PVV buitenspel in Den Haag: 'Luister nou, ik ben geen tokkie'

Nadat Geert Wilders beloofde 'minder Marokkanen' te gaan regelen, deed de PvdA de PVV in de ban. Ook VVD en SP ondertekenen geen PVV-moties. Is dit een Haags cordon sanitaire?

Kamerlid Dion Graus tijdens een PVV-werkbezoek vorig jaar aan Volendam. Onder de lantaarnpaal partijleider Geert Wilders.Beeld Patrick Harderwijk

De PVV is sinds de 'minder, minder'-uitspraken van Geert Wilders politiek buitenspel gezet op het Binnenhof. De partij heeft grote moeite Kamerleden van andere partijen te vinden die PVV-moties mede willen ondertekenen. Omgekeerd zoeken andere partijen nog maar zelden de steun van de PVV. De PvdA stemt tegen alle PVV-moties, ongeacht de inhoud, VVD en SP hebben sinds maart 2014 geen enkele PVV-motie meer mede-ondertekend.

Dit blijkt uit een inventarisatie van het stemgedrag van het afgelopen jaar. PVV-Kamerleden klagen inmiddels openlijk. 'Zie me nu even niet als zo'n tokkie van de PVV', verzuchtte Kamerlid Dion Graus deze week tijdens het jachtdebat . Het was zijn manier om uiting te geven aan de frustratie over het isolement. Graus, die landbouw, natuur en dieren in portefeuille heeft, is de PVV'er die de afgelopen jaren de meeste moties aangenomen kreeg. Nu is dit vrijwel onmogelijk geworden. 'Nog liever een aderlating dan steun zoeken bij ons', constateert hij. 'De parlementaire democratie is op sterven na dood.'

Beeld ..

Blokkade Agema

Ook Fleur Agema, zorgwoordvoerder van de PVV, liep onlangs tegen zo'n blokkade op. Zij werd buitenspel gezet toen een motie van wantrouwen tegen staatssecretaris Van Rijn van Volksgezondheid werd ingediend. Dit is een cordon sanitaire, vond Agema, die woedend reageerde. Indiener Renske Leijten (SP) en mede-ondertekenaar Mona Keijzer (CDA) hielden vol dat in de haast vergeten was Agema te vragen.

Niet alle PVV'ers tonen zich bewust van het feit dat er iets veranderd is. 'Ik had niet waargenomen dat er een trend in zit', zegt Kamerlid Martin Bosma. Op zijn onderwerpen - kunst, media, ontwikkelingshulp - valt hij zo ver buiten de consensus dat het verwerven van steun altijd al onbegonnen werk was. 'Er is wel ergernis over de PvdA', zegt hij. 'Democratie is uitwisseling van meningen. Dat willen zij verhinderen.' Volgens hem komen PvdA'ers soms vragen hun motie te steunen, terwijl ze zelf de PVV buitenspel zetten.

'Boekwinkels willen Martin Bosma niet'

Volgens uitgever René van Praag strekt het isolement van de PVV zich uit tot in de boekwinkel. Van Praag geeft veel boeken van schrijvende PVV'ers uit, onder wie Fleur Agema, wijlen Hans Jansen en Sietse Fritsma. Ook Minderheid in eigen land van Martin Bosma, eerder geweigerd door Prometheus, verschijnt bij een van zijn imprints, Bibliotheca Africana Formicae.

Volgens Van Praag zijn boekhandels terughoudend met het in voorraad nemen van een boek van een PVV-Kamerlid. Veel boekhandelaren bestellen alleen als iemand het boek aanvraagt en nemen geen voorraad, zegt hij. Dat verbaast hem, omdat Bosma's boek, waarin hij apartheid en de rol van het ANC in Zuid-Afrika behandelt, veel aandacht in de media krijgt. 'We veronderstellen dat winkels ervoor terugschrikken om Bosma op de plank te zetten.' De uitgever vindt dat met deze houding het maatschappelijk debat niet wordt gediend.

Bosma zelf waagt zich niet aan uitspraken hierover. 'Ik hoor weleens dat het niet op voorraad ligt en dat ze het niet willen bestellen', zegt hij. 'Dat ik niet altijd populair ben bij boekhandels, dat geloof ik wel. Maar ik aarzel daar een lijn in te ontdekken.'

De PvdA staat aan de wieg van de boycot van de PVV. Nadat Wilders op 19 maart 2014 in een Haags café zijn gehoor beloofde 'minder Marokkanen te gaan regelen', deden de sociaal-democraten de PVV in de ban. Hier waren grenzen overschreden - ongeacht de inhoud zou geen PVV-voorstel meer gesteund worden. De Kamerleden houden zich stipt aan die afspraak en stemden tegen alle 327 sindsdien ingediende PVV-moties.

De VVD en de SP zijn in diezelfde periode niet eenmaal mede-ondertekenaar van een door een PVV'er ingediende motie; van maart 2013 tot maart 2014 deden ze dat nog respectievelijk zes en twaalf keer. Ook alle andere partijen (met uitzondering van de Partij voor de Dieren) waren de afgelopen vijftien maanden minder vaak mede-ondertekenaar van PVV-moties. Dat blijkt uit cijfers van de Dienst Informatievoorziening van de Tweede Kamer.

'Minder minder is over onze grens heen', zegt Tamara van Ark, vicefractievoorzitter van de VVD. 'Omdat Wilders die uitspraken niet terugnam, hebben wij gezegd: hier stopt de samenwerking, we zijn niet langer mede-ondertekenaar. Dit is een wezenlijk punt voor ons.' PVV-moties waar de VVD het mee eens is worden vervolgens bij de stemmingen wel gesteund. Dat komt overigens zelden voor, twaalf keer in de afgelopen vijftien maanden.

Geen partijbeleid

Bij de SP is geen sprake van partijbeleid. 'Een masterplan is er niet', zegt Kamerlid Ronald van Raak. 'Die uitspraken van Wilders hebben ertoe geleid dat de neiging samen te werken minder is. Ik kan me voorstellen dat Kamerleden zich er ongemakkelijk bij voelen een PVV-motie te ondertekenen.'

Het CDA is pragmatischer. 'Wij kijken puur op inhoud', zegt Kamerlid Jaco Geurts. 'Zoiets als een boycot speelt niet bij het CDA.' Andere partijen vertonen overeenkomstig gedrag. Van een cordon sanitaire, zoals in België werd gelegd om het Vlaams Blok, wil PvdA noch VVD of SP spreken.

Ook op provinciaal en gemeentelijk niveau wordt de PVV buiten de deur gehouden. De partij deed na de laatste provinciale verkiezingen nergens mee aan de collegevorming en levert geen wethouders in Den Haag en Almere, waar de partij een grote fractie in de gemeenteraad heeft. De PVV doet ook niet mee aan het overleg over het belastingstelsel, omdat staatssecretaris Wiebes eerder niet welkom was om Wilders' wensen te inventariseren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden