PvdA: extra geld zorg halen uit sociale kas

De PvdA wil de sociale fondsen aanspreken om de noden in onderwijs en gezondheidszorg te lenigen. De coalitiepartners en een delegatie van het kabinet krijgen vandaag dit plan voorgelegd....

De PvdA hoopt met dit nieuwe idee de heilige begrotingsregels van VVD-minister Zalm van Financiën te kunnen omzeilen. In de sociale fondsen zit vijftien miljard gulden aan premiegeld. Het is bestemd voor sociale uitkeringen, onder andere WAO en WW. Het geld is opgebracht door werkgevers en werknemers en moet eigenlijk naar hen terug. Maar op een dergelijke lastenverlichting zit niemand te wachten.

De gesprekken in het Torentje worden met spanning tegemoet gezien. Het initiatief is genomen door PvdA en D66. Bij herhaling hebben zij gezegd nieuwe afspraken te willen maken over de verdeling van het geld om knelpunten in onderwijs en gezondheidszorg aan te pakken. Ook willen ze meer uitgeven aan politie, kinderopvang en jeugdzorg.

Premier Kok erkende vorig jaar herfst dat het tijd is de koppen bij elkaar te steken. Zeer tegen de zin van de VVD en Zalm. VVD-leider Dijkstal dreigde afgelopen weekeinde met een kabinetscrisis als PvdA en D66 hun zin doordrijven. Zalm zelf klopte begin deze maand al ongerust aan bij premier Kok om te horen wat die allemaal van plan is.

De VVD verwijt PvdA-fractievoorzitter Melkert al sinds het aantreden van Paars II te morrelen aan de regels. D66 is volgens VVD'ers helemaal niet meer te houden. Met afschuw wordt gesproken over de vrijheid die minister Borst van Volksgezondheid nam om huisartsen extra geld te beloven. 'Dat is niet normaal', zeggen ze bij de VVD.

Voor de PvdA zijn de regels niet heilig. Over de 'Zalmnorm' praten ze liever niet. Wel over het herstel van het evenwicht tussen de particuliere welvaart en de knelpunten bij de overheid. 'Dat evenwicht staat nu uit het lood.' Om Zalm te sparen, zoekt de PvdA naar alternatieve financiering. Ook D66 zint op mogelijkheden om langs een omweg meer geld uit te geven.

'We willen niets forceren', aldus PvdA'ers. Geen van de coalitiepartijen is uit op een breuk. Maar dat betekent niet dat de komende gesprekken zonder belang zijn voor de toekomstige politieke verhoudingen.

De paarse partijen, vooral PvdA en VVD, willen aftasten of samenwerking in een derde paars kabinet mogelijk is. 'We zullen hard onderhandelen, maar dat doen ze bij de PvdA ook. Dat is alleen maar goed', zegt een VVD'er.

Daarnaast moet de uitkomst ook bouwstenen aandragen voor de verkiezingsprogramma's, die halverwege dit jaar klaar moeten zijn. Om te voorkomen dat Kamerleden straks andere verhalen uitdragen dan hun ministers, heeft de PvdA zich nu al verzekerd van de steun van het PvdA-smaldeel in het kabinet. Ook VVD-leider Dijkstal trekt in deze kwestie met zijn bewindslieden op.

De stap van vandaag is een voorzichtige. De meeste deelnemers gaan ervan uit dat er slechts procedure-afspraken worden gemaakt. De PvdA lijkt hoger te willen inzetten. Maar in feite is het wachten op cijfers en feiten. Zo is het nog onduidelijk wat precies de knelpunten zijn in onderwijs en zorg en hoeveel die kosten.

Premier Kok heeft een commissie aan het werk gezet. Begin volgende maand brengt zij verslag uit. Volgens bronnen zijn de ambtenaren onder leiding van minister De Vries van Binnenlandse Zaken inmiddels slaags geraakt over de uitkomsten. Het ministerie van Financiën zou op de rem staan.

De meeste partijen willen bovendien de nieuwe cijfers van het Centraal Planbureau over de economische groei afwachten. Zalm voorspelde al dat die lager zal uitvallen. De meevallers zullen dan minder groot zijn, maar nog altijd vele miljarden bedragen. Reden voor PvdA'ers de uitspraak van Zalm te kenschetsen als 'een rookgordijn'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden