Analyse

PvdA tóch akkoord met bombarderen Syrië: waarom?

Terwijl dinsdag in Genève de uitnodigingen voor het internationale vredesoverleg over Syrië op de bus werden gedaan, maakte in Den Haag de PvdA bekend welwillend te staan tegenover kabinetsplannen om Islamitische Staat (IS) niet alleen in Irak, maar ook in Syrië te bombarderen.

De PvdA vanaf nu positief tegen 'verzoeken van bondgenoten om de strijd tegen IS te intensiveren', inclusief de inzet van Nederlandse F16's voor bombardementen. Beeld anp

'Twee jaar lang zijn er geen diplomatieke onderhandelingen geweest, dit is een cruciaal moment', zo legde PvdA-woordvoerder Michiel Servaes het nieuwe standpunt van zijn partij uit. Juist nu er diplomatiek kans op vooruitgang komt, is het goed militair de strijd te intensiveren tegen de terreurorganisatie die voor chaos in het land garant staat. Dus staat de PvdA vanaf nu positief tegen 'verzoeken van bondgenoten om de strijd tegen IS te intensiveren', inclusief de inzet van Nederlandse F16's voor bombardementen.

De indruk van grote alertheid die de PvdA'er zo probeerde te wekken, kan niet verhullen dat het lang heeft geduurd voordat zijn partij tot dit standpunt wist te komen. Coalitiegenoot VVD, aangevoerd door defensieminister Jeanine Hennis, was er veel sneller uit. Tussen 'het militaire theater' in Syrië en dat in Irak bestaat geen enkel verschil, zo heette het al snel in liberale kring. Of zoals VVD'er Han ten Broeke zei: 'De grens tussen Irak en Syrië bestaat alleen in de Bosatlas'.

Internationaal mandaat

Maar de PvdA, met minister Bert Koenders op Buitenlandse Zaken voorop, vond het veel minder eenvoudig beide landen over een kam te scheren. Lang speelde voor de PvdA de kwestie van het ontbreken van een internationaal mandaat. Terwijl in Irak kon worden gebombardeerd omdat de Irakese regering er om had gevraagd, was dat in Syrië niet het geval. Kon er dan toch worden ingegrepen?

Juist het ontbreken van zo'n 'adequaat volkenrechtelijk mandaat' bij de eerdere inval in Irak werd onder vuur genomen door de commissie-Davids in 2010 - een fout die Nederland niet nog eens moest maken, zo was de diepe overtuiging binnen de PvdA. Eind vorig jaar schoot de VN-Veiligheidsraad de partij op dit punt te hulp. Twee resoluties van de raad gaven aan dat een beroep op collectieve zelfverdediging gerechtvaardigd is in de strijd tegen IS.

Chaos

Daarmee waren niet alle bedenkingen van de PvdA van tafel. Want wat voor zin heeft bombarderen, wanneer er geen enkel uitzicht op een politieke oplossing is - en wanneer onduidelijk blijft welke grondtroepen de luchtaanvallen ondersteunen? Anders dan in Irak, waar het Irakese leger en de Koerden de natuurlijke bondgenoten vormen, is dat in de Syrische chaos veel minder duidelijk.

Die vragen kunnen nog steeds worden gesteld, maar toch wenst de PvdA nu duidelijkheid te geven. De 'verzoeken van bondgenoten' waren immers al geruime tijd binnen. Dat van de Fransen dateert van november, na de aanslagen in Parijs, toen om Europese solidariteit werd verzocht. Ook voerde de Amerikaanse minister van Defensie Ash Carter de druk op. Eind vorige week riep hij zijn westerse bondgenoten op extra stappen in de strijd tegen IS te zetten. Het werd de hoogste tijd om duidelijkheid te bieden.

Overtuigen

Vorige week liet de PvdA-fractie zich mede overtuigen door de commandant der strijdkrachten Tom Middendorp, die een fractievergadering bijwoonde. 'IS alleen in Irak bestrijden is toch een beetje alsof je alleen de symptomen van de ziekte bestrijdt en niet de ziekte zelf', stelde deze hoogste militair van Nederland al eerder. Militair maakt het geen wezenlijk verschil wanneer vier Nederlandse F16's niet alleen boven Irak, maar ook boven Syrië gaan vliegen. Politiek zullen de bondgenoten van Nederland de geste ongetwijfeld waarderen.

Of het ook in Nederland tot enthousiasme leidt, staat te bezien. In ieder geval is het niet zonder risico, zoals het tragische, Franse voorbeeld leert. IS heeft gesteld dat de aanslagen in Parijs een vergelding waren voor bombardementen op IS in Syrië. Een verhoogde kans op aanslagen ligt dus voor Nederland voor de hand, maar de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) wilde daar dinsdag niet op ingaan. Bij een toekomstig kabinetsbesluit over bombarderen in Syrië wordt ook, zo heet het koel, 'de dreiging in en tegen Nederland meegewogen'.


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden