Punctuele dame op dossier Gestrande Reiziger

Minister Schultz had er geen zin in, dus kwam de migraine-klus Spoor terecht op het bordje van de Haagse debutant Wilma Mansveld. Fijn, de Fyra. De Groningse loopt er niet voor weg.

Nu zit ze dan opgescheept met de Fyra. Wie de politieke baas is van het spoor is verzekerd van gedoe. Zijn het niet de herfstblaadjes op de rails, dan zijn het wel de vertragingen als gevolg van in de soep gelopen dienstregelingen. Vergeet niet de magistraal afwezige plee in de Sprinter. De bewindspersoon van de Gestrande Reiziger en de Gestrande Treinstellen mag vertrouwen op migraine. Melanie Schultz, de minister van de Weg, had geen zin meer in hoofdpijn en bewerkstelligde bij de formateur, partijgenoot Rutte, dat ze herbenoemd zou worden zonder spoor in haar pakket. En zo belandde deze last eind vorig jaar bij de kersverse, onervaren, overijverige staatssecretaris Wilma Mansveld.


Den Haag kent haar niet. Ze is niet van de coterie. We zien een kort geknipte, helblonde mevrouw, doorgaans gekleed in het zwart. Van haar moet de bezwering komen in het Fyra-drama. 50 is ze, ze komt uit Groningen. Daar was ze nog maar anderhalf jaar provinciebestuurder. 'De minst zichtbare Groningse gedeputeerde', noemde het Dagblad van het Noorden haar. Bijna alles wat ze tot nu toe deed aan banen en bijbanen, wat opgeteld behoorlijk veel is, heeft met Groningen van doen, ver weg van die Fyra. Toch moet zij het doen. Hier en daar stond al in de kranten dat ze afwachtend is. In de Kamer riepen de woordvoerders van sommige fracties al dat ze over zich heen laat lopen. Volgens Farshad Bashir, de grote mond van de SP, 'geeft de staatssecretaris duidelijk geen leiding'. Toch moet zij het doen. Kan ze het?


Haar naam stond op geen enkel lijstje. Behalve dat van Spekman en Samsom. Hans Spekman had haar leren kennen in het campagneteam van de PvdA voor de Provinciale Statenverkiezingen van 2010. Hij ontdekte haar nuchterheid - 'wat ik wel een aanwinst vind voor Den Haag.' Hij was onder de indruk van haar manier van opereren: open vizier, geen achterommetjes - ook iets waaraan Den Haag geen teveel heeft.


Zelf was ze verrast dat ze haar vroegen voor de post Infrastructuur en Milieu. Zeker, ze loopt al een tijdje mee in de politiek. Haar werkwijze is noest, zonder enig morren, als van een werkezel. Het zijn nuttige kwalificaties. Maar moet je als noviet in Den Haag worden gevraagd voor taken waaraan amper eer te behalen valt? PvdA-voorzitter Spekman: 'Ze is een type dat zich niet gek laat maken. Dat is tenminste mijn sterke indruk.'


Toen Samsom haar vroeg - ze zat in een restaurant, geen idee waarvoor hij sms'te - zei ze niet in één keer ja. Ze wilde eerst met haar politieke omgeving in Groningen overleggen; die zegt dat ze onder meer wilde weten of het wel iets voor haar was. Zou ze overeind blijven? Haar collega William Moorlag zei dat hij er vertrouwen in had. 'Ze past goed in het profiel van dit kabinet. Er ligt een moeilijk programma; het komt aan op niet te veel zeuren, maar doen. Daarin herken ik Wilma.' Gedeputeerde Mark Boumans prijst haar gewoonte dossiers in hun geheel op te vreten. En hij roemt haar onbevangenheid. Ook als de toestand precair is en de omstandigheden pijnlijk zijn, zal ze, vertelt hij, niet wegduiken, maar unverfroren man en paard noemen. Boumans: 'Als je een bestuurder nodig hebt om zo'n klus als de Fyra aan te pakken, moet je aan haar denken.'


Ze wilde van haar vriend weten of ze het wel kon maken, gaan werken op het Binnenhof en daar verzwolgen worden door elke dag iets anders. Hij heeft ernstig COPD (longziekte), maar hield haar voor dat ze maar één keer de kans zou krijgen op zo'n wereldbaan.


Want dat was eigenlijk van meet af aan duidelijk: ze wílde wel, ze wilde heel graag, niettegenstaande haar geringe ervaring. Het is niet dat haar ambitie tot in haar ellebogen reikt, daar is ze te netjes voor. Maar het leven, vindt ze, is er niet om in ledigheid door te brengen. En zo kwam het dat ze op maandag 5 november voor de koningin stond, haar twee vingers omhoog stak en dacht: 'Wie ben ik dat ik dit mag doen.' Exact de woorden waren het die koningin Juliana gebruikte bij haar inhuldiging in 1948. Niemand hoeft deze baan te begeren, zei de jonge koningin toen, maar hij is 'ook zo mooi dat ik alleen maar kan zeggen: wie ben ik dat ik dit doen mag.' Zo is ook Wilma Mansveld aan haar avontuur begonnen. 'Ik heb een wereldleven', meent ze.


Ze heeft geen universitaire studie gedaan, haar arbeidzaam leven begon op de administraties van bedrijven als Jaguar Nederland en Creatief Vakantieparken. Ze heeft zichzelf met avondstudie en promoties omhoog gewerkt. In 2001 werd ze secretaris van de SER Noord-Nederland, de Sociaal-Economische Raad in het Noorden, in 2009 fractievoorzitter van de PvdA in Provinciale Staten, in 2011 gedeputeerde. Alles bereikt met hard werken. 'Ik kom uit een arbeidersgezin', heeft ze ter verklaring gezegd. 'Heel hard werken is voor mij de normaalste zaak van de wereld.'


Als provinciebestuurder noemde ze zichzelf 'het oliemannetje'. 'Ik ben niet iemand van de politieke vergezichten', zei ze zes weken geleden in een interview met de krant van haar thuisbasis, het Dagblad van het Noorden. Ze wil 'klussen klaren'. Heel vaak heeft ze het over 'meters maken'. Vermoedelijk bedoelt ze dat resultaat niet alleen met politiek vernuft bereikt hoeft te worden, maar dat het ook met hard werken kan. Het is de vraag of dat genoeg is.


Nog geen drie maanden in dienst had ze haar eerste akkefietje. Er was een kritisch rapport van de Inspectie Leefomgeving en Transport over de onderhoudscontracten van spoorbeheerder ProRail. Omwille van de goedkoopte slaat ProRail slechte spullen in; de veiligheid komt in het gedrang, meende een aannemer. 'Onvoldoende gefundeerd en voorbarig' noemde de staatssecretaris de kritiek. Het klonk toen al net iets te wegwuiverig.


Eerder had minister Schultz opdracht gegeven het kritische inspectierapport door te sturen naar de Kamer. Maar ambtenaren op haar ministerie dachten daar anders over en legden het stuk in de la. Zo kwam het dat het rapport nooit bij het parlement belandde. 'De chaos op het ministerie lijkt groter dan die op het spoor', stelde PVV'er De Graaf vast.


Toen de Kamerleden erachter kwamen, door een onthulling van deze krant, was allicht het huis te klein. De staatssecretaris werd ontboden. Wat had zij ermee van doen? Ze was hoog en droog provinciebestuurder in het buitengewest Groningen toen minister Schultz in Den Haag kennelijk haar ambtenaren niet onder de duim had. Maar Wilma Mansveld was inmiddels van de regering en ze moest komen uitleggen waarom het rapport over het rommelende ProRail niet bij de Kamer was gekomen.


Die uitleg ging haar niet goed af. Urenlang werd ze onder vuur genomen. Nu noemde ze de waarschuwingen van de inspectie niet meer 'onvoldoende gefundeerd', maar 'achterhaald'. ProRail had zelf al maatregelen genomen, zo had ze vernomen. Maar waarom wist de Kamer van niks? Ze moest excuses aanbieden en zeggen dat het niet meer zou gebeuren. Ze gaf openlijk de ambtenaren de schuld, wat ongebruikelijk is en ook niet zo erg ter zake in een debat over politieke verantwoordelijkheid. Na afloop reageerde ze laconiek. 'Dit hoort erbij', zei ze. Het klonk net iets te luchtig voor haar doen.


Wat ze niet gauw zal doen, is met groot lef achter het spreekgestoelte gaan staan en zich door een debat heen bluffen. Vooralsnog lijkt punctualiteit haar stevigste houvast. Ze vergadert geordend, op tijd beginnen, op tijd afsluiten. Haar bureau is altijd op orde, de stukken liggen keurig op stapels, ze vreet zich er als een bever doorheen, ze slaat niets over, ze weet bij wijze van spreken dat subamendement 3 te vinden is op bladzijde 193, tweede alinea. Ze heeft alle antwoorden klaar, ook de antwoorden op de vragen die niet zijn gesteld. Ze staat zichzelf geen lanterfanten toe voordat het werk af is. Het werk is nooit af. 'Ze verdient bewondering voor die zelfdiscipline en studie-ijver', zegt een politieke kennis uit Groningen. 'Tegelijk moet je je afvragen of het niet ook de uitdrukking is van onzekerheid.'


Het is een avontuur waaraan ze is begonnen. Zo voelt ze het. Ze weet dat ze onderuit kan gaan. Dat kan zomaar gebeuren in de Haagse politiek, zeker tegenwoordig. Ze heeft geen groot ego, al zal ze er alles aan doen haar opdracht tot een goed einde te brengen. Maar als Den Haag haar niet meer wil, is er genoeg te doen in Groningen. Dan is ze een droom armer, een ervaring rijker. Dat is dan alles.


CV


1962 geboren in Hilversum


2001-2011 secretaris SER Noord- Nederland


2003-2011 lid Provinciale Staten Groningen voor de PvdA


2011-2012 lid Gedeputeerde Staten Groningen


2012-nu staatssecretaris Infrastruc- tuur en Milieu


Wilma Mansveld heeft een partner, Jacob Bos, en een pleegdochter. Ze woont in Groningen.


Wilma Mansveld (50)


Dinsdagprofiel

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden