PvdA maakt volledig de dienst uit in filmwereld

De PvdA voert in de filmwereld nu eenmaal de boventoon en vervult de belangrijkste bestuursfuncties: dat de makers van de film The Discovery of Heaven zich, toen de nood aan de man kwam als laatste redmiddel tot PvdA'ers richtten, was even logisch als onvermijdelijk....

'Het is een naar regentensfeertje', zegt San Fu Maltha, co-producent van kaskraker Costa!, over de PvdA-invloed in het filmwezen.

Maltha keek er niet van op dat PvdA-coryfeeën zich inzetten om het miljoenenproject veilig te stellen. 'Zo gaat het al een tijdje. Het is een ons-kent-ons-wereldje. De greep van de PvdA op de filmwereld is bijzonder groot en op het arrogante af. Het is moeilijk om als individuele producent zonder de goede politieke contacten een voet tussen de deur te krijgen. Als je niet de juiste mensen binnen de PvdA kent, kun je het wel vergeten.'

Hij weet hoe de PvdA-bestuurders over hem denken. Hij past niet in het 'links-progressieve plaatje' en wordt gezien als een ordinaire producent die zuiver voor de poen in de filmwereld zit. Toen hij staatssecretaris van Cultuur, Rick van der Ploeg (PvdA) onlangs hoorde zeggen dat zijn film Soul Assassin niet gemaakt had mogen worden en dat Costa! niets anders was dan 'kunstmest', kookte hij van woede. 'Ik wil beoordeeld worden op mijn product èn op het resultaat, en niet op de partij waar ik toevallig aan verbonden ben.'

Als voorbeelden van sociaal-democratische kopstukken die regentengedrag vertonen, noemt Maltha naast Van der Ploeg ook 'Ome Felix': oud-PvdA-voorzitter Felix Rottenberg, die onlangs in de Volkskrant tot machtigste filmbobo van het land werd benoemd, vanwege zijn bestuursfuncties én zijn invloed op benoemingen binnen diverse filmgremia.

Niet vanwege zijn grote filmkennis, zegt Maltha. 'In de filmwereld weet iedereen dat je bij hem niet over details moet praten. Hij laat zijn mening af hangen van relaties. Want net als zijn vriendje Rick van der Ploeg heeft hij weinig kaas gegeten van de Nederlandse film. Egmond, het bedrijf dat Nynke maakte, over de vrouw van socialist Troelstra, is hun troetelkindje.'

Rottenberg vervult een aantal invloedrijke functies binnen de filmwereld. Zo is hij bestuursvoorzitter van het Nederlands Fonds voor de Film en voorzitter van het Internationaal Film Festival Rotterdam (IFFR). Ook is hij lid van het aanbevelingscomité van het International Documentary Festival Amsterdam (IDFA) waar hij een andere PvdA-prominent bijstaat: voorzitter Walter Etty.

Kakelvers Tweede-Kamerkandidaat Etty is vennoot van het adviesbureau Andersson, Elffers en Felix, dat in opdracht van de Federatie Filmbelangen een advies over de toekomst van de filmsector op papier zette.

Discovery-producent Ate de Jong had Rottenberg prominent op zijn lijst van PvdA-ers staan, die hij 'naar voren wilde schuiven' toen de problemen rond zijn film zich opstapelden.

Het was alleen niet meer nodig, zegt De Jong. Vermeend redde hem al in de kwestie rond de fiscale afhandeling en Van der Ploeg stond hem bij toen het met de opnames in Italië niet erg wilde vlotten.

De Jong verklaart ook ronduit met de PvdA te sympathiseren. 'Ik heb veel aan die partij te danken. De PvdA wil dynamisch aan de slag en zich niet alleen bezighouden met buurt- en filmhuizen. Daarvoor is een bepaald soort investering nodig.'

En een stevige lobby? 'Natuurlijk. Dat is toch zeker niet verboden?'

Naast minister Vermeend en staatssecretaris Van der Ploeg behoort PvdA-Tweede Kamer-voorzitter J. van Nieuwenhoven tot het sociaal-democratische filmnetwerk. Ook zij spande zich in voor de film van Jeroen Krabbé.

De voormalige media-specialist van de PvdA speelt al langer een rol van betekenis in de filmwereld. Zij is bestuurslid van het Nederlands Film Festival en wordt als filmkenner geregeld in belangrijke filmjury's opgenomen.

Dan is er ook nog de voormalige minister van Cultuur, Hedy d'Ancona. Zij is voorzitter van het filmfestival in Vlissingen, Film By The Sea, en van de opvolger van de Filmkeuring, het Nederlands Instituut voor de Classificatie van Audiovisuele Media. Nieuw als PvdA-filmbons is voormalig kamerlid Marjet van Zuijlen die dit jaar voorzitter werd van de Associatie van de Nederlandse Filmtheaters (ANF). In de Tweede Kamer zit documentairemaker Hillie Molenaar namens de PvdA en zij zet zich met niet aflatende ijver in voor de Nederlandse film. Dig Ishta, voormalig voorlichter van de PvdA, is nu nog voorzitter van het bestuur van het Filmmuseum.

Volgens de Rotterdamse politicoloog R. van Schendelen is de sterke aanwezigheid van de PvdA in de filmwereld een overblijfsel van de 'educatieve stroming van de sociaal-democratie', zoals die zich in de jaren twintig manifesteerde. Anderen, ook binnen de PvdA zelf, zien een verklaring van minder cultuur-historische aard: de sociaal-democratische elite heeft de glitter, glamour en de 'geilheid' van de filmwereld ontdekt.

Van Schendelen: 'Bij de PvdA zijn ze zich er al jaren van bewust dat de film een sterk instrument is om het socialistische gedachtengoed te verspreiden. Maar platte propaganda, daar doen ze niet meer aan. Dat geeft te veel trammelant in het land.' Van Schendelen noemt de wijze waarop de filmwereld en de PvdA met elkaar netwerken 'de Maggi in de soep' voor de betrokkenen. 'Waarom zou je het met een officieel papiertje doen? Je kan toch ook Willem in het weekeinde bellen?'

Maar er zijn ook nadelen, zegt hij. De filmbranche moet zich bewust zijn van het risico van machtsconcentratie. 'Alle eieren in één mand is nooit verstandig. De branche leunt wel heel erg op één partij.'

Voor filmmaker en PvdA-lid Eddy Terstall is dat geen probleem. Wel ergert hij zich aan de manier waarop de PvdA-bobo's met de Nederlandse film omgaan. 'Ik vind dat je weinig terug ziet van het sociaal-democratische standpunt in het filmbeleid. Die cv-regeling heeft niet de bedoeling om de Nederlandse film te stimuleren. Het is zuiver een economische- en geen culturele maatregel.'

Terstall, regisseur van Rent-a-friend en Hufters & Hofdames, noemt de overheidsbijdrage in vergelijking met andere Europese landen 'belachelijk' weinig. 'Ik had van de PvdA veel meer betrokkenheid verwacht. Nu ze het voor het zeggen hebben, zie je vooral dat ze zich als liberalen gedragen: marktgericht.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden