Putten winnende olympiërs motivatie uit jeugdtrauma?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: winnende olympiërs putten motivatie uit een jeugdtrauma.

Dafne Schippers met haar zilveren medaille.Beeld AFP

Misschien had onze Dafne Schippers gewoon een te fijne, Hollandsche jeugd gehad. Dat kan verklaren waarom ze geen goud won op de 100 meter. Want, zo meldt HP/De Tijd, een flink jeugdtrauma kan net dat extra zetje geven voor die gouden winnaarsmentaliteit, blijkt uit nieuw onderzoek. Onmiskenbaar valt daar de psychoanalytische geest van Sigmund Freud te herkennen: maar klopt het wel?

Het oorspronkelijke onderzoek is moeilijk te vinden: HP/De Tijd heeft het nieuwtje overgenomen van het Vlaamse blad EOS Psyche en Brein, die het op hun website had geplaatst. Daarin wordt als onderzoeksleider Tom Woodman van de Britse Bangor-universiteit opgevoerd, die bij nadere inspectie eigenlijk als Tim Woodman door het leven gaat. De studie zelf staat nog niet op papier, maar Woodman blijkt eerder dit jaar in het blad Scientific American alvast wat resultaten te hebben verklapt.

Geromantiseerd

Zijn team ondervroeg als onderdeel van 'The Great British Medalists Research Project' 32 Britse topatleten, waarvan de helft eerder gouden medailles won, terwijl de andere helft daar telkens net naast greep. En warempel: de winnaars hadden stuk voor stuk allemaal een jeugdtrauma achter de rug. De dood van een familielid bijvoorbeeld. Of ze kregen een ernstige ziekte. Met topsport wisten ze zichzelf daaroverheen te zetten. Bij de 'verliezers' ontbrak zo'n motiverend trauma.

Als dit verdacht veel klinkt als een Hollywoodverhaal waarbij het hoofdpersonage eerst door een diep dal gaat om er daarna als winnaar uit te klimmen - dan klopt dat. In de aantrekkingskracht van zo'n verhaal zit ook een mogelijke valkuil: wanneer je, zoals de onderzoekers hebben gedaan, mensen uren en uren interviewt over hun leven, is de kans groot dat ze komen met een geromantiseerd en vertekend beeld over hun ups en downs.

Juist na een tegenslag beelden topsporters zich wel eens onterecht in dat ze daardoor groeien, blijkt ook uit een aanstaand onderzoek in het blad Journal of Sport & Exercise Psychology van Karen Howells en David Fletcher. Het daadwerkelijke nut van een trauma is er soms misschien wel, maar het zou dus kunnen tegenvallen.

Toevalsvondst

In hoeverre dat voor het Britse onderzoek van Tim Woodman geldt, hangt ook af van wat voor verhalen de verliezers vertelden: wat gold in de studie precies als jeugdtrauma en wat als alledaagse tegenvaller? Daarover is niets te vinden en helaas komt Woodman zelf ook niet over de brug met harde data. Hoe dan ook: zelfs als de winnaars uit de Britse studie allemaal grote jeugdtrauma's herbergen en de verliezers niet, dan zit er nog altijd een forse kans in dat dit een toevalsvondst is: met 32 atleten is het onderzoek gewoon te klein.

Bovendien wijst een gigantische stapel aan studies - van onder meer Woodman zelf - erop dat een winnaarsmentaliteit slechts een klein deel uitmaakt van de weg naar een gouden medaille: je geboorteplaats, je aanleg, lichaamsbouw, steun van familie en coaches, psychologisch gestel en training hebben allemaal een meetbare invloed. Als een jeugdtrauma er al toe doet, zal het een verdomd klein radertje in het geheel zijn.

Oordeel

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden