Quarksoep CERN biedt betere blik op oerknal

Fysici hebben op CERN voor het eerst echt rechtstreekse metingen kunnen doen aan de oersoep van quarks waaruit het universum kort na de oerknal moet hebben bestaan. Ze gebruikten daarvoor de krachtigste botsingen tussen loodatomen ooit, in de LHC-superversneller.

GENÈVE - Bij die botsingen lopen de temperatuur en druk plaatselijk op tot biljoenen graden. De protonen en neutronen in de atoomkernen worden kortstondig zo op elkaar geperst dat de quarks en gluonen vrijkomen waaruit de kerndeeltjes zijn opgebouwd. Losse quarks komen in de natuur niet voor.


Eerder vond de RHIC-versneller in Amerika al aanwijzingen dat het resulterende quark-gluonplasma meer lijkt op een vloeistof dan een gas.


Met de twintig maal zo hoge energie van de LHC blijft dat plasma nu ook lang genoeg in stand om het in detail te kunnen bestuderen, zegt prof. Raimond Snellings van de Alice-detector, speciaal gebouwd om het oerplasma bij atoombotsingen in de LHC te bestuderen.


Alice presenteerde deze week de nieuwste resultaten op een conferentie in Washington. Snellings, verbonden aan de Universiteit Utrecht en het Nikhef in Amsterdam, leidde de laatste maanden de analyses van metingen die in november 2011 werden gedaan. Toen werden vier weken lang loodatomen door de LHC-versneller gejaagd, in plaats van de gangbare protonen.


Door de hoge botsingsenergie ontstaan in de LHC soms superzware charmquarks. Alice heeft als eerste kunnen volgen hoe die gewoon door het oerplasma worden meegesleept, net als lichtere up- en downquarks.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden