Puzzelen met platwormen

Een groep jonge, veelbelovende onderzoekers kreeg onlangs een beurs uit het programma Rubicon van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek om ervaring op te doen in het buitenland. Biologe Josien van Wolfswinkel is een van de 29 gelukkigen. Zij gaat de komende jaren aan het Whitehead Institute for Biomedical Research in de Verenigde Staten onderzoek doen naar regeneratie bij platwormen. Van Wolfswinkel (32) is inmiddels gesetteld in Boston.


Je bestudeert platwormen. Waarom?

'We proberen uit te zoeken hoe deze wormen zichzelf repareren. Bij een mens kunnen bijvoorbeeld de huid en de lever zichzelf herstellen, maar het unieke aan platwormen is dat ze alles kunnen repareren. Als je een worm in honderd stukjes snijdt, krijg je honderd nieuwe wormpjes. En als je hem in tweeën hakt, maakt de staart een nieuwe kop aan en andersom. Wij onderzoeken hoe ze dat doen, hoe de informatie is opgeslagen.'


Gaat het nog om een specifiek type platworm?

'De Schmidtea Mediterranea, een beestje dat in zoetwaterstroompjes rond de Middellandse Zee leeft. Ze zijn 1 millimeter tot 2 centimeter groot.'


Is dat niet saai, de hele dag in een lab met wormen?

'Helemaal niet. Het werk bestaat deels uit het verzorgen van de beestjes. Elke onderzoeker heeft zijn eigen bak met wormen. De meeste tijd ben ik bezig om informatie uit de wormen los te krijgen. Ze worden fijngemalen om kernen uit cellen te halen. Veel puzzelwerk. Daarnaast is het inhoudelijk puzzelen om uit te vinden wat de worm nu werkelijk nodig heeft om zijn regeneratie te doen. We proberen bijvoorbeeld om genen of systemen uit te schakelen om te zien wat het effect daarvan is.'


Heb je inmiddels een band met de wormen?

'Zeker. Je gaat je er wel aan hechten. Ze hebben iets vertederends. Het zijn ovale beestjes met oogjes die het licht zien. Leuk om naar te kijken. Ze hebben wel specifiek gedrag en als je er een stukje van afsnijdt, kruipen ze weg.'


Dus dat voelen ze wel!

'We gaan ervan uit dat ze er niet onder lijden. Ze scheuren ook stukjes van zichzelf af om zich voort te planten, dus wat wij doen is niet onnatuurlijk wreed.'


Is er veel interesse voor jullie onderzoek?

'Ja, er is veel interesse in het herstellen van organen. Het raakt een beetje aan het stamcelonderzoek. Regeneratie bij wormen gaat heel efficiënt en het is dus belangrijk om er achter te komen hoe ze dat doen. Onderzoek kan uitwijzen of het op termijn misschien mogelijk is om een nier in een lab te laten groeien, zodat er geen donornier meer nodig is.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden