PvdA-kandidatendebat: 'Makkers, kameraden. De verzorgingsstaat kraakt'

Maandagavond debatteerden de kandidaten voor het fractievoorzitterschap van de PvdA in Amsterdam. Vk.nl was erbij. Lees hieronder het verslag van minuut tot minuut.

De vijf kandidaten voor het politiek leiderschap van de PvdA, (VLNR) Diederik Samsom, Nebahat Albayrak, Martijn van Dam, Lutz Jacobi en Ronald Plasterk. © ANP

Vanavond vond in conferentiecentrum en theater De Meervaart in Amsterdam-West het op een na laatste debat plaats tussen de kandidaten voor het politiek leiderschap van de PvdA. Voor een bomvolle zaal probeerden Diederik Samsom, Martijn van Dam, Ronald Plasterk, Lutz Jacobi en Nebahat Albayrak duidelijk te maken waarom zij de beste opvolger zijn van Job Cohen.

Opvallend was dat de meeste kandidaten zeiden zich meer verwant te voelen met GroenLinks dan met de SP. Dit terwijl partijvoorzitter Hans Spekman juist vindt dat de partij naar links moet opschuiven.

Alle kandidaten vonden daarnaast dat VVD, CDA en gedoogpartner PVV zelf de komende bezuinigingsvoorstellen aan een meerderheid moeten gaan helpen in de Tweede Kamer. De fractie zal alleen op bepaalde punten meestemmen - bijvoorbeeld over hervorming van de hypotheekrenteaftrek. 'Ze moeten er zelf uitkomen, anders valt het kabinet', zei Plasterk.

Er waren tijdens het debat weinig harde botsingen tussen de fractieleden. Dat komt vooral omdat is afgesproken dat er een positieve campagne wordt gevoerd. Dit betekent dat de kandidaten zo weinig mogelijk kritiek op elkaar hebben. Toch waren er wel botsingen, tussen met name Van Dam en Plasterk, over de woningmarkt en het ontslagrecht. En tot twee keer toe gaf Albayrak collega Samsom een flinke directe sneer.

Wie er op dit moment het beste voor staat is lastig te zeggen. Uit de menselijke applausmeter aan het begin van het debat bleek het een nek-aan-nek race te zijn tussen Samsom en Plasterk. Totdat kandidaat Lutz Jacobi het podium betrad. Zij zorgde voor het grootste applaus en het meeste gejoel uit de zaal. Het was dan ook Jacobi die door haar bijdragen in het debat - bedoeld en onbedoeld - vaak de lachers op haar hand kreeg.

Lees hieronder het verslag van minuut tot minuut:

21.50 uur: Het debat is afgelopen. De kandidaten krijgen nog een groot applaus terwijl ze arm in arm op het podium staan.

Morgen is het laatste debat, in Eindhoven. Daarna is het woord aan de PvdA-kiezers. Die hebben vanaf woensdag een week de tijd om hun stem uit te brengen. Op vrijdag 16 maart volgt de uitslag.

21.30 uur
: Tot slot krijgt elke kandidaat een minuut om te vertellen waarom hij het meest geschikt is om de nieuwe politiek leider te worden.

Van Dam: 'Ik wil iets veranderen. Uw stem gaat niet over mij, maar over de toekomst van het land. Wilt u dat het zo doorgaat als het ging, of dat er iets verandert in Nederland? De hoop moet terugkeren in Nederland. Ik vraag u om mee te doen en te bouwen aan een nieuw Nederland.'

Jacobi: 'Makkers, kameraden. De verzorgingsstaat kraakt. Heel vaak hoor ik dat wij in Den Haag niet meer doen wat verwacht wordt. Ik doe mee omdat we een duidelijk plan voor Nederland nodig hebben met hervormingen. En de banken aanpakken.'

Albayrak: 'Ik kan deze klus aan, dat heb ik eerder bewezen. Mijn vader was steigerbouwer, maar ik kreeg kansen omdat ik het beste onderwijs in de wereld had. Ik ben er trots op dat ik bij de partij hoor die voor deze kansen heeft gezorgd. Ik ben optimistisch. Dit gaat niet om wie we willen worden, maar wie we nu al zijn.'

Plasterk: 'Geef mij het vertrouwen, omdat ik uw leider wil zijn. Omdat ik denk dat ik dat het beste kan, de meeste ervaring heb en verschillende mensen terug naar de partij kan brengen. Het wordt een lange weg. We moeten er samen aan werken. Als u mij het vertrouwen geeft, ben ik van u.'

Samsom vertelt over een jongen van 12 die dreigde de criminaliteit in te gaan. 'Gelukkig kwam het niet zover. Nederland verdient geen regering die blijft hangen in polarisatie. Een sterke PvdA kan voor een beter Nederland zorgen. De mensen smachten ernaar. Daarom vraag ik u steun om partijleider te worden van de PvdA.'

21.35 uur
: Samsom vertelt een verhaal uit de praktijk, uit de schuldhulpverlening in Rotterdam. 'Dat raakte mij als mens en politicus.' Albayrak sneert: 'Ik dacht je dat niks ingestudeerd had van tevoren, Diederik.'

21.30 uur
: GroenLinks staat op belangrijke punten dichterbij de PvdA dan de SP, zegt Plasterk. Van Dam is het hier mee eens. Samsom heeft kritiek op GroenLinks, vooral op het sociaal-economische beleid van de afgelopen tijd.

Hoe raakt u mij in het hart, vraagt een man uit de zaal. Lutz Jacobi doet een paar stappen naar voren en vraagt: 'Waar zit u?' De zaal kan dit wel waarderen. 'We moeten elkaar treffen', aldus Jacobi.

21.21 uur
: Hilhorst vraagt wie de boodschap beter gaat uitdragen dan Job Cohen. Jacobi zegt dat ze veel samenwerkt met mensen. In Friesland streept de PvdA per kwartaal de punten af en zo zien de PvdA'ers daar wat er gebeurd is.

Plasterk vindt dit een ongemakkelijke vraag. 'Wij hadden beter voor Cohen moeten zijn', zegt hij. Maar hoe zorg je weer voor goede publiciteit, vraagt Hilhorst. Met zelfvertrouwen, aldus Plasterk. Er klinkt wat gemor uit de zaal.

Samsom breekt in: 'U kiest hier de volgende oppositieleider, die dag en nacht oppositie gaat voeren. Daar gaat het om.' Een luid applaus volgt.

21.16 uur
: Er is naast Pieter Hilhorst nog een columnist van de Volkskrant in de zaal, Thomas von der Dunk. Die vraagt wat we doen aan de bonussen van managers en hoe we weer greep krijgen op onze instituties. Van Dam: 'Instellingen moeten weer kleiner worden. Dat moeten we desnoods afdwingen.' Albayrak zegt dat we af moeten van de marktconforme beloningen in de collectieve sector.

21.13 uur
: Er komt een vraag over het onderwijs. Ronald Plasterk zegt dat onderwijs weer prioriteit moet worden, omdat innovatie 'de toekomt is van onze economie'.

Samsom vertelt dat zijn dochter geboren is met een afwijking en passend onderwijs heeft. Het kabinet bezuinigt daarop. Er zijn nu ouders die in de problemen komen, aldus Samsom.

21.07 uur
: Wie is de beste leider, vraagt iemand uit de zaal. Lutz Jabobi verspreekt zich en zegt 'fuhrer' in plaats van 'vurig'. Jacobi zegt daarna dat ze directeur is geweest van de GGD in Friesland en dat daar altijd een goede werksfeer was.

Samsom heeft geen leiderservaring, maar kan de partij 'wel weer zelfvertrouwen geven'. Van Dam meent dat leiderschap is dat 'je niet alleen naar de komende verkiezingen kijkt maar ook naar de volgende generatie'.

Albayrak zegt dat ze in drie maanden tijd het generaal pardon heeft geregeld toen ze staatssecretaris was, door goed samen te werken.

21.03 uur
: Zzp'ers moeten makkelijker een huis kunnen kopen, stelt Van Dam. Samsom pleit voor aanpassing van de hypotheekrenteaftrek. Albayrak vraagt Samsom om met een concrete oplossing te komen voor hervorming van de woningmarkt. Ze oppert zelf om de overdrachtsbelasting voor starters te verlagen. 'Je moet wel goed luisteren, Diederik', aldus Albayrak.

20.55 uur
: Nu gaat het over Europa. 'De opbrengst van de offers die we brengen zal uiteindelijk groter zijn dan de offers', zegt Samsom. Er moet een Europa komen dat meer is dan de financiële afspraken. We hebben meer Europa nodig, concludeert Samsom. Plasterk is het met hem eens.

Van Dam zegt dat Brussel de sociale zekerheid in Nederland dreigt te regelen. Dat is fout, zegt hij.

20.50 uur
: Wie de taal hier niet spreekt verliest het recht op sociale zekerheid, is de volgende stelling in het debat. Albayrak vindt dit asociaal. 'We moeten wel van de vrijblijvendheid af. Als iemand systematisch weigert om de taal te leren, dan mag je iemand z'n uitkering afpakken.'

Plasterk betoogt dat het taalonderwijs op scholen beter moet. Kinderen op lagere scholen moeten beslist Nederlands leren, zegt hij. Albayrak als Samsom noemen het beleid van de Amsterdamse wethouder Asscher als voorbeeld.

20.44 uur
: Het gaat nu over het ontslagrecht. En weer botsen Plasterk en Van Dam. Volgens Van Dam moet de arbeidsmarkt flexibeler en daarom moet het ontslagrecht worden versoepeld. Plasterk zegt dat het al heel erg flexibel is.

Samsom mengt zich nu ook in het debat. 'De echte problemen zitten aan de onderkant van de arbeidsmarkt.' De overheid moet meer mensen zelf in dienst nemen, stelt Samsom. Hij krijgt een groot applaus uit de zaal.

20.38 uur
: Het gaat inmiddels over hervormingen op de woningmarkt. Er ontstaat voor het eerst discussie, tussen Plasterk en Van Dam. Laatstgenoemde vindt dat de huren voor de lage inkomens niet verhoogd zouden moeten worden. Plasterk zegt dat je nooit kunt garanderen dat de huren hetzelfde blijven.

20.28 uur
: De PvdA gaat dit kabinet niet aan een meerderheid helpen om de bezuinigingen door het Tweede Kamer te loodsen. 'Ze moeten er zelf uitkomen, anders valt het kabinet', zegt Plasterk. Op specifieke punten zal de fractie besluiten om wel of niet mee te stemmen. Er lijkt onder de kandidaten weinig draagvlak om sowieso met het kabinet mee te stemmen over de bezuinigingsplannen.

'Van al die grote praatjes van Wilders over een terugkeer naar de gulden zal niks terechtkomen', zegt Plasterk.

20.24 uur
: Een laatste stelling in de openingsfase is Iran. Moet het Westen het land preventief bombarderen of moet worden toegestaan dat het land kernwapens zal hebben? Lutz Jacobi zegt dat ze zulke lastige beslissingen altijd aan de leden zal voorleggen. De zaal reageert matig enthousiast.

20.14 uur
: Hilhorst laat bij aanvang de kandidaten kiezen tussen een 'Rutger Castricum-vraag' en een inhoudelijke stelling. Martijn van Dam krijgt een vraag van de eerste categorie. Omdat hij zo zweette bij De Wereld Draait Door, krijgt hij de vraag welke deodorant hij gebruikt. Van Dam kan er wel om lachen.

Moet de partij meer naar links schuiven of meer naar het midden? Volgens Samsom moet de PvdA linksom; Martijn van Dam richt zich op het midden, het liefst 'in een coalitie met GroenLinks en D66'.

20.10 uur: Het debat is begonnen. Presentator Pieter Hilhorst vraagt het publiek om als applausmachine te fungeren. Diederik Samsom en Ronald Plasterk krijgen veel applaus, maar de entree van Luts Jacobi krijgt de meeste handen op elkaar.

In een volgepakt centrum de Meervaart in Amsterdam-West is het op één na laatste debat voor de kandidaten voor het fractievoorzitterschap van de PvdA. Diederik Samsom, Nebahat Albayrak, Martijn van Dam, Lutz Jacobi en Ronald Plasterk debatteren vanavond voor de 4e keer met elkaar.

Morgen is er nog een bijeenkomst in Eindhoven. Vanaf woensdag kunnen de leden een week lang stemmen over wie de nieuw politiek leider van de PvdA moet worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.