ANALYSE

PvdA-leider lijkt zelfbeheersing kwijt

Bezwijkt Diederik Samsom onder de druk? Worden de aanhoudende kritiek en de dramatische opiniepeilingen hem te veel? Sinds enkele weken volgen de signalen elkaar op. De beheersing is er niet altijd meer en de leegloop in zijn team van vertrouwelingen doet zijn imago vooralsnog weinig goed.

PvdA-leider Diederik Samsom.Beeld anp

De eerste drie pagina's van de krant maakte De Telegraaf vandaag vrij voor de stelling dat Samsom wankelt. Hij leverde woensdag zelf de munitie in een achtergrondgesprek. Dat had hij geregeld om de mist rond het schaliegas-standpunt van de PvdA te verdrijven, maar het ontaardde volgens de krant in een emotionele, overspannen preek over de manier waarop hij wordt behandeld door de pers.

'Met stemverheffing spuwt de PvdA-leider zijn gal. Hij doet toch zijn best? Waarom ziet niemand dat? 'Ik ben OOK maar een mens. Ik ga iedere dag naar mijn werk om het land BETER te maken!'' Enzovoort. Het was zeker niet Samsoms bedoeling dat zijn klachten zouden worden afgedrukt. 'Ik was een beetje geagiteerd, maar ik ben verbaasd over het artikel', reageerde hij donderdag, uiterst beheerst.

Verbazing is echter niet de eerste reactie bij anderen op het Binnenhof. In de fractie wordt sinds de zomer met zorg naar het humeur van de aanvoerder gekeken. Tijdens de jaarlijkse fractiedagen in augustus maakte hij volgens aanwezigen al een emotionele, labiele indruk.

Vervolgens slaagde hij er dit najaar niet in de binnenbrand rond de dissidente Kamerleden Kuzu en Öztürk op tijd te blussen. Na John Leerdam, Désirée Bonis en Myrthe Hilkens werden zij fractielid nummer 4 en 5 die met veel geraas vertrokken sinds Samsom de PvdA-leiding overnam. Dat is in de partijgeschiedenis een ongekende leegloop. In hun scheidingsverhaal in deze krant beschreven de twee hem als een kwade, voortdurend schreeuwende man.

Beeld De Telegraaf

Zelfbeheersing

Het beeld van Samsom als een kruitvat, zeer gevoelig voor kritiek, is bepaald niet nieuw. Integendeel: zo profileerde hij zich jarenlang als Kamerlid: nooit afwachten, altijd meteen reageren op tegenspraak of kritiek, de ander overbluffend met zijn fabelachtige feitenkennis. Journalisten kregen er net zo makkelijk van langs als politieke tegenstanders. Altijd met gestrekt been vooruit.

Het wonder van de campagne van 2012 was dat Samsom zijn zelfbeheersing vond. Strak in het pak kwam hij beheerst voor de dag, langzamer pratend, tegenstanders tot de orde roepend - boven de partijen bijna. Hij had een team om zich heen verzameld van vertrouwelingen die eensgezind waren in hun analyse: mensen stemmen niet op opvliegerige, betweterige mannen, althans niet in groten getale. Dat imago moest weg. Zijn woordvoerder Saar van Bueren zette de wekker om zeker te weten dat ze de kranten eerder las dan haar baas. 'Jij gaat niet bellen!', kon ze dan al sms'en voordat Samsom zijn telefoon kon pakken.

Dat team is de afgelopen maanden in rap tempo afgebrokkeld. Politiek secretaris Simon den Haak werd zelfstandig communicatieadviseur. Van Bueren ging met Eurocommissaris Timmermans naar Brussel. Speechschrijver Hayte de Jong is nu lobbyist bij Heineken. Een nieuw, ingespeeld team waar Samsom blind op vertrouwt is er nog niet. En volgens ingewijden zal dat er ook niet meer komen voor de bepalende Statenverkiezingen van maart.

Beeld anp

Drukvat

Is dat de oorzaak dat Samsom opeens weer oogt als een drukvat met haperende veiligheidsklep? De Telegraaf was vandaag zeker niet de eerste krant die de wind ouderwets van voren kreeg na onwelgevallige berichtgeving. Bij de VVD wordt intussen geklaagd dat ook de communicatie binnen de coalitie begint te haperen. De liberalen werden woensdag overvallen door Samsoms verharding in het schaliegasdebat. En ook daar klinkt: 'Saar seinde ons over dit soort dingetjes altijd vooraf in.'

Nog altijd heeft Samsom in eigen kring krediet. Er is nog geen invloedrijke PvdA'er geweest die openlijk heeft gezegd dat zijn tijd is geweest. 'Na de provinciale verkiezingen kijken we verder' is het devies in de Kamerfractie. Maar ook daar kennen ze de verkiezingsonderzoeken die zeggen dat nog best veel kiezers bereid zijn op de PvdA te stemmen, mits die een ander gezicht krijgt. 'De vraag is niet óf we de volgende verkiezingen kunnen winnen', zei een Kamerlid onlangs. 'De vraag is of Diederik dat nog kan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden