Punkgebed 'onteert' het altaar

Zeven jaar cel riskeren ze, de twee vrouwen van de punkband Pussy Riot, met hun actie in de Christus Verlosserkerk. De patriarch vindt godslastering een misdaad. Justitie kennelijk ook.

MOSKOU - De immense Christus Verlosserkerk torent hoog boven de Moskou-rivier uit en lijkt zelfs de concurrentie te willen aangaan met het nabij gelegen Kremlinpaleis. Daarom liet Stalin hem ook opblazen in de jaren dertig. Sinds president Jeltsin hem zestig jaar later weer liet herbouwen, domineren de twee monumentale bouwwerken als vanouds het centrum. Het is een passend symbool voor de nauwe relaties tussen kerk en staat die floreren onder Vladimir Poetin. Zo schrok patriarch Kirill er niet voor terug alle gelovigen te adviseren op Poetin te stemmen.


Maar vanmiddag is de kerk gesloten en wordt ze bewaakt door politieagenten. 'Gesloten wegens technische redenen', zegt een bordje aan het hek - een boodschap die je vaker ziet bij openbare toiletten of winkeltjes, maar niet bij kathedralen. Iets verderop staat een bus gevuld met OMON-oproerpolitie.


De aanleiding is het voornemen van een paar jongeren om in de kerk een 'collectief gebed' te houden voor Maria Alyochina en Nadja Tolokonnikova , twee vrouwen van de punkband Pussy Riot die de dag voor de presidentsverkiezingen werden opgepakt. Het tweetal moet nu twee maanden in voorarrest blijven, waarna ze wegens 'hooliganisme' tot zeven jaar celstraf kunnen krijgen.


Pussy Riot, geïnspireerd op de Amerikaanse feministische punkbeweging Riot Grrrl stuntte de afgelopen maanden herhaaldelijk met optredens op verboden plekken, zoals het Rode Plein. Hun motto: 'Superhelden in bivakmutsen en felgekleurde panty's eisen de publieke ruimte op'. Maar met hun 'punkgebed' op het altaar van de Christus Verlosserkerk, dat bestond uit een grove scheldkanonnade richting Poetin, gingen ze verder dan ooit.


Dat ze zich hiervoor moeten verantwoorden wegens 'hooliganisme' (waarop maximaal vijf dagen staat, maar meestal een geldboete) verbaast niemand - maar waarom werden ze aan de vooravond van de verkiezingen opgepakt, waarom zitten ze in voorarrest terwijl het twee alleenstaande moeders van kleine kinderen betreft en waarom hangt hen zeven jaar gevangenis boven het hoofd? Wellicht omdat de patriarch naar aanleiding van dit incident opriep tot de 'criminalisering van godslastering', of omdat, zoals andere media meldden, de opdracht voor de arrestatie van hoog politiek niveau kwam.


Zodra Danil Berkovski, de organisator van de actie, verschijnt, loopt direct een woest uit zijn ogen kijkende jongeman op hem af en geeft een van zijn volgelingen een karatetrap. De agressor behoort tot de 'Associatie van Mensenrechtenexperts', die hier aanwezig is om kerkgangers uit te leggen waarom de deur op slot zit. Maar behalve praten kunnen deze verdedigers van de kerk dus ook trappen. De politie neemt - ondanks alle getuigen - niet de agressor mee, maar de jongen die de trap kreeg.


'Dit is niks anders dan een provocatie van homo's met witte linten (het symbool van de demonstraties tegen Poetin, red.) die de twee lesbiennes die onze kerk hebben bezoedeld, vrij willen krijgen', legt een andere kerkverdediger, Kirill Fralov, uit. Nadat Danil dan van weer iemand anders een fles cola over zich krijgt uitgegoten, dreigt een religieus straatgevecht. 'Ik schaam me dat u zich gelovige noemt', zegt een van de jongeren die voor Pussy Riot kwam bidden terwijl zijn neus bijna die van de belager raakt die tegenover hem staat.


Maar Fralov komt onder vuur van een aantal deftig geklede oudere dames. 'Natuurlijk maakten die meisjes een vergissing', zegt een 57-jarige vrouw die anoniem wil blijven, 'maar wat ik erg vind is hoe in deze zaak religie met politiek wordt vermengd. Dat dreigement met zeven jaar celstraf is een waarschuwing aan de oppositie.' Een andere dame, Zoegra, ergert zich als gelovige eraan dat de kerk zo gedienstig is tegenover het Kremlin. 'Waarom moet de patriarch zich zo openlijk achter Poetin scharen?'


Tijdens een serie eenmansprotesten voor de vrijlating van Alyochina en Tolokonnikova, die donderdag voor het hoofdkantoor van de Moskouse politie werd gehouden, vertoonde ook corruptie- en Poetinbestrijder Aleksej Navalny zijn gezicht. Hij vond het punkgebed in een kerk 'idioot', maar is tegen het voorarrest van twee maanden. De hoge geestelijke Vsevolod Tsjaplin herinnerde er woensdag aan dat Christus 'niet berouwvolle zondaars' veroordeelde en dat de vrouwen 'serieus gestraft' moeten worden om herhaling te voorkomen.


Kirill Fradov

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden