Quads: leuk speeltje of gevaar op de weg?

Twee mensen kwamen de laatste week om het leven bij ongelukken met een quad. De vierwielige motor is populair om te huren, maar 'het zijn levensgevaarlijke ondingen'.

Een quad rijdt dinsdag door Lochem. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Het was alsof de duvel ermee speelde. Zondag, vlak na de officiële waarschuwing van de overheid om op te passen met quads, botsten een vader en zijn 24-jarige zoon met hun quad in het Groningse dorp Farmsum tegen een auto. De vader raakte zwaargewond, zijn zoon overleed.

De zoon was de tweede Nederlandse quaddode in een week tijd. Vorige week raakte een 19-jarig meisje op het Griekse eiland Kos de macht over haar gehuurde quad kwijt. Ze belandde in een greppel en overleed.

Na dat ongeluk kwam het ministerie van Buitenlandse Zaken met een officiele waarschuwing. Verschillende ambassades hadden in korte tijd drie keer te maken gekregen met een ongeval met een quad, een motorvoertuig op vier wielen dat een snelheid van 100 kilometer per uur kan halen. 'Als het misgaat, is je vakantie flink verpest. Of nog veel erger', waarschuwde directeur consulaire zaken Willem van Ee.

Ondingen

Veilig Verkeer Nederland (VVN) zette het maandag nog steviger aan: 'Quads zijn levensgevaarlijke ondingen die wij liever niet op de weg zien rijden', aldus woordvoerder Rob Stomphorst.

Waar komt de populariteit van quads vandaan en zijn ze echt zo gevaarlijk? In Nederland werd 'woestijnbuggy' (Van Dale) aanvankelijk alleen gebruikt voor races, maar zo'n tien jaar geleden begonnen liefhebbers er ook mee te rijden op de openbare weg. Hoeveel quads rondrijden is niet zeker, maar volgens de RAI vereniging zijn tot nu toe 23 duizend 'trikes', 'fun-buggys' en quads geïmporteerd.

Bestuurders gebruiken ze voor bedrijfstransporten en als vervoersmiddel, maar vooral is de quad populair om een dagje te huren. 'Ik krijg vooral mensen met een normaal rijbewijs die eens het motorgevoel, het vrije rijden, willen ervaren', zegt verhuurder Marc Paas van Motorent in Heerlen.

De verongelukte quad in Farmsum van zondag. Beeld ANP

Hij erkent dat de quads 'niet ongevaarlijk' zijn. 'Met hoge snelheid kun je echt worden gelanceerd.' Paas ziet het gevaar vooral bij de 'jonge gasten' van een jaar of 18, 19. 'Tijdens de instructie zie ik ze denken: 'Geef die sleutels nou maar. Ik zit op vier wielen, wat kan me gebeuren.' Drie bochten later kan ik ze weer ophalen.'

Kans op zwaar letsel

De opmars van de quads op de openbare weg is VVN een gruwel. 'Een auto heeft allerlei technieken om bij hoge snelheid goed op de weg te blijven. Bij quads ontbreken die volledig', aldus Stomphorst. Als het misgaat, rolt een quad vaak om. 'Je komt er al snel onder te liggen, en dan is de kans op zwaar letsel groot.'

Uit cijfers van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) blijkt dat bij quad-ongelukken de laatste tien jaar tien doden en 93 zwaargewonden vielen.

Dat zijn kleine aantallen vergeleken met auto- en fietsongelukken. Jaarlijks vallen er 570 verkeersdoden en elke dag hebben duizend bestuurders blikschade. 'Je mag aannemen dat met quads veel minder kilometers worden afgelegd. Het risico op ongevallen zou dus relatief juist groot kunnen zijn', zegt SWOV-directeur Peter van der Knaap.

Hij benadrukt dat de cijfers de ondergrens markeren. 'Agenten vermelden niet altijd dat het om een quadongeluk gaat. Daarnaast komen alleen de bestuurders terug in de statistieken. Het werkelijke aantal doden en gewonden ligt dus hoger.'

Quadtips van de overheid

• Zorg dat je een goede verzekering hebt die ook ongelukken met quadrijden dekt.

• In de meeste landen is een rijbewijs verplicht. De verhuurder zal daar niet altijd naar vragen, maar bij een ongeluk is het ineens cruciaal voor de verzekering.

• Controleer wat de minimumleeftijd is om een quad te rijden. In sommige landen is die 21 jaar.

• In het buitenland gelden vaak andere verkeersregels en die kunnen per type voertuig verschillen. Laat je goed informeren en houd je aan de verkeersregels. Lokale politie is vaak strenger tegen toeristen dan tegen de lokale bevolking.

• Het dragen van een helm is verplicht binnen de EU en in veel landen daarbuiten.

Geen beschermende kleding

Zo is in 2014 één quaddode geregistreerd, maar waren het er zeker twee. Twee jongens van 17 en 18 uit Andijk kwamen vorig jaar juni om het leven toen hun quad tegen een brug botste.

Onderzoekers van de John Hopkins-universiteit concludeerden in 2010 dat off-road-ongelukken met een vierwieler vaak zwaarder letsel tot gevolg hadden dan vergelijkbare ongelukken met motoren. Een mogelijk verklaring is dat motorrijders doorgaans beschermende kleding dragen en bestuurders van een vierwielige motor niet.

Verhuurder Paas: 'Ik krijg genoeg toeristen op slippers en in korte broek over de vloer. Ik zeg altijd dat stevige kleding verstandiger is, maar uiteindelijk is de verantwoordelijkheid voor de klant.'

In Nederland verschillen de regels voor quads per type. Voor de lichtere bromfietsmodellen moet de bestuurder minimaal 16 zijn, een brommerrijbewijs hebben en een helm dragen. Voor het zwaardere type zijn een rijbewijs en veiligheidsgordels nodig, maar is een helm weer niet verplicht.

'Dat is dus waanzin', aldus Paas, die alleen quads met helm verhuurt. 'Als je quad uit evenwicht raakt en drie keer tolt, tol jij net zo vaak mee.' Ook SWOV-directeur Van der Knaap is voorstander van het dragen van een helm. 'Dat het niet verplicht is, betekent nog niet dat het niet verstandig is.'


De SWOV pleitte eerder al voor de installatie van een rolstang op de quads om te voorkomen dat het voertuig bij een ongeval op zijn kop komt te liggen. Daarnaast zou de politiek 'vanwege de specifieke rijeigenschappen van quads' moeten overwegen een verplichte vaardigheidstraining in te voeren.


Paas begrijpt de roep om dit soort maatregelen, maar benadrukt dat de meeste ritten probleemloos verlopen. 'Als je geen gekke dingen doet en je rechterduim, waarmee je gas geeft, kun bedwingen, moet het goed gaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden