REPORTAGEPARTIJCONGRES PVDA

PvdA-congres vraagt om meer linkse samenwerking

PvdA-leider Lodewijk Asscher voor zijn toespraak tijdens het jaarlijkse partijcongres.Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Een door geruchten over samenwerking met GroenLinks en SP gedomineerde week werd in Nieuwegein afgesloten met een motie en de presentatie van Lodewijk Asscher als kandidaat-lijsttrekker. ‘We gaan iets geks doen, we gaan deze verkiezingen winnen.’

Een aanzienlijk deel van de achterban van de PvdA is voor intensieve samenwerking met GroenLinks. Een motie om bij de volgende verkiezingen tot een gezamenlijke lijst te komen, haalde zaterdag op het PvdA-congres in Nieuwegein veertig procent van de stemmen. Dit ondanks dat fractie en partijbestuur hadden aangeraden de motie te verwerpen.

Een minder vergaande motie die opriep tot een ‘gezamenlijk strijdplan met linkse partijen’ en een intensievere samenwerking met GroenLinks werd door een kleine negentig procent van de PvdA-leden gesteund. Die motie werd wel door de partijleiding aangeraden. ‘Geef ons een beetje ruimte’, had Kamerlid Lilianne Ploumen als stemadvies gezegd. ‘We doen al zoveel samen met GroenLinks en SP.’

Deze motie verplicht de PvdA-leiding zich in te spannen om de banden met GroenLinks aan te halen, maar is niet specifiek over de invulling. De aanzienlijke steun voor de verdergaande motie geeft wel een denkrichting aan. Ook verplicht de motie de partijleiding de leden op de hoogte te houden van de vorderingen en hen daarover te raadplegen. 

Linkse politiek

Het was de apotheose van een week waarin het weer eens over linkse politiek moest gaan. Een week die begon met de aankondiging van de drie linkse partijen in Amsterdam om gezamenlijk ten strijde te trekken tegen de verlaging van de vennootschapsbelasting – ‘geen cadeaus voor het bedrijfsleven’. En die in Nieuwegein eindigde met de presentatie van Lodewijk Asscher als kandidaat-lijsttrekker.

Daar was behoorlijk wat regie van bovenaf aan te pas gekomen. Die gezamenlijke avond werd vorig weekeinde in allerijl georganiseerd en kwam er pas nadat peilingen hadden uitgewezen dat de congresmotie voor een gezamenlijke lijst op veel steun kon rekenen, zo was in de wandelgangen te horen. Het was een manier de voorstanders van een gedeelde lijst de wind uit de zeilen te nemen en toch te laten zien dat het menens was met de linkse samenwerking.

Mei Li Vos, Lilianne Ploumen en Lodewijk AsscherBeeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Alle argumenten voor en tegen intensieve betrekkingen met GroenLinks kwamen langs op het congres. Chris Peters uit Nijmegen, indiener van de bewuste motie, sprak van ‘een noodsituatie’. Het komende decennium is volgens hem cruciaal voor de toekomst van de planeet. ‘Het is voor Frans Timmermans in Brussel heel belangrijk dat er een kabinet komt dat zijn programma steunt. Dat vraagt om linkse machtsvorming, om links initiatief. De enige zekere vorm is een gezamenlijke lijst.’

Jelle IJpma van Progressief Woerden, waarin PvdA en GroenLinks samenwerken, vertelde hoe beide partijen afzonderlijk niets voor elkaar kregen maar nu samen een machtsblok vormen. Met een woordvoerder groen van PvdA-huize, terwijl de portefeuille sociale zaken bij een GroenLinkser zit. ‘We zijn ook als PvdA herkenbaar.’ Ook Niesco Dubbelboer, voormalig Kamerlid, pleitte hartstochtelijk voor samengaan. ‘Laten we nu niet op de rem gaan staan.’

Dagkoersen

Daar tegenover stond een rij insprekers die juist uit wilden gaan van eigen kracht. ‘Laten we niet meegaan in dagkoersen’, waarschuwde Zainab Osman, raadslid uit Wijchen. ‘Wees niet bang, vertrouw op de kiezer, de PvdA heeft het land groot gemaakt.’ Zoiets zei ook Marien van Schijndel uit Deventer. ‘Wij brengen als linkse middenpartij Nederland vooruit, niet alleen door ter linkerzijde samen te werken.’

Eerder deze week trokken prominente PvdA’ers zoals Hans Spekman, Mei Li Vos en Sharon Dijksma al het boetekleed aan om de weg naar verdere linkse samenwerking begaanbaar te maken. Ze hadden spijt van het sociaal leenstelsel, de verhoging van de AOW-leeftijd en de sloop van de sociale werkplaatsen zoals die in Rutte II met steun van de PvdA gestalte kregen.

Lodewijk Asscher wierp zich op als de man die ook bij de volgende verkiezingen de verpersoonlijking wil zijn van die wedergeboorte van de PvdA. Hij zei in zijn slottoespraak het marktdenken van de BV Nederland te willen bestrijden, ‘niet verzakelijken, maar vermenselijken’.  ‘De overheid moet een bondgenoot worden.’

Staande ovatie 

Voor het kabinet had hij een ferme boodschap: ‘Ga aan de slag, of ga uit de weg.’ En voor de PvdA kwam hij met een belofte: ‘We gaan iets geks doen, we gaan deze verkiezingen winnen. Voor al die Nederlanders die nooit iets winnen.’ De congresgangers beloonden hem met een staande ovatie.

Wie denkt solo te kunnen winnen, zal niet direct aan samenwerking denken. Asscher maakte er dan ook weinig woorden aan vuil. Hij was ook niet aanwezig bij de ochtendsessie waar de moties werden behandeld. Ook partijvoorzitter Nelleke Vedelaar hield het bij algemene bewoordingen: ‘We trekken samen op met onze broers en zussen op links.’ Volgende week, als GroenLinks congresseert, zal blijken hoe daar op de aarzelend uitgestoken hand wordt gereageerd.   

Netto resultaat: een overgrote meerderheid van de PvdA wil de banden met GroenLinks aanhalen, zonder verdere verplichtingen aan te gaan. Of dit ook voor de SP geldt, is niet bekend. Daar werd op het congres amper over gesproken.

Analyse Hoe diep is het verlangen van PvdA’ers naar een fusie met GroenLinks? Een rondgang langs partijkader en achterban.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden