PvdA twijfelt aan gevolgen leenstelsel en pleit voor uitbreiding aanvullende beurs

De PvdA, de geestelijk vader van het sociaal leenstelsel voor studenten, twijfelt voor het eerst openlijk aan de gevolgen ervan. Om die tegen te gaan pleit de partij voor uitbreiding van de aanvullende beurs. Studenten met ouders die samen niet meer dan een ton per jaar verdienen zouden hiervoor in aanmerking komen. 

Lodewijk Asscher, fractievoorzitter van de PvdA, tijdens een debat in de Tweede Kamer in juni. Beeld ANP

Partijleider Asscher zegt op die manier een ‘nieuwe vorm van een basisbeurs’ te willen creëren binnen het huidige stelsel. Anders dan de studielening is de aanvullende beurs een gift: studenten hoeven die niet na afloop van de studie af te lossen.  ‘Een veel grotere groep zou dan in aanmerking komen voor de aanvullende beurs’, aldus Asscher dinsdag in het AD. ‘Ik denk aan ouders die tot drie keer modaal verdienen, tot en met een ton. Dat is een nieuwe basisbeurs.’  

Voor studenten met een aanvullende beurs is de noodzaak om veel te lenen doorgaans kleiner.  Nu ligt de inkomensgrens voor de ouders van een student om in aanmerking te komen voor een aanvullende beurs rond de 40 duizend euro, afhankelijk van het aantal studerende broers en zussen.

Met haar nieuwe standpunt sluit de PvdA zich aan bij Coalitie-Y, een initiatief van de ChristenUnie om de problemen in kaart te brengen waar jongeren tegenaan lopen. Het leenstelsel speelt daarin een prominente rol. Vorige week stelde het jongerenplatform van de Sociaal Economische Raad (SER) vast dat de snel oplopende studieschulden veel onbedoelde effecten hebben op het latere leven van studenten. Zo is het ingewikkeld geworden om een huis te kopen. 

Onzekerheid 

‘Je ziet nu dat de jongeren een emmer vol onzekerheid over zich heen krijgen’, aldus Asscher. ‘Zij hebben al te maken met minder baanzekerheid, met woningnood, dan is het voor sommige jongeren te veel om ook te moeten lenen. Dat is de druppel die de emmer doet overlopen.’

Voor de PvdA is het een fundamentele bekering. De sociaal-democraten stonden aan de basis van het sociaal leenstelsel en de afschaffing van de basisbeurs. Het idee stond in opeenvolgende PvdA-verkiezingsprogramma's. Steeds vanuit de gedachte dat ‘de slager niet hoeft te betalen voor de studie van de zoon van de tandarts’.  De oude studiefinanciering was een zeer denivellerend stelsel: vooral de hogere inkomensgroepen profiteerden. 

Doordat de PvdA nu toch openlijk twijfelt aan de gevolgen voor grote groepen studenten, smelt het draagvlak voor het stelsel in de Tweede Kamer verder weg. Eerder trok GroenLinks, in 2015 ook een van de partijen achter de invoering van het leenstelsel, de handen er al vanaf. Alleen VVD en D66 zijn nu nog uitgesproken voor.  Aangezien die partijen in de huidige coalitie zitten, verandert er voorlopig waarschijnlijk weinig. Maar de kans is groot dat dat in een volgend kabinet anders is, hoewel het mede zal afhangen van de financiële situatie van de overheid. Afschaffing van het leenstelsel kost zeker een miljard euro per jaar. 

Vieren

‘We zullen na de verkiezingen pas echt weten wat er voor studenten gaat veranderen’, reageert voorzitter Kees Gillesse van het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) dan ook. ‘Maar vandaag is een dag om te vieren. De negatieve gevolgen van het leenstelsel zijn overtuigend, het is goed dat daar nu conclusies aan worden verbonden. Het is te hopen dat ook de andere partijen duidelijk zijn over hun plannen.’

Lees verder

Is het sociaal leenstelsel voor studenten echt asociaal? Lees hier de belangrijkste bezwaren op een rijtje.

Al na enkele jaren brokkelt het draagvlak onder het studieleenstelsel af. Aanpassing daarvan is daarom een goede zaak, schreef Raoul du Pré, chef van de politieke redactie van de Volkskrant.

Het leenstelsel heeft allesbehalve gewerkt als hefboom voor minder kansrijke studenten en is mislukt, betogen oud-LSVb-voorzitter Geertje Hulzebos en FNV Jong-secretaris Alina Bijl in dit opiniestuk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden