Raad van State vernietigt gasbesluit: vier vragen over de toekomst van de Nederlandse gaswinning

Huiswerk voor Wiebes: hij moet met een nieuw plan komen

De Raad van State vernietigde vandaag het gasbesluit. Daarmee wilde oud-minister Henk Kamp (Economische Zaken) de komende vijf jaar 21,6 miljard kubieke meter gas uit Groningse bodem laten halen door de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM). Opvallend: Groningen én de NAM voelen zich gesteund door de uitspraak.

Een medewerker van de NAM inspecteert het terrein bij Loppersum. Beeld anp

Waarom heeft de Raad van State het besluit van Kamp vernietigd?

De onderbouwing van het gasbesluit schiet volgens de Raad op drie fronten tekort. Gaswinning brengt gevaren met zich mee voor mensen in het Groningse aardbevinggebied en Kamp heeft die onvoldoende meegenomen. Ook heeft hij niet duidelijk gemaakt waarom leveringszekerheid (het gas dat nodig is voor gasfornuizen en cv-ketels in Nederland en omringende landen) zwaar weegt, terwijl er onduidelijkheid is over de risico's. Tot slot heeft de minister niet duidelijk gemaakt met welke maatregelen hij de behoefte aan gas wil beperken.

Gaat de gaskraan nu verder dicht?

Nee, de Raad van State heeft commentaar op de deugdelijkheid van het besluit, maar wil niet op de stoel van de minister gaan zitten. Komend jaar mag de NAM 21,6 miljard kuub gas uit Groningse bodem halen. Toch is de uitspraak van de Raad van State een tegenvaller voor Den Haag. De nieuwe minister van Economische Zaken en Klimaat, Eric Wiebes (VVD), spreekt van 'een stevige uitspraak'. Hij krijgt een jaar de tijd om met een beter onderbouwd winningsplan te komen. 'Daarmee gaan we nu aan de slag.'

Kunnen we wel weten wat een veilig niveau van gaswinning is?

Niet volgens de minister: 'Er is geen model dat kan voorspellen bij welk productieniveau de seismische risico's overeenkomen met de veiligheidsnormen.' De hoogste bestuursrechter is daarvan niet overtuigd. 'De minister had in ieder geval nader onderzoek moeten doen naar de mogelijkheden om de risico's in kaart te brengen.'

De provincie Groningen en gemeenten willen dat het zekere voor het onzekere wordt genomen door de gaswinning te verminderen en gingen in beroep. NAM eveneens. 'Hoe tegenstrijdig het misschien ook mag lijken - we hebben een gemeenschappelijk belang', zei NAM-directeur Schotman eerder. 'Dat belang is veiligheid. Én duidelijkheid over die veiligheid.'

Het gasbedrijf voelt zich nu 'gesteund' door de Raad van State. Groningen ervaart de uitspraak als een morele overwinning. 'We hebben ze bij de staart', jubelde oud-bestuurslid Dick Kleijer van de Groninger Bodem Beweging meteen na de uitspraak in Den Haag. 'Er is toch nog gerechtigheid in dit land, ook voor Groningers.'

Maar welke risico's aanvaardbaar zijn, daar zijn de kampen het niet over eens.

Bart Jan van Ettekoven, voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak, tijdens de uitspraak van de Raad van State. Beeld anp

Huiswerk voor Wiebes dus?

De bewindsman krijgt het nog lastig, nu hij de fundamentele kritiek over het belang van leveringszekerheid en onduidelijkheid over de risico's moet ondervangen. Hoe de vraag naar gas gaat worden teruggebracht, wil bovendien niet alleen de Raad van State, maar ook de oppositie graag weten.

Het nieuwe kabinet kondigde in het regeerakkoord wel aan de vraag naar gas met 3 miljard kuub en de gaswinning in Groningen met 1,5 miljard kuub te willen verminderen. Maar die toezegging is niet hard. De Tweede Kamerleden Sandra Beckerman (SP) en Henk Nijboer (PvdA) hebben daarom een debat aangevraagd over de 'keiharde uitspraak'. Volgens Nijboer zet die het regeerakkoord 'nu al op losse schroeven'.


De gaswinning in Groningen staat al lange tijd onder druk

Hoeveel verder zijn we nu?
In augustus was het vijf jaar geleden dat een aardbeving bij Huizinge Groningen opschrikte. De zwaarste klap tot op heden maakte van een lot uit de loterij een veiligheidsprobleem. De balans na vijf jaar naschokken.

De NAM kreeg haar niet klein
Na jarenlang strijden met de NAM ging de door aardbevingen onveilig geworden boerderij van Annemarie Heite en haar gezin in het Groningse Ter Laan tegen de vlakte. Op dezelfde plek verrijst nu een nieuw huis. 'Wij laten ons hier niet wegjagen.' (+)

Caspar loopt
Caspar Janssen loopt een jaar lang door Nederland en brengt al doende kwesties van het Nederlandse land in kaart. Deze week liep hij door Huizinge, het epicentrum van het Groningse aardbevingsgebied. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.