PvdA paait achterban met links belastingplan

'Er moet wat te kiezen zijn', vindt het PvdA-Kamerlid Van der Ploeg. Met zijn ingrijpende belastingplannen mikt hij vooral op de middeninkomens, de grote groep waarmee de verkiezingen kunnen worden gewonnen....

Van onze Haagse redactie

DEN HAAG

De PvdA droomt stiekem van nivellering, GroenLinks wil er echt werk van maken, en de VVD gruwt ervan. In het debat over de plannen voor een nieuw belastingstelsel in de 21ste eeuw kwamen maandag, voor het eerst deze kabinetsperiode, weer eens klassieke partijtegenstellingen op tafel. De verkiezingen lonken.

Vier jaar lang leken er geen meningsverschillen over inkomensverhoudingen meer te bestaan tussen liberalen en sociaal-democraten. Maar nu er gekozen moet worden, leggen de partijen hun maskers af.

De PvdA doet dat het meest voortvarend. Kamerlid Van der Ploeg, ooit door hardliners in zijn partij beschimpt als 'neoliberaal', weet zich weer de natuurlijke achterban van de PvdA te herinneren en paait deze met ouderwets linkse voorstellen.

Hij komt vooral op voor de middeninkomens, de electoraal meest volumineuze groep waarmee de verkiezingen gewonnen kunnen worden. Verpleegsters, onderwijzers en politieagenten, die hard werken voor een modaal inkomen of iets meer of minder. Met mensen die meer verdienen, en vooral met degenen die niet verdienen met werken maar wel met beleggen, toonde Van der Ploeg maandag geen mededogen.

De voorstellen van Van der Ploeg komen erop neer dat de laatste categorie méér gaat betalen dan de eerste, of er op zijn best mínder op vooruit gaat. 'Nivellering' heet dat volgens de VVD, een visie die van der Ploeg fel bestrijdt. Meer dan 'het rechttrekken van scheve verhoudingen' is het volgens hem niet.

Afschaffen van de aftrek van hypotheekrente, of hogere tarieven voor de hogere inkomens is pas echt nivelleren, volgens de PvdA. En dat wil de partij ook weer niet. 'Een angstige visie', vond het Kamerlid Rabbae van GroenLinks. 'De PvdA is bang om de hogere inkomens aan te pakken om electorale redenen.'

Rabbae heeft recht van spreken, want de voorstellen van GroenLinks liegen er niet om. 'Werk maken van inkomensnivellering' noemt GroenLinks haar plan. De hoge tarieven voor hogere inkomens blijven gehandhaafd, de belasting op vermogen wordt veel zwaarder, ook de indirecte belastingen gaan flink omhoog, en alleen de laagste inkomens worden gecompenseerd. Daar komt bij: een zeer forse verhoging van de ecotax en de benzineaccijns, die maar liefst dertig miljard gulden moeten opleveren.

Volgens Rabbae gaat de benzineprijs daarmee met (netto) 60 procent omhoog, volgens een snelle berekening van staatssecretaris Vermeend met meer dan een gulden. Het CDA-Kamerlid Terpstra raadde Rabbae aan om de werkelijke verhoging maar helemaal niet uit te rekenen, 'althans niet voor de verkiezingen'. De boodschap van de grote partijen is duidelijk: hiermee zal GroenLinks de bulk van het electoraat van zich vervreemden.

De vraag is wat middeninkomens zijn, en wie de 'rijken'. Er zijn in Nederland pakweg 2,2 miljoen werknemers met een inkomen tussen de 40- en 70 duizend gulden (van de 5,7 miljoen, cijfers 1995). Die groep beschouwt de PvdA blijkens de uitlatingen van Van der Ploeg als de electoraal aantrekkelijke middeninkomens.

De VVD kijkt er anders tegenaan. Er zijn ook 2,2 miljoen mensen die 50 duizend gulden of meer verdienen, eentonners meegerekend. Bovendien kijkt de VVD liever naar het gezinsinkomen. Volgens het CBS ontvangt 70 procent van de gezinnen een inkomen van 80 duizend gulden of meer. Ook met die groep kan je verkiezingen winnen.

Is het dus lood om oud ijzer wat de kiezer wordt voorgeschoteld? Wie de gisteren uitgelekte adviezen van de Sociaal-Economische Raad beschouwt, zal denken van wel. Het overlegorgaan van werknemers, werkgevers en onafhankelijke kroonleden, dat de regering adviseert, kiest opzichtig het midden wat de voorstellen van Zalm en Vermeend betreft.

PvdA en VVD nemen daar geen genoegen mee. De PvdA-bewindslieden in het kabinet zagen vorig jaar al een zouteloos compromis over een nieuw belastingstelsel als een mogelijk gevaar. De twee bewindslieden op Financiën, die ondanks hun verschillende achtergrond het erg met elkaar eens waren over een nieuw stelsel, kregen van premier Kok persoonlijk de opdracht om meer uitgesproken varianten te bedenken. Want, in de woorden van Van der Ploeg: 'Er moet wat te kiezen zijn.'

Mike Ackermans

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden