PvdA: rechts niet te voorkomen

De PvdA-top ziet niet hoe de partij een rechts kabinet had kunnen voorkomen. ‘We hadden op ons kop kunnen gaan staan, drie weken kunnen praten over een nationaal kabinet – de uitkomst zou hetzelfde zijn. Rutte wilde naar rechts.’

De druiven zijn zuur, nu VVD-leider Mark Rutte CDA en PVV als regeringspartners verkiest. Paars-plus, het kabinet met VVD, D66 en GroenLinks dat de PvdA zo graag wilde, sneefde na twee weken onderhandelen. De hoop op een herkansing is vervlogen.

Het leek zo logisch. De PvdA werd bij de verkiezingen van 9 juni op één zetel na de grootste partij van Nederland. Menig kopstuk liet andere banen lopen om met een hink-stap-sprong via de Kamerlijst in het kabinet te belanden. Nebahat Albayrak, Ronald Plasterk, Frans Timmermans, Sharon Dijksma en niet te vergeten partijleider Job Cohen zelf. Ze hebben het Kamerwerk gezien, of waren het überhaupt al ontgroeid. Het stond er expliciet bij toen de PvdA-fractie eind juni haar nieuwe telefoonlijst aan de media rondstuurde: de portefeuilleverdeling was tijdelijk, ‘totdat kabinet is geformeerd’.

Kinderachtig

De partijtop maakt zichzelf ondanks de ‘kinderachtige toespelingen’ van VVD en CDA geen verwijten. Dat Cohen door zijn blokkade op een middenkabinet de ‘matchmaker’ van rechts zou zijn, vindt ze grote onzin. ‘We hadden op ons kop kunnen gaan staan’, zegt Jeroen Dijsselbloem. ‘We hadden drie weken kunnen praten over een nationaal kabinet. Maar dit was de uitkomst.’

De onderhandelingen over Paars-plus waren één groot spel, constateert oud-staatssecretaris Nebahat Albayrak. ‘Rutte heeft de hete adem van Geert Wilders constant gevoeld. De piketpalen van de VVD (onder meer de eis 18 miljard euro te bezuinigen, red.) waren bedacht om te breken.’

Sharon Dijksma haalt haar oma aan. ‘Die zei altijd: je kunt een paard naar het water leiden, maar je kunt het niet dwingen te drinken. Rutte wilde gewoon niet.’

Oud-minister Ronald Plasterk: ‘De VVD was met hart en hoofd met rechts bezig’.

Fouten

Kritiek van partijprominenten als Jan Pronk, Adri Duijvestein en Willem Vermeend dat Cohen fouten heeft gemaakt, leggen ze naast zich neer. ‘Het alternatief was een middenkabinet van VVD, CDA en PvdA. Dat wilden we écht niet’, verklaart Dijsselbloem. ‘Drie partijen die op elkaar kruipen in het midden – dat is het allerslechtste antwoord op de opkomst van de populistische flanken.’

Bovendien, vult Albayrak aan, ‘Rutte zou dezelfde piketpalen naar elke onderhandeling meenemen.’ Oud-fractievoorzitter Mariëtte Hamer noemt een kabinet van drie middenpartijen zelfs ‘politieke zelfmoord’. ‘Dat is sterven in elkaars armen.’

Achter de schermen klaagt een enkel Kamerlid. Job Cohen zou het initiatief te vroeg uit handen hebben gegeven. En het was arrogant om te zeggen dat rechts ‘eerst maar eens’ onderzocht moest worden. ‘Alsof we ervan uitgingen dat dat zou mislukken.’

Ze hebben er de balen van, maar een rechts kabinet was onvermijdelijk, zegt Kamerlid Hans Spekman. ‘Voor mij was het op de verkiezingsavond al duidelijk. Een kind dat kan rekenen, komt hierop uit.’

Hier en daar wordt nog een strohalm gegrepen – het hoeft nog niet voorbij te zijn. ‘Rutte is nog niet tot informateur benoemd’, merkt een Kamerlid op. ‘Dan heeft hij er zelf blijkbaar ook nog geen 100 procent vertrouwen in.’ En dan nog : ‘Het rechtse kabinet wordt zo instabiel dat het ook zo weer kan vallen.’

Oud-minister Ronald Plasterk: ‿De VVD was met hart en hoofd met rechts bezig‿. (ANP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden