Quotum allochtonen werkt niet

Na vijftien jaar softe en iets minder softe aanpak vindt de vakcentrale FNV het weer tijd voor hard ingrijpen. Net als bij de start van het debat over allochtonenwerkloosheid rond 1990 stelt de FNV bij monde van vice-voorzitter Agnes Jongerius dat bedrijven moeten worden gedwongen meer allochtonen aan te nemen....

Het klinkt ferm, of gaat de harde opstelling van de FNV als een boemerang werken? Wetgeving moet simpel zijn en afdwingbaar. Als het daar niet aan voldoet, dreigt het symboolwetgeving te worden.

Zo is er al sinds 1987 een quotumregeling voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten. Werkgevers moeten volgens de wet arbeid gehandicapte werknemers (WAGW) een percentage gedeeltelijk arbeidsgeschikten in dienst hebben. Het is symboolwetgeving omdat de norm moeilijk afdwingbaar bleek. Onwillige werkgevers werden dan plots creatief. Bij de WAGW telden ze bijvoorbeeld alle werknemers mee, omdat iedereen wel eens hoofdpijn heeft.

Datzelfde dreigt bij een quotumregeling voor allochtonen. Werkgevers kunnen altijd een redenering houden waarom het onmogelijk is voor een vacature een allochtoon te vinden. Anderzijds dreigt een allochtone werknemer te worden gezien als 'excuusallochtoon': iemand om aan het quotum te voldoen, en niet een collega die vanwege zijn of haar kwaliteiten in dienst is genomen.

Door de ervaring met de WAGW is in de jaren negentig gekozen voor een andere aanpak van de werkloosheid onder allochtonen. Zij moesten gelijke kansen krijgen, werkgevers moesten van hun vooroordelen worden afgeholpen. Daarom werden bij de toenmalige arbeidsbureaus vijftig speciale beleidsadviseurs minderheden - 'bammers' - aangesteld. Er waren prijzen voor werkgevers met een 'open' personeelsbeleid. Zo werd McDonald's in 1993 ondrscheiden omdat de hamburgerketen in elke vestiging het personeel zo veel mogelijk uit de buurt betrekt.

En er kwam ook wetgeving. Eerst de wet bevordering evenredige arbeidsdeelname allochtonen, WBEAA, en later de wet stimulering arbeidsdeelname minderheden, de Wet Samen. Die moesten werkgevers bewust maken van hun 'witte' personeelsbeleid, in de hoop op gedragsverandering.

Het haalde niets uit. Bij wijze van burgerlijke ongehoorzaamheid ontdoken werkgevers massaal de plicht om bij de Kamers van Koophandel gegevens te deponeren over hun personeelsbeleid. De tweede wet, de Wet Samen, verliep op 1 januari 2004.

Als sluitstuk heeft het ministerie een Landelijk Centrum Diversiteitsmanagement opgericht om werkgevers te adviseren. Maar het kabinet heeft vooral zijn hoop gevestigd op de vergrijzing en ontgroening van de beroepsbevolking, waardoor jaarlijks minder jongeren de arbeidsmarkt betreden. Daardoor ontstaan tekorten aan arbeidskrachten, een probaat middel tegen werkloosheid, ook onder allochtonen. Want tijdens de hoogconjunctuur eind vorige eeuw daalde ook het werkloosheidscijfer onder minderheden, al bleef het nog steeds een veelvoud van de autochtone werkloosheid. Alleen in nood worden werkgevers inventief en laten zij eventuele discriminatie thuis.

Maar juist omdat de werkloosheid nu nog hoog is en er van tekorten op de arbeidsmarkt voorlopig geen sprake is, profileert de FNV zich door weer te pleiten voor wetgeving . Ondertussen ontstaat, in afwachting van de aantrekkende werkgelegenheid, een allochtoneneconomie met eigen winkels en eigen werkgelegenheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden