nieuws Q-koorts

Q-koorts blijft - elf jaar na uitbraak epidemie - levens eisen: 21 in afgelopen twee jaar

Elf jaar na het uitbreken van de Q-koortsepidemie in Nederland overlijden nog altijd patiënten aan de infectieziekte. In de afgelopen twee jaar gaat het om 21 sterfgevallen, waarmee het totaal op 95 komt. Nog eens 516 patiënten lijden aan chronische Q-koorts.

Geitenboerderij in Noord-Brabant. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Dit blijkt uit de door het UMC Utrecht bijgewerkte nationale Q-koorts database, die zaterdag openbaar is gemaakt. De Q-koortsepidemie in Nederland - tussen 2007 en 2011 - was de grootste ooit in de wereld. Tienduizenden mensen raakten besmet door het inademen van de Q-koortsbacterie Coxiella burnetii, veelal afkomstig van schapen en geiten.

Bij een kleine groep wordt de ziekte chronisch, waarbij vaatwanden en hartkleppen geïnfecteerd raken. De ziekte zorgt naast blijvende vermoeidheid bij ongeveer de helft van de chronische patiënten ook voor complicaties, zoals hartfalen of een gescheurde aorta. Van alle patiënten die aan chronische Q-koorts overleden, stierf ruim de helft binnen een jaar na de diagnose. Een tweede, grotere groep patiënten houdt door het Q-koortsvermoeidheidssyndroom ook langdurig klachten over aan de infectieziekte.

Aansprakelijkheid

De Nationale Ombudsman concludeerde over de uitbraak dat de staat te laat ingreep om de epidemie te beperken. Ook een onderzoekscommissie was kritisch over het overheidsoptreden destijds. Desondanks oordeelde de rechter vorig jaar, na een slepende discussie over aansprakelijkheid, dat de staat niet onrechtmatig handelde.

Op aandringen van de Tweede Kamer en door druk uit de samenleving kwam er in september toch 14,5 miljoen euro beschikbaar, ‘als gebaar van erkenning’. Maar Q-koortsslachtoffers en nabestaanden voelen zich niet serieus genomen met de tegemoetkoming, die neerkomt op maximaal 15 duizend euro per persoon.

‘Wat heb ik nou aan 15 duizend euro?’, zei Sharon van den Boogaard (33), die lijdt aan het Q-koortsvermoeidheidssyndroom, in september tegen de Volkskrant. ‘Het is een kei-mooi bedrag hoor, en ik kan het goed gebruiken. Maar zie me hier nu liggen. Ik kan niks meer. Op goede dagen voelt het alsof ik dikke griep heb, op slechte dagen ben ik doodziek en zo uitgeput dat ik mijn bed niet uit kom.’

Lastig uitroeien

Al voor de epidemie kregen jaarlijks gemiddeld zo’n vijftien mensen Q-koorts, dat niet overdraagbaar is van mens op mens. De ziekte is lastig uit te roeien, omdat die bij besmette dieren niet altijd zichtbaar is. Ook kan de bacterie - die vrijkomt in de lucht bij het lammeren van geïnfecteerde melkschapen en -geiten - jaren blijven hangen in de omgeving. Verder kan de ziekte via rauwe melk terechtkomen bij mensen.

Vaccins bestaan alleen voor dieren, maar die verkleinen enkel de kans op besmetting. Al besmette beesten gaan door de vaccinatie minder van de bacterie uitscheiden. Vaccineren is verplicht voor melkschapen en -geiten en voor bedrijven met een publieksfunctie, zoals kinder- of zorgboerderijen. 

‘Het is een grof schandaal’

Q-koortsslachtoffers en nabestaanden zijn niet te spreken over de geste van het kabinet om 14,5 miljoen euro aan hen beschikbaar te stellen ‘als gebaar van erkenning’. Ze voelen zich niet serieus genomen en vinden de tegemoetkoming, maximaal 15 duizend euro per persoon, een fooi.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.