PvdA likt wonden, maar gaat niet links of rechts

PvdA’ers kwamen in Utrecht bijeen om na te kaarten over de verkiezingsuitslag. Kritiek op Wouter Bos is er nauwelijks...

Eén keer tijdens de discussie tussen PvdA-top en partijleden over de verloren verkiezingen waagt iemand het Wouter Bos persoonlijk te bekritiseren. ‘Als je zo duidelijk zegt de premier te willen leveren, is het misschien verstandig als de lijsttrekker niet toegeeft bijna tegen een burn-out aan te hebben gezeten en niet klaagt dat de andere partijen hem kapot willen maken. Wouter heeft zich misschien iets te menselijk getoond en iets te weinig staatsman.’

Er gaat boegeroep op in de zaal van het Academiegebouw onder de Utrechtse Dom. Aan de lijsttrekker mogen ze niet komen. Ook het verkiezingsprogramma van de PvdA wordt door vrijwel alle sprekers uitstekend genoemd.

Maar ontevredenheid is er wel. Om die de vrije loop te laten heeft de PvdA haar ‘politiek forum’ inderhaast op de zaterdag voor Sinterklaas bijeengeroepen voor een uithuilsessie. Ieder partijlid heeft zijn eigen analyse van wat er in de campagne fout is gegaan.

Sommigen vinden dat het linkser moet. ‘Vrijheid is voor gelijkheid komen te staan bij de PvdA. We zijn een soort D66 geworden. De SP heeft onze positie overgenomen’, klaagt een vrouw. ‘We hebben een onduidelijk en bleek profiel’, zegt een ander. ‘De PvdA is veel te veel met de markt meegelopen. Dat doet de SP beter’, vindt een derde.

Daartegenover staan degenen die vinden dat de PvdA zich in de campagne juist meer tegen de SP had moeten afzetten. ‘We moeten niet uit de winst van de SP concluderen dat we moeten opschuiven . Er zijn heel duidelijke verschillen met de SP. Die zijn tegen alle vredesoperaties. De PvdA moet in eerste plaats uitstralen dat zij en natuurlijke regeringspartij is. Blijf bij je eigen koers’. Er is zelfs een spreekster die vindt dat de PvdA een deel van de Balkenende-hervormingen had moeten loven . Linkse thema’s als de voedselbanken ‘kan ik niet meer horen’.

Er klinkt kritiek op de manier waarop de partij de AOW-plannen heeft gepresenteerd. Een Turkse PvdA’er maakt in discussie met Bos en partijleider Van Hulten duidelijk dat er nog steeds verwarring bestaat rond het standpunt over de Turkse genocide op Armeniërs. Dan zijn er nog de PvdA’ers die vinden dat er meer inhoud in de campagne had gemoeten. Anderen klagen juist dat de standpunten zo genuanceerd waren dat ze op straat niet waren uit te leggen.

Door alle tegengestelde meningen hangt een zekere radeloosheid in de lucht. Gelukkig zit op de tribune ook Ruud Vreeman te luisteren, de oud-voorzitter die met een kleine commissie gaat evalueren wat er is misgegaan. Wouter Bos zelf geeft een voorzet: ‘We hadden geen effectief antwoord op de CDA-campagne. En we hebben de SP wel erg makkelijk laten wegkomen.’ Bos noemt dit ‘wijsheid achteraf’: ‘Al die keren dat SP en GroenLinks groot waren in de peilingen, liepen ze leeg’, onthulde hij zijn misrekening. Bos wil er lessen uit trekken en de inhoudelijke verschillen met de SP benadrukken.

In zijn slottoespraak doet hij dat meteen: ‘Zolang ik deze partij leid zal de conclusie nooit zijn dat we onze internationale traditie opgeven, dat we ons naar binnen keren of dat we mensen met valse zekerheden aan ons proberen te binden.’ Bos vindt niet dat de PvdA naar links of naar rechts moet. Wel moet de verbinding tussen intellectuelen, middengroepen en kansarmen beter worden gelegd.

De vernieuwing van de PvdA is niet mislukt, maar moet juist worden doorgezet, met ‘meer Jan Schaefers’, het ‘ontregelen van regenteske reflexen’ en door veel de straat op te gaan. ‘We moeten het drama niet overdrijven’, zegt Bos. ‘Ruim twee miljoen mensen hebben ons hun vertrouwen gegeven. Wij zijn en blijven de grootste linkse partij van Nederland.’ Daarmee kunnen de PvdA’ers de regenachtige zaterdagmiddag in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden