Raad verbijsterend passief in conflict

De relatie tussen burgemeester Van Maaren en de gemeente Leeuwarden was gedoemd te mislukken. Een muilkorfconstructie moest de sores binnenshuis houden....

Van onze verslaggeefster Greta Riemersma

In Leeuwarden hangen posters met daarop een foto van de ontslagen burgemeester Loekie van Maaren met een pleister op de mond. Voorbijgangers moeten onmiddellijk begrijpen waar dit op slaat: de zwijgplicht die het gemeentebestuur en Van Maaren overeenkwamen over, zeg maar, alles wat op het stadshuis is voorgevallen in de bijna drie jaar die zij er doorbracht.

De gemeente blijft zeggen dat het geen zwijgplicht is, maar juristen die de geheimhoudingsclausule hebben gelezen, denken daar anders over. En inwoners van Leeuwarden vonden het massaal schandalig, bleek uit ingezonden brieven in de Leeuwarder Courant. Maandagavond tijdens het raadsdebat over het ontslag zaten op de publieke tribune ook al mensen met bepleisterde monden.

Het verbijsterende in deze affaire is dat nauwelijks een raadslid zich hardop heeft afgevraagd waarom die zwijgplicht er moest komen. Ja, om te voorkomen dat er met modder werd gegooid zoals in de burgemeesterscrisis in Middelburg, en om te voorkomen dat Van Maaren haar ervaringen te boek zou stellen.

Maar kan dat nu alles zijn waarom er een halve ton per verkeerde uitlating moest worden vastgelegd? Als er niks te verbergen valt – kom maar op met een boek met een paar onwelkome feiten, kom maar op met een interview met wat scheldwoorden. Komen we wel overheen, we kunnen onszelf recht in de spiegel aankijken.

Voor Van Maaren was het duidelijk waarom die muilkorfconstructie was bedacht: de kennis die zij had over een rapport dat haar mede- collegeleden hadden verdonkeremaand. Zij maakte dat maandag bekend tijdens de raadsvergadering. Verantwoordelijk wethouder van financiën Hermien de Haan kwam weg met de opmerking dat het allemaal niet zoveel voorstelde dat rapport, een lijstje, een onrijp product, louter bedoeld voor intern gebruik.

Wie ook maar gelijk mag hebben, opvallend zijn de tekenen van paniek die het stadhuis de afgelopen tijd vertoonde. Aanvankelijk werd het vertrek van de burgemeester verantwoord met één zin: er was een 'onoverbrugbaar verschil van inzicht' over het bestuur van de stad. Dat was dat, en wie belde voor meer informatie, kreeg amper tekst en uitleg.

Toen de zwijgplicht was uitgelekt, en het vertrek van de burgemeester een zaak begon te worden, kwam er vorige week dinsdag om elf uur 's avonds een persconferentie: de wethouders wilden de vertrekregeling openbaar maken. Twee dagen later was er 's avonds een schriftelijke verklaring: de wethouders maakten niet langer gebruik van de eerder met zo veel aplomb verdedigde boeteclausule. Maar toen de wethouders niet langer om een raadsdebat over het ontslag heen konden, moest er wel weer met Van Maaren worden 'afgestemd'.

Dat Van Maaren in dat debat het geheime rapport te berde bracht, vonden veel raadsleden typisch een trucje van haar. Niet over haar 'disfunctioneren' praten, maar de aandacht afleiden. En dat disfunctioneren kwam uitgebreid aan de orde: zij werd tot de grond toe afgebrand. Van Maaren was er niet om zich te verdedigen, overigens uit eigen vrije wil, en dus bleef het beeld over van een vrouw die nog geen woord goed kon uitspreken, die huizen onderhands wilde kopen, die zwartboeken over haar ambtenaren bijhield en ga zo maar door.

Wel eens een pas gescheidene over zijn ex-partner gehoord? Oké, dan was er nog Van Maarens manoeuvre over de zwijgplicht: vorige week liet ze weten dat ze die ondemocratisch vond, en nog geen week later hield ze er wél aan vast. 'Nu begrijpen we waarom we van haar afwilden,' vonden veel raadsleden. Maar de gemeenteraad moest haar ontslag maandagavond nog bekrachtigen, inclusief haar vertrekregeling van 1,7 miljoen gulden. Zou dit gedraai misschien een onderhandelingstactiek zijn?

Gisteren, toen de bekrachtiging een feit was, liet zij weten in te stemmen met afschaffing van de zwijgplicht.

Twee conclusies: Van Maaren en de gemeente Leeuwarden hadden geen goed huwelijk. En ook een scheiding moet je bespreekbaar houden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden