ANALYSE

PvdA scoort aandacht op de koop toe

Maandag meldt Lodewijk Asscher zich als kandidaat-leider van de PvdA. Wat de lijst trekkers verkiezing ook mag opleveren, van extra aandacht is de partij al verzekerd.

Lodewijk van Asscher (L) en Diederik Samsom tijdens het jaarlijkse partijcongres van de PvdA in De Rijtuigenloods in Amersfoort, 13 februari 2016. Beeld anp

Vergeet even de verkiezingen van 15 maart, vergeet de elf zetels in de peilingen, de komende twee maanden waart die ene vraag door de wandelgangen van het Binnenhof: wie wordt de nieuwe leider van de PvdA? Partijvoorzitter Spekman boekte in 2012 succes met interne verkiezingen en krijgt vier jaar later met hetzelfde concept weer alle camera's op zijn partij gericht.

Maandag meldt kandidaat nummer drie zich aan het front. Vicepremier Lodewijk Asscher maakt, na maanden zorgvuldig de spanning te hebben opgebouwd, zijn kandidatuur bekend op het multiculturele Calvijn College in Amsterdam-West. De vmbo-school veranderde in tien jaar tijd van probleemschool in succesverhaal, mede door Asschers bemoeienis als toenmalig Amsterdams wethouder.

Asscher gaat het opnemen tegen de huidige leider Diederik Samsom, de man die hem het vicepremierschap toeschoof en zelf in de Kamer bleef om de fractie te leiden. Samsoms campagne om herkozen te worden draait al op volle toeren. Zijn strijdkreet is 'Doorknokken!', op een website met diezelfde naam kunnen zijn fans zijn rondgang langs tientallen lokale afdelingen volgen.

Tekst gaat verder onder cartoon.

2 euro kost het recht om via een tijdelijk partijlidmaatschap mee te stemmen in de lijsttrekkersverkiezing van de PvdA

Beeld Bas van der Schot

Ingrediënten voor een spannend verhaal

En dan is er de rebel: Jacques Monasch, het Kamerlid dat zich al tijden niet thuis voelt bij de huidige koers van de PvdA en de samenwerking met de VVD. Hij wil 'een einde wil maken aan de poppenkast', de leiderschapsstrijd tussen bondgenoten Samsom en Asscher, beiden behorend tot de partijtop.

Alle ingrediënten voor een spannend verhaal zijn aanwezig: de in onmin geraakte leider die verbeten zijn mandaat probeert te herwinnen, de protegé die een greep doet naar de macht van zijn beste kameraad, de outsider die voor wie weet wat voor verrassingen kan zorgen.

Bovendien is de termijn nog niet gesloten: andere kandidaten kunnen zich melden tot 24 oktober. Van Europarlementariër Paul Tang is bekend dat hij zich nog beraadt. Daarna volgt een maand campagnetijd en vervolgens, van 24 november tot 8 december, kruisen de kandidaten in een reeks debatten de degens. Het podium is geheel aan de PvdA, alle andere partijen hebben hun lijsttrekkers al gelanceerd.

PvdA-Kamerlid Jacques Monasch kondigt in perscentrum Nieuwspoort aan dat hij zich beschikbaar stelt voor het lijsttrekkerschap. Beeld anp

Minst geliefde kandidaat

Als kers op de taart kondigde Spekman afgelopen week aan de verkiezing tegen een kleine vergoeding toegankelijk te maken voor niet-leden. Wie wil stemmen kan voor 2 euro tijdelijk lid worden en na de interne verkiezing het lidmaatschap weer beëindigen. Het dient allemaal hetzelfde doel: zoveel mogelijk kiezers betrokken maken bij de PvdA.

De partijvoorzitter neemt een risico door de stembus voor iedereen open te stellen. Samsom, Spekmans favoriet, ligt volgens peilingen beter onder de leden dan bij de kiezers. Monasch, de minst geliefde kandidaat van de partijleiding, is buiten de PvdA relatief onbekend, maar daarin kan snel verandering komen.

Weblog GeenStijl overweegt campagne voor hem te gaan voeren. 'We gaan de regels van de verkiezing met interesse bestuderen', zegt redacteur Bart Nijman desgevraagd. Hij oppert alvast een slogan: 'All you need is Jacques'. Monasch heeft de sympathie van GeenPeil, de aan GeenStijl-gelieerde organisatie achter het Oekraïnereferendum, omdat hij als enige PvdA'er meestemde met de oppositie tegen het verdrag. Ook Thierry Baudet en zijn Forum voor Democratie (eveneens voormalig GeenPeil-leden) melden op Twitter dat zij hem steunen.

Opengooien

Opiniepeiler Peter Kanne van I&O Research acht het mogelijk dat enkele tienduizenden mensen zich zullen melden, genoeg om de verkiezing te doen kantelen. De PvdA telt circa 50 duizend leden, als GeenStijl erin zou slagen 30 duizend Monasch-fans op de been te brengen, kan hij er zomaar met de winst vandoor gaan.

Kanne: 'Het doet mij denken aan de strijd tussen Rutte en Verdonk in 2006. Toen mochten alleen de leden van de VVD stemmen, maar Verdonk was landelijk veel populairder.' Toch ziet hij ook voordelen. 'Door het open te gooien, verweer je je tegen het verwijt dat het een georkestreerd circus is van de partijleiding.' Hij peilde deze zomer de populariteit van Samsom, Asscher en de Rotterdamse burgemeester Aboutaleb, die toen nog werd genoemd als mogelijke kandidaat. Aboutaleb en Asscher scoorden een stuk beter dan Samsom.

Of Monasch echt gaat stunten, durft Kanne niet te voorspellen. Hoe dan ook wordt de opgave voor Samsom zwaarder, verwacht hij. Maar dat heeft ook een voordeel: als Samsom erin slaagt het mandaat te krijgen van de leden en bovendien van de PvdA-kiezers is zijn wederopstanding bijna compleet. 'Dan is hij weer in de winning mood, dan heeft hij succes geboekt. Dat kan hem een flinke duw omhoog geven.'

Dat geldt evengoed voor de andere kandidaten. Het succes straalt niet alleen af op de winnaar, maar ook op de partij. En dat is waar Spekman op hoopt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden