Hervorming NPO

Publieke omroep gaat op de schop, maar echt radicale voorstellen hebben de nieuwe plannen niet gehaald

De publieke omroep mag in de toekomst geen reclameblokken meer uitzenden voor acht uur 's avonds. Het derde net, NPO 3, moet veranderen in een zender gericht op de regio en omroep Powned zal naar verwachting weer uit het publieke bestel verdwijnen door een gebrek aan leden.

Beeld ANP

Dat zijn de belangrijkste uitkomsten van de nieuwe plannen voor de publieke omroep waar de coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie na maanden onderhandelen overeenstemming over hebben bereikt, bevestigen ingewijden. De veranderingen moeten vanaf 2021 ingaan.

In het compromis van de regeringspartijen hebben de echt radicale voorstellen het niet gehaald. Zo is er wel gesproken over een volledig reclamevrije publieke omroep, maar dat bleek uiteindelijk te kostbaar. Zonder commercials zou er opeens een gat in de begroting ontstaan van 150 miljoen euro. De coalitie was niet bereid om dat te compenseren. Door alleen overdag commercials te verbieden, lopen de omroepen straks naar verwachting zo’n 60 miljoen euro mis. Het kabinet vangt dat deels op door 40 miljoen per jaar extra ter beschikking te stellen aan ‘Hilversum’. 

De publieke omroep ontkomt dan ook niet aan bezuinigingen, ook omdat er nu al forse tekorten zijn. ‘Dit gaat absoluut ten koste van goede en geliefde programma’s’, meent de NPO, de bestuursorganisatie van het omroepbestel, in een eerste reactie. 

Regionaal karakter

De omroepen hoeven waarschijnlijk in de toekomst wel minder zendtijd te vullen, omdat het derde net drastisch op de schop gaat. Om kosten te besparen pleitte de VVD eerder voor afschaffing van NPO 3, maar in plaats daarvan gaat de zender vanaf 2021 een meer regionaal karakter krijgen. Regionale omroepen zullen het merendeel van de programma’s gaan leveren, mogelijk aangevuld met kinderprogramma’s van landelijke omroepen in de ochtend. Nu richt die zender zich nog voornamelijk op jongeren. ‘NPO 3 wordt Regio 3’, zo vat een coalitiebron het samen.

In de nieuwe plannen komt er ook weer meer ademruimte voor enkele kleinere omroepen. Zo gaat de drempel om binnen het bestel te blijven, omlaag van 150.000 leden naar 50.000 leden. Dat betekent naar verwachting dat Human en WNL ook na 2021 zendtijd houden. Coalitiebronnen gaan er vanuit dat het in 2009 tot het bestel toegelaten Powned straks weer verdwijnt, omdat de omroep te weinig leden heeft.

Minister Arie Slob (ChristenUnie) van Media, die zelf niet wil reageren omdat de definitieve besluitvorming nog moet plaatsvinden, wil straks niet meer zwaar gaan inzetten op fusies van omroepen om zo tot kostenbesparingen te komen. In het verleden kregen fusieomroepen als BNNVara en Avrotros verhoudingsgewijs meer budget als beloning voor hun bereidheid tot samenwerking, maar die systematiek wordt deels teruggedraaid. Een kleine omroep als de EO, die nauwe banden onderhoudt met de ChristenUnie, kan daardoor rekenen op meer ruimte. Hetzelfde geldt voor WNL, een omroep die zichzelf omschrijft als ‘vrolijk rechts’.

Jaarlijkse dans om geld

Met de nieuwe mediaplannen hoopt de coalitie dat er in de toekomst meer rust komt rond de publieke omroep. Door tegenvallende STER-inkomsten kampt de NPO met tekorten. De politiek komt dan geregeld onder druk te staan om bij te passen. Door het bestel iets minder afhankelijk te maken van commercials hoopt het kabinet dat de ‘jaarlijkse dans om geld’ minder wordt.

Het deels verbieden van reclames is ook een kleine tegemoetkoming aan commerciële zenders en uitgevers van kranten die al langer ageren tegen de marktverstorende activiteiten van de publieke omroep. Slob hoopt op korte termijn ook een convenant af te sluiten met Nederlandse mediapartijen en de publieke omroep, zodat ze meer gaan samenwerken. Op die manier moet weerwerk geboden worden aan grote buitenlandse bedrijven als Google en Facebook, die nu veel reclame-inkomsten opslurpen.

Wat zeggen media-experts Fons van Westerloo, Evert Bronkhorst, Bert Huisjes en Jack de Vries over de hervorming van de NPO? ‘Bij de commerciële omroepen zal de vlag uitgaan’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden