Raad van State moet referendum steunen

Wim Voermans wil dat de Raad van State zich niet waagt aan een advies over een referendum over de nieuwe EU-wijzigingsverdragen....

Hij stelt dat de Raad krachtens artikel 73 van de Grondwet slechts adviseert over wetsvoorstellen, algemene maatregelen van bestuur en de goedkeuring van verdragen. In dat artikel staat alleen dat de Raad dan verplicht is te adviseren. Het verbiedt de Raad niet om op andere wijze advies te geven. Verder wil Voermans een niet-ontvankelijkheidsverklaring omdat de Raad niet kan oordelen of de voorgestelde verdragen grondwettelijk van aard zijn en of er dus een referendum moet komen.

De wetgever is krachtens de Grondwet uitdrukkelijk gemachtigd tot overdracht van bevoegdheden aan supranationale internationale organisaties. Als er sprake is van strijd met de Grondwet, is daarvoor wel een tweederde meerderheid in de Kamers nodig. Een referendum is geen vereiste.

Dat impliceert echter niet dat er nooit reden kan zijn om een referendum te houden. Als een bevoegdheidsoverdracht een substantiële aantasting van ons democratisch stelsel met zich meebrengt, lijkt die aanleiding zeker gegeven. Daarvan is sprake als soevereiniteit op meerdere beleidsterreinen tegelijk wordt overgedragen aan een organisatie met staatsfederalistische trekken. Dat was het geval bij het Verdrag van Maastricht, dat ik destijds al een ‘verkapte staatsgreep’ noemde en dat was ook zo bij de Europese Grondwet. Terecht sprak de Raad dan ook over het referendum als een ‘inhaaloperatie’ ten aanzien van het Verdrag van Maastricht.

Juist daarom is het aangevraagde advies van de Raad overbodig. Volgens onder meer het Europees Parlement verschillen de wijzigingsverdragen niet wezenlijk van de afgewezen Grondwet. Er zou slechts alsof worden gedaan om referenda te vermijden. De Raad van State kan zich gemakkelijk van zijn taak kwijten door, verwijzend naar zijn eerdere advies, te stellen dat een tweede referendum des te wenselijker is, gezien de verwantschap met en de uitkomst van het eerste referendum.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden