PvdA-top in het nauw door premierskwestie

De druk op de PvdA om te zeggen wie er kandidaat is voor het premierschap, neemt toe. De PvdA wil bij kabinetsdeelname juist af van het beeld van de verstokte regentenpartij....

Afgelopen weekeinde zei PvdA-lijsttrekker Wouter Bos meermalen dat mocht het aan de orde komen, het dan iemand is 'die de nieuwe PvdA in woord en daad inhoud kan geven'. Bos kreeg de vraag tijdens allerlei optredens voorgelegd. Hij maakte duidelijk dat hij zelf gewoon lid van de Tweede Kamer blijft.

Binnen de PvdA wordt geadviseerd een aansprekende naam te noemen. Maar in de PvdA-top heerst grote angst om het verwijt van arrogantie weer naar het hoofd geslingerd te krijgen na de klinkende verkiezingsnederlaag van negen maanden geleden.

'We zouden zeker na vorig jaar toch wel helemaal gestoord zijn als we ons hoofd op hol laten brengen door één peiling', zegt nummer vijf van de kandidatenlijst Jet Bussemaker. 'Ik ben over die premiersvraag zaterdag in twee radiodebatten éindeloos doorgezaagd.'

Partijvoorzitter Ruud Koole: 'Het is van secundair belang wie onze kandidaat is. We willen een alternatief zijn voor het rechtse kabinet, dat kan alleen door te gaan regeren. En de kwestie van het premierschap komt aan de orde aan het einde van een formatie.'

De vraag moet wel snel worden beantwoord als de stijgende trend van de PvdA in de peilingen doorzet, vindt voormalig campagnemanager Jacques Monasch. 'Het ondergraaft het beeld van de frisheid en duidelijkheid van Wouter Bos als hij geen boter bij de vis geeft. Dan wordt het verwijt: waarom mag de kiezer dat niet weten? Moet dat weer in achterkamertjes worden beslist? Dat soort vragen kan voor de PvdA vrij dodelijk uitwerken in een campagne waar de kiezer zó op drift is.'

Het onlangs teruggetreden PvdA-Kamerlid Peter Rehwinkel vindt dat de PvdA vanuit haar traditie op dit punt duidelijkheid moet geven. Hij refereert aan campagnes als 'Kies de minister-president' van Joop den Uyl en 'Kies Kok'.

Rehwinkel: 'De potentiële PvdA-kiezer heeft er recht op te weten als hij voor Bos kiest, of hij dan Jeltje van Nieuwenhoven of Klaas de Vries erbij krijgt als minister-president.' Hij wijst op het risico dat de campagne de laatste tien dagen 'over niets anders meer gaat'. De nummers twee en drie reageren zuinig op hun beschikbaarheid voor de hoogste politieke post.

Klaas de Vries: 'Ik speculeer daar niet over.' Jeltje van Nieuwenhoven: 'Het is geen vraagstuk waarvan ik nu elke nacht wakker lig.'

Over het karakter van de nieuwe bewindsliedenploeg bestaat weinig verschil van inzicht. Die moet radicaal anders zijn. PvdA-coryfee Ed van Thijn: 'Het hoeven geen vijf klonen van Wouter Bos te zijn, maar ze moeten beduidend grotere communicatieve vermogens hebben dan hun voorgangers.'

Het selectiebeleid van oud-leider Kok wordt op de hak genomen door de Tilburgse PvdA-wethouder Jan Hamming. 'De PvdA durfde de laatste kabinetten niet te vernieuwen; men koos voor mensen die al dertig jaar actief zijn. Het moeten mensen zijn die risico's durven nemen. Er zijn veel goede lokale bestuurders die van wanten weten.'

Partijvoorzitter Ruud Koole: 'We zijn bezig met een vernieuwingsproces. Als we tot regeren geroepen worden, dan moet die vernieuwingsgezindheid goed zichtbaar zijn in de bewindspersonen. We hebben in gemeenteraden goede mensen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.