nieuws

Raad van State kraakt hersteloperatie toeslagenaffaire: kabinet schept te hoge verwachtingen

De Raad van State kraakt de manier waarop het demissionaire kabinet de schade van de toeslagenaffaire tracht af te handelen. Door opeenvolgende toezeggingen aan de gedupeerden is de hersteloperatie zo ingewikkeld geworden dat het niet meer lukt om aan de gewekte verwachtingen te voldoen.

Gedupeerde ouders van de kinderopvangtoeslag eerder deze maand bij Paleis Noordeinde na een gesprek met Koning Willem-Alexander.  Beeld ANP - Phil Nijhuis
Gedupeerde ouders van de kinderopvangtoeslag eerder deze maand bij Paleis Noordeinde na een gesprek met Koning Willem-Alexander.Beeld ANP - Phil Nijhuis

De rommelige manier van werken schaadt het vertrouwen in de overheid. Dat schrijft de Raad, het hoogste adviesorgaan van het kabinet, in een nog vertrouwelijk advies aan het ministerie van Financiën, zo bevestigen ingewijden naar aanleiding van berichtgeving door NRC.

Volgens de Raad zijn er inmiddels zoveel verschillende politieke toezeggingen gedaan over compensatie dat het voor de Belastingdienst ‘onmogelijk’ is geworden om daaraan op tijd en volledig te voldoen. De Raad waarschuwt daarnaast voor ‘onevenwichtigheden’ in de compensatieregelingen en voor ongelijke behandeling tussen verschillende groepen gedupeerden. Daarmee is de hersteloperatie ‘juridisch kwetsbaar’ geworden.

De Raad verwoordt de kritiek die nu al maanden klinkt. Nadat duizenden ouders eerst de dupe werden van de fraudejacht van de Belastingdienst, slaagt het kabinet er nu niet in om de schade ordentelijk en met enige spoed te herstellen.

Een groot deel van de gedupeerde ouders verkeert daardoor nog altijd in onzekerheid over de vraag of zij recht hebben op schadevergoeding, hoe hoog die vergoeding dan is en wanneer die wordt uitbetaald. De meeste dossiers dateren uit de periode 2007-2016; veel ouders wachten dus al vele jaren op duidelijkheid. Het kabinet zelf ligt in de Tweede Kamer aanhoudend onder vuur vanwege de gang van zaken.

Nieuwe vertraging

Dat hebben Kamer en kabinet over zichzelf afgeroepen, constateert de Raad, verwijzend naar de vele toezeggingen die het kabinet het afgelopen jaar heeft gedaan onder druk van de Kamer. De belangrijkste is de Catshuisregeling van eind 2020: elke ouder die na een lichte controle als gedupeerde wordt aangemerkt, krijgt sindsdien alvast 30 duizend euro uitgekeerd. Dat is althans de bedoeling, maar juist die regeling leidde tot een dusdanige stijging van het aantal aanvragen dat de afhandeling van de dossiers weer nieuwe vertraging opliep.

De Catshuisregeling is bovendien slechts een eerste stap. Per dossier moet alsnog worden bekeken wat de daadwerkelijke schade is, maar dat kost veel tijd. De dossiers zijn complex. De schade is vaak ook immaterieel en dus niet zo makkelijk in geld uit te drukken. Bovendien is daarvoor afstemming nodig met derden, zoals schuldeisers, zorginstanties, woningcorporaties en gemeenten. De Belastingdienst kampt met personeelstekorten.

Intussen wordt toch alweer gewerkt aan compensatieregelingen voor specifieke groepen gedupeerden, zoals ex-partners van gedupeerde ouders en mensen die met andere toeslagen, zoals de huur- of zorgtoeslag, in de problemen zijn gekomen. Nieuw op de radar zijn de gedupeerde kinderen, onder wie de kinderen die in de afgelopen jaren uit huis zijn geplaatst. Maar de totale groep is veel groter. Volgens de laatste berekeningen van het kabinet zijn zo’n 70 duizend kinderen in meer of mindere mate gedupeerd door de fraudejacht. Staatssecretaris Van Huffelen van Financiën beloofde hen afgelopen zomer een vergoeding tussen 1.500 en 7.500 euro omdat zij vaak in problematische omstandigheden hebben moeten opgroeien. Maar ook die compensatie moet per dossier nog worden afgehandeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden