'Quasi-staat van oorlog' Noord- en Zuid-Korea

Is het de zoveelste uitvoering van een bekend Koreaans ritueel of wordt het ditmaal misschien dan toch menens tussen Noord- en Zuid-Korea? Na beschietingen over en weer op donderdag, voerde de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un vrijdag de spanningen nog wat verder op: hij riep het leger op zich voor te bereiden op de strijd en kondigde een 'quasi-staat van oorlog' af.

Zuid-Koreaanse activisten verbranden een foto van Kim Jong-Un, de leider van Noord-Korea.Beeld epa

Ook stelde hij een ultimatum dat zaterdag afloopt: Zuid-Korea moet stoppen met het langs de grens rond toeteren van tegen Noord-Korea gerichte propaganda. Anders volgt echt, echt militaire actie. De Zuid-Koreaanse president Park liet zich niet kennen en reageerde met een bezoek aan een legereenheid, waar ze Kim waarschuwde al zijn provocaties te zullen beantwoorden. Ondertussen ging in de hoofdsteden Pyongyang en Seoul het dagelijks leven zijn gewone gang.

Directe aanleiding voor de oplopende spanningen zijn, zoals wel vaker, grensincidenten. Begin deze maand raakten twee Zuid-Koreaanse militairen gewond toen zij aan hun kant van de gedemilitariseerde zone op een landmijn liepen. Een Noord-Koreaanse provocatie, zo oordeelden de autoriteiten van hun land, waarna die teruggrepen op een oude vergeldingsmaatregel: anti-Noord-Koreaanse propaganda langs de grens, komend uit op torens geplaatste luidsprekers. Die tactiek was voor het laatst in 2004 toegepast.

Afgelopen donderdag schoot Noord-Korea uit protest een viertal artilleriegranaten in de richting van Zuid-Korea, waarna het leger van dat land zich even bedacht en een uur later met 29 granaten antwoordde. Na afloop verklaarden beide landen geen schade te hebben geleden - een teken dat raken niet de bedoeling was. Aan de Zuid-Koreaanse kant werden niettemin honderden inwoners van twee dorpen naar ondergrondse bunkers en opvangcentra geëvacueerd.

Dat deze episode samenvalt met grootscheepse militaire oefeningen van Zuid-Korea en de VS is geen toeval. Die begonnen afgelopen maandag en eindigen volgende week donderdag. Dit samen optrekken van vijftigduizend Zuid-Koreaanse soldaten met 30 duizend Amerikanen wordt door het Noord-Koreaanse regime jaarlijks afgeschilderd als het mogelijke begin van de al zo lang verwachte aanval. Dat vijanddenken vormt een vast onderdeel van het Noord-Koreaanse beleid.

Even gebruikelijk is dat hard, escalerend taalgebruik gevolgd wordt door het uitblijven van echte oorlogsdaden. Nogal wat Korea-waarnemers gaan ervan uit dat ook nu weer dit scenario wordt gevolgd, maar helemaal zeker van hun zaak zijn zij niet. Een schietincident valt nooit helemaal uit te sluiten. Ook dan is een ongewenste escalatie allerminst een gegeven.

De laatste keer dat het echt flink uit de hand liep was in 2010, toen een Zuid-Koreaans oorlogsschip tot zinken werd gebracht en 46 opvarenden omkwamen. Internationaal onderzoek gaf een Noord-Koreaanse torpedo de schuld. Ondanks het grote dodental bleef een gewapend conflict uit. Dat is nu wederom vrijwel zeker. Voor Kim zal het vooral de kunst zijn om na het verlopen van zijn ultimatum, waar Zuid-Korea zeker niet voor gaat buigen, terug te gaan naar een niveau van meer gebruikelijke, anti-Zuid-Koreaanse retoriek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden