Nieuws

PVV van Wilders verliest tweede plek in de politieke pikorde, meeregeren is nu helemaal van de baan

Geen afgeladen café, of afgehuurd restaurant op de pier van Scheveningen. Geen feestelijke opkomst onder de stuwende klanken van Eye of the Tiger. Geert Wilders gaf via Twitter een eerste reactie op de uitslag van de exitpoll. ‘PVV-stemmers bedankt.’ Zijn partij bleef vooralsnog steken op 17 zetels en is niet langer de tweede partij.

Wilders brengt zijn stem uit voor de Tweede Kamerverkiezingen in de Haagse Sporthal Boswijk.  Beeld ANP
Wilders brengt zijn stem uit voor de Tweede Kamerverkiezingen in de Haagse Sporthal Boswijk.Beeld ANP

Wilders voerde een andere campagne dan vier jaar geleden. Pasten zijn ideeën toen nog op een A4-tje, nu bracht hij een 52 pagina’s tellend verkiezingsprogramma uit. Ook maakte hij zichzelf minder schaars voor kranten, radio en televisie. Zelfs de publieke omroep, die volgens zijn programma moet worden afgeschaft, bediende hij ruim. Alleen bij Nieuwsuur bleef hij weg, ondanks een toezegging.

In afwijking van zijn electorale concurrent Thierry Baudet liet Wilders publieksevenementen achterwege. Die waren om veiligheidsredenen altijd al vrij kort, maar de PVV-leider mocht graag een visje eten op de dijk in Volendam, een kijkje nemen bij de vissers in Urk of handenschudden met winkelend publiek in een winkelcentrum in Spijkenisse - plekken waar de PVV doorgaans goede uitslagen haalt.

Anders dan Baudet distantieerde hij zich als ‘oppositieleider’ ook niet volledig van het kabinetsbeleid in de coronabestrijding. De avondklok mocht dan ‘vaker zijn verlengd dan de musical Soldaat van Oranje’, niet alles wat Rutte en De Jonge deden kreeg hoon. Was dat een strategische fout? En dan snoepte ook JA21 nog van de zetels op de rechterflank.

McDonald’s

Wilders was actief op sociale media (waar hij zonder geld uit te geven het grootste organische bereik van iedereen heeft) en in debatten. Die bereidt hij serieus voor. Tegen de Volkskrant zei hij dat hij altijd op zoek is naar ‘een goeie touch’. In het Radio 1-debat grapte hij dat vanwege haar vele vliegen op Schiphol de Kaagbaan is vernoemd naar Sigrid Kaag. Voor de kinderen van het Jeugdjournaal had hij de waarschuwing dat ze door dure klimaatplannen straks ‘niet meer naar McDonald’s kunnen’.

Dinsdagavond was daar, behalve het derde debat met Rutte, ook die andere confrontatie, tussen Wilders en Kaag. Dat was een tweestrijd met onverwacht een extra lading, omdat in de voorafgaande dagen D66 in de peilingen steeds dichter naar de PVV toekroop, met achterlating van het CDA.

In een plagerijtje zei Martin Bosma (nummer 7 op de PVV-lijst) in een van de laatste Kamerdebatten voor het verkiezingsreces nog tegen Rob Jetten dat hij door D66 ‘niet op een verkiesbare plaats was gezet’ (Jetten staat nummer 2). Maar in plaats van een gehoopte decimering groeide D66 in de Peilingwijzer, terwijl de PVV stagneerde.

Scherpe debattoon

Voor Wilders reden te meer om terug te keren naar de scherpe debattoon die hij al hanteerde in verbale gevechten met Kaag’s voorganger Alexander Pechtold. Niet omdat kiezers tussen die partijen heen en weer gaan, wel om het profiel scherper te maken. Hij verweet Kaag in het slotdebat bij de NOS in Iran een hoofddoek te hebben gedragen. Toen zij terugkaatste dat ze het belang van Nederland diende in een land waarin een sluier verplicht is, gooide Wilders daar tot vier keer toe doorheen dat zij vrouwen had ‘verraden’. Kaag: ‘Nee meneer Wilders, ik accepteer dit niet.’

Wilders schreef in zijn verkiezingsprogramma dat de grootste drie partijen verplicht met elkaar moeten gaan praten. Zijn inhoudelijke voorstellen, met onder meer een ministerie voor de-islamisering, maakten dat al nagenoeg onmogelijk. Maar het werd geschreven toen er nog een kans was dat VVD, CDA en PVV getalsmatig een kabinet konden vormen. Daar fietst D66 nu dwars doorheen. Van regeren zal het voor de PVV niet komen.

Voor de camera’s beaamde Wilders dat later op de avond ook. ‘Wij gaan voor de oppositie, dat moge duidelijk zijn. We zullen het forse en authentieke PVV-geluid als grootste oppositiepartij laten horen. Toch weer meer dan een miljoen kiezers hebben op de PVV gestemd. Ook al hoop je op meer, dat is een prachtig resultaat.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden