Pyrrusoverwinning

Eens stonden de Turkse troepen voor Wenen, maar het verzet was taai en het beleg faalde. Anno 2005 zijn het weer die dekselse Oostenrijkers die de slagboom naar Europa bijna hadden neergehaald voor de Turken....

Uiteindelijk kon de voorgenomen ceremoniële aftrap van deonderhandelingen over een Turks lidmaatschap van de Europese Unie tochdoorgaan, zij het op een tijdstip dat de meeste EU-ministers vanBuitenlandse Zaken, uitgeput van hun marathonsessie, al op weg naar huiswaren. Er was een historische doorbraak bereikt, maar gevoelens vanfeestelijkheid borrelden niet op.

Dat laatste kan niet verbazen, want er is in feite sprake van eenpyrrusoverwinning. De Europese ministers van Buitenlandse Zaken hebbenmaandagavond de finale stap gezet in een tredmolen die al vele jarengeleden in gang was gezet en die ze alleen op straffe van zware politiekeaverij tot stilstand konden brengen.

Maar voor het doorlopen in de tredmolen betalen ze ook een hoge prijs,en ze weten het. Want in de meeste EU-lidstaten staat een - vaak ruime -meerderheid van de bevolking afwijzend tegenover een volwaardig Turkslidmaatschap. En anders dan in vroeger tijden, toen het Europese projectzich goeddeels buiten de burgers om afspeelde, kan een afwijzende houdingheuse politieke consequenties hebben.

In Oostenrijk is het verzet tegen toetreding van Turkije tot de EU hetsterkst. Maar de regering in Wenen zou zich niet zo hard hebben opgesteldals ze zich niet de vertolkster had geweten van het Europesemeerderheidsstandpunt. Uiteindelijk heeft Oostenrijk genoegen genomen metde afspraak dat Brussel van tijd tot tijd nagaat of de toetreding de'opname-capaciteit' van de Unie niet te boven gaat. Of deze clausule enigepraktische betekenis heeft, moet worden afgewacht. Er hoeft niet aan teworden getwijfeld dat Ankara het begrip 'opname-capaciteit' al snel zalbetitelen als een codewoord voor Turkofobie.

Hoe dan ook zullen de onderhandelingen met Turkije moeilijk zijn enlang duren. Er is een gerede kans dat ze voortijdig schipbreuk lijden, nietin de laatste plaats vanwege de nog altijd zwakke ondergrond van de Turksedemocratie.

Wellicht hoopt men in sommige Europese hoofdsteden stilletjes op ditscenario, waardoor de Unie alsnog van een netelige kwestie wordt verlost.Maar van zo'n dubbele agenda zou Europa zich verre moeten houden. Er zijngoede, vooral politieke argumenten om Turkije conform zijn wens op termijneen volwaardige plaats te gunnen in Europa. Nu de teerling is geworpen,verdient het land een serieuze kans.

Natuurlijk brengt een Turks EU-lidmaatschap grote problemen met zichmee. Maar veel acuter is het probleem dat de Unie in deze kwestie wederomeen glijdende vorm van besluitvorming heeft gevolgd, waarbij de procedureleconsistentie zwaarder weegt dan het oordeel van de burgers. Het wordt hoogtijd dat Europa leert dat het beter is ten halve te keren dan ten hele tedwalen, zelfs al ziet de oorspronkelijke marsroute er deugdelijk uit. Erkan de burgers niet steeds iets door de strot worden geduwd dat ze nietwillen.

Degenen die thans zeggen dat met dit Turkije-besluit een nieuw Europeesdebacle na het Franse en Nederlandse nee tegen de Grondwet op het nippertjeis voorkomen, hebben maar zeer ten dele gelijk. Jawel, een regelrechtecrisis is afgewend. Maar met de hele gang van zaken heeft Europa eens temeer een zware wissel getrokken op zijn geloofwaardigheid. Zo blijft dekans levensgroot aanwezig dat de wal het schip keert. Reageren? volkskrant.nl/commentaar

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.