Nieuws

Raad van Europa eist onmiddellijke vrijlating Turkse filantroop Osman Kavala

De levenslange celstraf voor Osman Kavala, Turkijes bekendste gewetensgevangene, wekt grote verontwaardiging. De Raad van Europa eist de ‘onmiddellijke vrijlating’ van de zakenman, die volgens de rechtbank in Istanbul in 2013 geprobeerd zou hebben de Turkse regering omver te werpen.

Rob Vreeken
Demonstranten protesteren buiten het gerechtshof tegen het vonnis met borden waarop staat: ‘Gehoorzaam niet’. Beeld ANP / EPA
Demonstranten protesteren buiten het gerechtshof tegen het vonnis met borden waarop staat: ‘Gehoorzaam niet’.Beeld ANP / EPA

De Raad van Europa eist de ‘onmiddellijke vrijlating’ van de Turkse filantroop en zakenman Osman Kavala, die maandag door een rechtbank in Istanbul is veroordeeld tot levenslange gevangenisstraf. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken toonde zich dinsdag ‘diep verontrust en teleurgesteld’ over het vonnis, dat ‘in strijd is met de mensenrechten en de rechtsstaat’. De Franse regering reageerde insgelijks.

Amnesty International ziet in Kavala’s veroordeling een ‘bespotting van het recht van spectaculaire proporties’. Voorzitter Tiny Kox van de Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa noemde het dinsdag ‘schokkend’ dat de rechters tot zo’n zware straf hebben besloten, na gerechtelijke procedures ‘waarvan is vastgesteld dat ze in strijd zijn met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens’.

De Raad van Europa heeft in december vanwege de Kavala-zaak een procedure in gang gezet die kan leiden tot het schorsen van Turkije als lid. De rechterlijke uitspraak komt juist op een moment dat Turkije en Europa, vanwege de oorlog in Oekraïne, weer voorzichtig naar elkaar toe kruipen.

Voor de Europese Unie is de strafzaak tegen de bekendste gewetensgevangene van Turkije een belangrijk ijkpunt voor de mensenrechtensituatie in het land. Het Europese Hof voor de Rechten van de Mens heeft de Turkse regering bij herhaling opgeroepen om Kavala direct vrij te laten, omdat er geen enkel geloofwaardig bewijs tegen de man is. De aanklacht is volgens het hof politiek gemotiveerd en bedoeld om kritiek op de regering te smoren.

Volgens de rechtbank in Istanbul, die het vonnis maandagavond in een bomvolle rechtszaal uitsprak, heeft Kavala negen jaar geleden geprobeerd de Turkse regering met geweld omver te werpen. Hij krijgt niet de mogelijkheid van voorwaardelijke vrijlating.

Oppositie

Zoals bij eerdere zittingen hadden maandag veel Europese landen (waaronder Nederland) een diplomatieke waarnemer in de rechtszaal. Aanwezig waren ook veel oppositieleden en activisten, die na de uitspraak in woede ontstaken en leuzen riepen tegen de rechters.

In zijn laatste woorden voordat de rechters hun vonnis velden, zei Kavala dat de zaak tegen hem neerkomt op ‘moord door middel van de rechterlijke macht’. Emma Sinclair-Webb van Human Rights Watch, aanwezig in de zaal, noemde de uitspraak ‘vreselijk, wreed en duivels’.

De zachtmoedige Kavala (64) is een vooraanstaand figuur in het maatschappelijk middenveld van Turkije. Hij is directeur van Anadolu Kültür, een organisatie die culturele en sociale projecten ondersteunt. Anadolu Kültür werkt veel met kunstenaars, minderheden en kansarme kinderen. Tevens is Kavala bestuurslid van een groot aantal organisaties op het gebied van milieu, erfgoed, cinema en mensenrechten.

Kavala heeft vierenhalf jaar in voorarrest gezeten, op beschuldiging van pogingen om – met zijn vermeende bemoeienis met en financiering van de Geziprotesten van 2013 in Turkije – de regering omver te werpen. Een rechter sprak hem daar in eerste aanleg van vrij omdat er geen enkel bewijs zou zijn, maar justitie zette door en besloot er zelfs nieuwe aanklachten aan toe te voegen, te weten spionage en deelname aan de mislukte staatsgreep van 2016.

‘Krankzinnig’

Die laatste aanklacht was al eerder komen te vervallen, en voor spionage is, zo zei de rechter maandag, geen bewijs gevonden. De Gezi-zaak is echter overeind gebleven, met een bewijsvoering die door mensenrechtenorganisaties ‘krankzinnig’ is genoemd. Zeven medeverdachten kregen gevangenisstraffen tot achttien jaar.

Onder hen is de 71-jarige architect Mucella Yapici. Zij speelde een belangrijke rol in de protesten van 2013, die spontaan ontstonden in het bedreigde Gezipark in Istanbul en uitgroeiden tot een massaal protest tegen de regering-Erdogan. De betrokkenheid van Kavala was veel bescheidener. Volgens de aanklagers echter had hij het protest gefinancierd met geld van de Hongaars-Amerikaanse filantroop George Soros. De filantroop was betrokken bij de Turkse tak van Soros’ Open Society Foundation.

Het bewijs tegen Kavala is flinterdun. Zo zou kwade opzet zijn gebleken uit plannen om tijdens de Gezi-protesten gasmaskers te kopen. ‘Maar dat ging om medische mondkapjes, tegen het traangas’, zei Kavala’s advocaat Ilkan Koyuncu twee jaar geleden tegen de Volkskrant. ‘Mijn cliënt heeft in een telefoongesprek slechts geopperd dat die misschien bij warenhuis Koçtas te koop waren.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden