PVV krijgt steun extreem-rechts

AMSTERDAM - De Partij voor de Vrijheid krijgt nog steeds steun van rechts-extremisten, ook al wil ze er geen enkele bemoeienis mee. Een aantal van hen tekende ondersteuningsverklaringen voor de provinciale verkiezingen van 2 maart. Daaronder zijn prominenten van de voormalige Centrumdemocraten (CD), en van de neonazistische Nederlandse Volks-Unie (NVU).

Hero Brinkman vult in Haarlem het Kieskompas in. Beeld anp

Dat blijkt uit onderzoek van de antifascistische onderzoeksgroep Kafka. Medewerkers van Kafka bezochten stembureaus in 17 van de 20 kieskringen, waar ook de ondersteuningsverklaringen ter inzage liggen. Die verklaringen hebben nieuwe politieke partijen nodig, om mee te doen aan de verkiezingen.

Opmerkelijke namen op de lijst van Kafka zijn Wim Elsthout en Ruud Enthoven, tot 1999 lid van de Centrumdemocraten en betrokken bij de 'doorstart' van die partij onder de naam Conservatieve Democraten. Wim Elsthout was in 1997 Tweede Kamerlid voor de CD. Samen met Enthoven was hij CD-gemeenteraadslid in Amsterdam. 'Het klopt dat ik mijn handtekening heb gezet', zegt Elsthout, 'maar ik wil er verder niet op ingaan.'

Goede vriend
Ruud Enthoven bevestigt per e-mail dat hij heeft meegedaan, onder meer op verzoek van zijn 'goede vriend' Elsthout. Hij is, schrijf hij, bezig met het opzetten van een nieuwe partij, samen met NVU-voorman Constant Kusters. 'U begrijpt dat wij dan de concurrent van de PVV zullen zijn. Persoonlijk heb ik niets met de PVV, de voorman en zijn volgelingen kijken mij teveel richting VS en Israël. Uiteraard is dit volgens mij puur zakelijk, zorg dat de joden achter je staan en je kan zeggen wat je wil.'

Hero Brinkman, PVV-Kamerlid en lijsttrekker in de provincie Noord-Holland, was niet op de hoogte van de steunverklaringen, 'anders hadden we ze natuurlijk nooit ingediend.' Hij baalt ervan dat de namen nu naar buiten komen. 'Hoe vaak moet ik nog zeggen dat wij geen fascistische of rechts-extremistische partij zijn?'

Gescreend
Voor zover mogelijk heeft zijn partij de verklaringen gescreend, maar omdat ze in korte tijd (een week) bij elkaar gezocht moeten worden is dat 'gewoon niet te doen'. Per kieskring moest de PVV 30 handtekeningen inleveren. Omdat de partij op zeker wilde spelen, is volgens Brinkman naar het dubbele aantal ondersteuners gezocht - 1200 in totaal. 'Vaak worden deze mensen via andere mensen benaderd. Als je die allemaal wilt checken ben je drie weken bezig. Dat moeten we zelf doen vanuit Den Haag. Logisch dat er dan een paar doorheen glippen.'

De PVV heeft altijd afstand gehouden van (voormalig) extreem-rechts. Kafka ontdekte in 2007 echter dat een aantal ondersteuners voor de Tweede Kamerverkiezingen uit extreemrechtse hoek kwam. Vier jaar later is dat nog steeds het geval, zij het in mindere mate. Dat roept de vraag op, meent Kafka, waarom de PVV dit keer niet beter heeft gescreend.

'Dit zijn mensen van wie hun verleden algemeen bekend is', zegt Jaap van Beek van Kafka. 'Daarom is het opmerkelijk. Die partij wil niks te maken hebben met extreem-rechts. Maar waarom wordt dan wel hun handtekening gevraagd? Evengoed zie je hieraan dat rechts-extremisten zich graag met de PVV afficheren.'

Actief binnen NVU

In Zuid-Holland wordt de partij ondersteund door Dick Hartman, die begin jaren tachtig actief was in de NVU. Volgens Kafka hield hij zich in de jaren daarna bezig met websites over de SS en de NSB. Hartman maakte gebruik van de schuilnaam Seyffardt, naar een Nederlandse generaal die in de Tweede Wereldoorlog sympathiseerde met het nationaal-socialisme.

Onder de PVV-kandidaten voor de Provinciale Staten, trof Kafka een aantal namen met een volgens de onderzoekers extreemrechts verleden. Die van Matthijs Janssen (nummer drie op de Groningse lijst) kwam al eerder boven; hij had als medewerker van de PVV-fractie ondersteuning voor de partij gezocht op extreemrechtse websites als Polinco. Kafka noemt nu ook Alexander van Hattem (derde op de lijst in Noord-Brabant), die als 'Jonge Fortuynist' banden zou hebben aangeknoopt met de extremistische splinterpartij Nieuw Rechts. Sebastian Kruis (tiende op de lijst van Zuid-Holland) noemde Mussolini op een website 'het grootste staatshoofd dat de wereld ooit gekend heeft', aldus de onderzoekers van Kafka.

Kafka doet sinds 1988 onderzoek naar extreem-rechts in Nederland, en heeft een uitgebreid archief opgebouwd. 'We zijn linkse antifascisten', zegt Kafka-onderzoeker Jaap van Beek, 'maar we willen wel dat alles klopt wat we naar buiten brengen. Het enige wat we hebben, is onze geloofwaardigheid.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.