotheek Amerongen legt uit hoe je het beste protest kan uitbrengen tegen de sluiting van de bibliotheek.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

De Raad voor Cultuur uit haar zorgen over het huidige bibliotheekstelsel in een nieuw advies aan minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap). 16 van de in totaal 355 Nederlandse gemeenten hadden in 2019 geen echte bibliotheekvoorziening. Dat is voor de Raad een teken dat de Bibliotheekwet uit 2015, die was bedoeld om toegang tot bibliotheken te verzekeren, tekortschiet.

Omdat de huidige wetgeving onvoldoende functioneert, stelt de Raad voor om gemeenten te verplichten een eigen openbare bibliotheek aan te bieden. Deze verplichting moet ook in de wet verankerd worden. Als dat praktisch onhaalbaar is, moet een gemeente samenwerken met een buurgemeente, schrijft de Raad in haar advies. Zo moeten alle functies van de bibliotheek op redelijke afstand toegankelijk blijven.

Beeld Raad voor Cultuur, Kwinkgroep

Minder geld voor bibliotheken

In vergelijking met tien jaar geleden reserveren alle gemeenten samen nu 19 procent minder budget voor bibliotheekvoorzieningen. De Raad voor Cultuur vreest dat dit de komende jaren alleen maar minder wordt. Veel gemeenten kampen namelijk met financiële tekorten, nadat zij door het decentralisatiebeleid ook taken als jeugdzorg hebben overgenomen van de Rijksoverheid.

In het advies van de raad staan ook andere voorstellen om de erosie van het Nederlandse bibliotheekstelsel tegen te gaan. Zo moet er meer aandacht komen voor het opleiden van nieuwe bibliotheekmedewerkers. Het personeelsbestand vergrijst en veel bibliotheken draaien voornamelijk op vrijwilligers. Verder stelt de raad voor om een Nationale Bibliotheekagenda te ontwikkelen. Dit zou samenwerking moeten bevorderen en kosten inzichtelijk maken. Tot slot moet er meer budget komen om lezen te stimuleren bij de allerjongsten.

Nederlandse jongeren lezen steeds slechter

Twee maanden geleden kwam naar voren dat Nederlandse middelbare scholieren slecht scoren als het gaat om leesmotivatie en leesvaardigheid. Het niveau holt achteruit, bleek uit het internationale Pisa-onderzoek naar de vaardigheden van scholieren, dat iedere drie jaar wordt uitgevoerd.

Beeld Raad voor Cultuur, Kwinkgroep

Dit maakt de Raad van Cultuur extra ongerust. In een vorig advies (‘Lees!’, juni 2019) stelde hij al dat mensen met een laag taalvaardigheidsniveau vaker werkloos zijn, een slechtere gezondheid hebben en minder maatschappelijk actief zijn. Bibliotheken zijn een basisvoorziening die een dergelijke achterstand moeten ondervangen, stelt de Raad; daar moet niet op worden beknibbeld.

Lees verder over de teruggang van bibliotheken

Er wordt al jaren bezuinigd op bibliotheken in Nederland. Dat druist regelrecht tegen het landsbelang in, betogen een oud-medewerker en oud-student van de bibliotheekopleiding. 

Ondertussen worden er verschillende initiatieven opgetuigd om Nederlanders en vooral jongeren meer te laten lezen. Een goede zaak, maar dat neemt niet weg dat hier ook voor Den Haag een belangrijke rol is weggelegd, schrijft uitgever Henk Pröpper.

‘Dit is een rijk land dat uit armoede z’n bibliotheken sluit, z’n gymzalen, muziekscholen en jeugdhonken - en tegelijk niet weet wat het met de goedkope miljarden moet', aldus verslaggever Toine Heijmans.

Toch is het niet alleen maar kommer en kwel in de bibliotheekwereld. Er zijn ook enkele positieve tendensen. Zo lijkt een deel van de jongeren de bibliotheek vaker te vinden en neemt het aantal schoolbibliotheken toe.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden