NieuwsProrail

Raad van State kraakt plannen kabinet met ProRail

De Raad van State veegt de vloer aan met de plannen van het kabinet om meer controle te krijgen over ProRail. Volgens de belangrijkste adviseur van het kabinet is onduidelijk wat het nut is van het omvormen van de private spoorbeheerder tot publieke organisatie.

Rails bij station Heerlen.Beeld Hollandse Hoogte

Dat blijkt uit het RvS-advies dat minister Stientje van Veldhoven (Milieu en Wonen) maandag naar de Tweede Kamer stuurde, samen met het wetsvoorstel dat de omvorming van ProRail moet regelen. Per 1 januari 2021 moet de spoorbeheerder een zogeheten zelfstandig bestuursorgaan (zbo) zijn. Van Veldhoven wil zo meer invloed krijgen op het werk van ProRail, dat verantwoordelijk is voor het spoor, maar ook voor de bouw van stations.

De Raad van State zet daar nu grote vraagtekens bij. Volgens het adviesorgaan lost de operatie ‘geen knelpunten’ op omdat de huidige prestaties van ProRail al goed zijn. Tegelijkertijd brengt de voorgestelde ingreep wel ‘kosten, inspanningen en risico’s’ met zich mee die de goede resultaten op het spoor in de waagschaal leggen.

Volgens de RvS heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, waaronder Van Veldhoven valt, bovendien al meer mogelijkheden om in te grijpen dan het kabinet doet voorkomen. Zo kan het ministerie de statuten van ProRail aanpassen en zelfs de raad van commissarissen afschaffen. Van Veldhoven gaat daar aan voorbij. Daarmee schiet haar analyse tekort, aldus de Raad, die denkt dat de D66'er er goed aan doet haar plannen te heroverwegen.

In een reactie op het advies weerspreekt Van Veldhoven die kritiek. Volgens de minister zal de verantwoording over ProRails prestaties en de besteding van belastinggeld met de omvorming ‘beter en transparanter’ worden. De minder ingrijpende middelen die de RvS noemt zijn ‘op de lange termijn niet even effectief’. Zij blijft daarom bij het plan om de privatisering van ProRail terug te draaien.

Tegenstand in sector

Dat plan stamt uit 2016 en was een reactie op het Fyra-debacle. Hoewel ProRail formeel niets met de geflopte Fyra-treinen van doen had, wilde toenmalig staatssecretaris Sharon Dijksma (PvdA) meer macht over het bedrijf. Zij moest opdraven in de Kamer als ProRail in de problemen kwam, zonder dat ze naar eigen zeggen invloed had op de dagelijkse bedrijfsvoering. En was het sowieso niet veel logischer om publieke taken uit te laten voeren door een publieke organisatie?

Van Veldhoven zette die plannen onverwijld door, ondanks felle tegenstand van bedrijven uit de spoorsector die dezelfde filosofie aanhangen als de Raad van State: if it ain't broke, don't fix it. Zij vrezen dat alle aandacht binnen ProRail uit zal gaan naar de omvorming, waardoor de sterk verbeterde prestaties van de afgelopen jaren op het spoor eronder gaan lijden.

Ook binnen ProRail bestaat fel verzet tegen de ongevraagde verandering. Voor topman Pier Eringa, die in de sector werd gezien als de drijvende kracht achter de wederopstanding van de spoorbeheerder, was de omvorming zelfs reden op te stappen. Zijn opvolger, voormalig rechterhand John Voppen, zei in november in de Volkskrant ‘ontzettend kritisch’ te zullen blijven op bemoeienis vanuit Den Haag. ‘Als de insteek wordt dat de politiek alles gaat bepalen, dan zijn we verkeerd bezig.’

Nieuwe topman

Het spoor krijgt een nieuw gezicht. Dat van de 47-jarige John Voppen, die vanaf 1 december Prorail leidt. De spoornetbeheerder had onder zijn voorganger lange tijd een moeizame relatie met de politiek. ‘Vijf, vier jaar terug waren we deel van het probleem. Nu zijn we deel van de oplossing.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden