Update

Publicatie CPB-ramingen van minuut tot minuut

Het begrotingstekort loopt in 2013 op tot 4,5 procent van het Bruto Nationaal product. Dat komt neer op een tekort van 28 miljard euro. In totaal moet er minstens 9 miljard extra bezuinigd worden, wil het kabinet het begrotingstekort niet boven de 3 procent laten uitkomen.

Illustratie: © ANP Beeld
Illustratie: © ANP

Maar die 9 miljard is gerekend zonder de zogeheten uitverdieneffecten. Omdat bezuinigen ook minder inkomsten met zich meebrengen, zal er dus wellicht nog meer moeten worden gesneden.

Dat blijkt uit de cijfers van het CPB die vanochtend zijn bekendgemaakt.

De economie krimpt dit jaar met 0,75 procent in plaats van de eerder geraamde 0,5 procent. Vanaf volgend jaar gaat de economie weer groeien: 1,25 procent in 2013, 1,5 procent in 2014 en 2015. Maar het begrotingstekort blijft ook in de jaren na 2013 boven de zo belangrijke grens van 3 procent.

Voor 2014 voorziet het CPB een tekort van 4,1 procent, voor 2015 3,3 procent. Het kabinet had bij zijn aantreden de doelstelling om aan het einde van de regeerperiode het begrotingstekort zover mogelijk te hebben weggewerkt. In plaats daarvan loopt het tekort alleen maar op. In 2015 komt de staatsschuld uit op 75,8 procent het BNP. Dat is ruim boven het door Brussel zo gewenste plafond van 60 procent.

Vk.nl hield de afgelopen uren een liveblog bij van al het nieuws en de (politieke) reacties daarop. Hieronder is dat van minuut tot minuut terug te lezen.

10.01 uur: Vk.nl belt met economen en andere deskundigen met de vraag wat het kabinet nu kan doen. Twee hoogleraren zijn het vast eens: nu gaan bezuinigen is het stomste dat Rutte kan doen.

09.59 uur:
Sweder van Wijnbergen, hoogleraar economie aan de universiteit van Amsterdam: 'Het is stuitend dat het kabinet nog geen visie heeft op de manier waarop de financiën op orde moeten worden gebracht. De financiële markten eisen nu dat er op korte termijn knopen worden doorgehakt over de structurele problemen in de economie, niet dat er maanden geruzied gaat worden.'

09.48 uur: Kees van der Staaij, fractievoorzitter van de SGP in de Tweede Kamer, op radio 1: 'Kijk naar stevige bezuinigingen en verstandige hervormingen, en probeer de zwaksten te ontzien.' De SGP geldt als de 'schaduwgedoogpartner' van het kabinet, maar 'heeft geen kamertje in het Catshuis', zegt Van der Staaij. 'En we zitten ook niet onder de onderhandelingstafel.'

09.45 uur:
Bestuurslid Tom van der Lee van Partos, branchevereniging van ontwikkelingsorganisaties: Nóg meer bezuinigen op de allerarmsten in de wereld is een historische vergissing. Er is al 1 miljard euro bezuinigd op de internationale samenwerking en het zou zeer onrechtvaardig zijn mensen in extreme armoede opnieuw voor de financiële crisis te laten opdraaien. 'Dat schaadt hen, maar het schaadt ook het aanzien, de invloed én economische groei van Nederland. Na Luxemburg zijn wij per hoofd van de bevolking het rijkst in de Europese Unie.'

09.43 uur:
Overigens is de beurs in Amsterdam net als een aantal andere Europese beurzen met verlies geopend.

09.42 uur:
Bob van der Wal, van MHP (vakcentrale voor middengroepen en hoger personeel): 'Wij gaan niet failliet. Het beeld ontstaat dat het land failliet gaat, dat is niet aan de orde'. Volgens de CPB-cijfers komt het begrotingstekort volgend jaar uit op 4,5 procent ruim boven de 3 procent die het op grond van EU-afspraken mag zijn. 'Het gaat om een aanwijzing vanuit Brussel dat dit tekort terugmoet', aldus Van der Wal, die vindt dat de situatie niet over gedramatiseerd moet worden.

09.31 uur:
VVD-fractievoorzitter Stef Blok wil, zegt hij in een toelichting, niet het idee laten ontstaan dat de VVD het begrotingstekort zou willen laten oplopen tot boven de 3 procent. 'Het begrotingstekort moet naar 0 procent', zegt Blok.

09.30 uur: Analyse: Ondanks dat de economie vanaf 2013 weer gaat groeien moet het kabinet fors bezuinigen om aan de Europese regels te voldoen. Maar om zowel de staatsschuld als het begrotingstekort voldoende terug te dringen, is bijna onmogelijk. Dat brengt het kabinet in een lastige positie.

09.24 uur:
Wim van de Camp, Europarlementariër namens het CDA in Brussel, twittert: 'Vanuit EU perspectief: Nederland maak je borst maar nat: 16 miljard extra bezuinigingen.Voordeel is wel, onder druk wordt alles vloeibaar.'

09.19 uur:
SP-leider Emile Roemer zegt bij Vandaag de dag dat er op korte termijn niet moet worden bezuinigd. 'Je moet zorgen dat je met een investeringspakket gaat komen om de economie op korte termijn te stimuleren.'

09.12 uur:
Albert Jan Maat van land- en tuinbouworganisatie LTO Nederland roept het kabinet op niet te bezuinigen op de land- en tuinbouw, maar te investeren in lastenverlichting en innovatie. 'Zet in op agrarische export voor het herstel van de Nederlandse economie. De land- en tuinbouw staan op de plaatsen één en twee van de meest belangrijke economische sectoren in Nederland.' Hij wijst erop dat de economie in het laatste kwartaal van 2011 licht is gekrompen. In diezelfde periode is de export van land en tuinbouwproducten met 5 procent toegenomen. De stijgende exportcijfers zijn voor Maat een bewijs dat de land- en tuinbouw een positieve bijdrage kunnen leveren aan de huidige economische positie.

09.08 uur: De conclusie lijkt gerechtvaardigd dat zowel regeringspartijen CDA en VVD als gedoogpartner PVV bereid zijn de door Brussel verplichte 3 procentsregel (het begrotingstekort mag niet verder oplopen) los te laten.

09.04 uur:
Een uitgebreid overzicht van alle reacties is hier te vinden.

08.55 uur:
Premier Rutte is overigens vanochtend niet in Den Haag. Rutte is in Brussel, vanwege de ontstane commotie over het 'Polen-meldpunt' van de PVV moet hij tekst en uitleg geven over de opstelling van het kabinet.

08.51 uur:
Er moet netto 9 miljard worden bezuinigd om in 2013 de drie-procentsnorm te halen. Maar doordat besparingen bijvoorbeeld weer zorgen voor lagere belastinginkomsten en een lagere vragen. Er moet voor zo'n 16 miljard euro worden gekort om tot dit netto bedrag te komen.

08.48 uur:
Fractievoorzitter Van Haersma Buma van het CDA pleit voor een combinatie van bezuinigen en hervormen. 'We kunnen niet achterover leunen. Je kunt niet zeggen. We bezuinigen niet, we schuiven de schulden vooruit. De 3 procent uit Brussel is voor ons een richtsnoer, maar een gezonde economie en een gezonde samenleving vormen de uitdaging van deze onderhandelingen.'

08.45 uur:
Hoofdeconoom Charles Kalshoven van ING: 'Om het tekort met 9 miljard euro terug te brengen moet je bij grove benadering voor 15 miljard euro aan maatregelen nemen omdat de extra bezuinigingen de economische groei drukken.' Kalshoven verwacht dat de economische groeiverwachtingen van het CPB niet gehaald worden. Dat heeft te maken met de aanhoudende hoge olieprijs en een mogelijke verdere daling van de euro die een bedreiging vormen voor de economie.

08.40 uur:
Op dit moment buitelen de reacties over elkaar. Wat opvalt is dat tot nu toe niemand stelt dat er koste wat kost aan de drie-procentsnorm wordt vastgehouden. Alleen premiet Rutte zegt 'We zullen die werkelijkheid samen onder ogen zien. Dat hebben we ook afgesproken in het regeer- en gedoogakkoord.'

08.37 uur:
Jeroen Dijsselbloem, waarnemend fractievoorzitter PvdA: 'Dit zijn behoorlijke tegenvallers. Het kabinet zit met haar beleid op een dood spoor. Radicale harde bezuinigingen zitten in de pijplijn. Er komt nu nog eens 9 of 10 miljard euro bovenop. Alleen bezuinigen, moet het kabinet loslaten. Er moet gekozen worden voor een verstandige combinatie van beperkte bezuinigingen en hervormingen die de economie versterken. Als er nu enorme bedragen onttrokken worden aan de economie, dan komen we in een negatieve spiraal. Bezuinigen en hervormen dus om te zorgen dat de economie op gang komt. Je kunt op tal van terreinen stappen zetten, zoals op de arbeidsmarkt, woningmarkt en de studiefinanciering.'

08.36 uur:
De tekortcijfers zijn stevig, maar het is de nieuwe realiteit. Dat zegt premier Mark Rutte in een eerste reactie op de nieuwe voorspellingen. 'We zullen die werkelijkheid samen onder ogen zien', aldus Rutte. 'Dat hebben we ook afgesproken in het regeer- en gedoogakkoord.'

Vanaf maandag zullen onderhandelaars van regeringspartijen VVD en CDA en van gedoogpartner PVV in het Catshuis praten over noodzakelijke maatregelen.

08.32 uur:
Nog wat cijfers van het CPB. De staatsschuld in Japan is 200 %, in VS 100, gemidelde in Europa ook 100%. Nederland zit hier met een verwacht terkort van 76 procent in 2015 nog een stuk onder.

08.31 uur:
Zowel de VVD als de PVV laten in hun eerste reacties op de cijfers dus de 'heilige drie-procentsnorm' los.

08.30 uur: Stef Blok, fractievoorzitter VVD: 'De 3 procent uit Brussel is niet heilig, maar af van die tekorten willen we wel. De VVD is altijd geweest van de financiële degelijkheid, we willen geen rekeningen doorschuiven. Dat is nu ook onze inzet. In het regeerakkoord is een enorme stap gezet om de banenmotor op gang te krijgen. Nu moeten we vervolgstappen zetten om het vertrouwen weer terug te krijgen. De inzet is om eruit te komen op een manier waar Nederland beter van wordt. De VVD is altijd een partij geweest die weet dat hervormingen en bezuinigingen nodig zijn. In het verkiezingsprogramma zijn ook ruim voldoende mogelijkheden opgenomen om de nodige maatregelen te nemen. Ik zie het met vertrouwen tegemoet.'

08.27 uur:
Arie Slob, fractievoorzitter van de ChristenUnie: 'Het kabinet moet vol aan de bak. Het verwachte begrotingstekort van 4,5 procent en de oplopende werkloosheid vragen om gerichte ingrepen. Herstel en behoud van werkgelegenheid moet hoge prioriteit hebben. Om te beginnen moeten de kosten van arbeid verlaagd worden om daarmee de werkgelegenheid te versterken.'

08.24 uur:
Het modale inkomen was in 2011 33.000 euro, in 2015 zal dat 34.500 euro zijn.

08.21 uur:
Geert Wilders reageert nu bij de NOS. 'Het zijn moeilijke cijfers. Wij zijn geen cijferfetisjisten. Het moet goed zijn voor de burger en goed zijn voor de economie. Je kunt je afvragen of negen miljard bezuinigen verstandig is.'

Wilders doelt daarbij op de drie-procentsnorm. Daarmee lijkt hij de eerste van de gedoogpartners die de norm loslaat. 'We zullen in de gesprekken kijken hoever we komen. Ik vraag me af of al dat bezuinigen verstandig is. We gaan een flink robbertje vechten maandag in het Catshuis.'

08.21 uur:
De consumentenprijsindex (dus de gemiddelde prijs op jaarbasis van een pakket goederen en diensten, waarbij 2006=100 is) gaat van 109,2 in 2011 naar 118,5 in 2015.

08.20 uur:
Voor 2013 wordt een werkloosheidscijfer van 6 procent verwacht.

08.18 uur:
Van het kabinet heeft nog niemand gereageerd. D66-leider Pechtold en GroenLinks-leider Sap hebben dit al wel gedaan. 'Hervorm nu', roepen ze het kabinet op.

08.15 uur:
De beroepsbevolking zal stijgen van 8.357.000 in 2011, naar 8.435.000 in 2015.

08.12 uur:
De prognose voor de hele economie is dus gunstiger dan die van de overheidsfinanciën. Naast de Europese begrotingsafspraken hebben de regeringspartijen VVD en CDA bij het aantreden van het kabinet met gedoogpartner PVV ook eigen strenge begrotingsregels vastgelegd. Die schrijven voor dat er ingegrepen moet worden zodra er bij het begrotingssaldo meer dan 1 procent van het bbp wordt afgeweken van het pad dat is uitgestippeld bij het aantreden van het kabinet. Bij de start van het kabinet werd gerekend op een tekort van 1,8 procent in 2013.

08.11 uur:
GroenLinks-fractievoorzitter Jolande Sap: 'Dramatische CPB-cijfers. Als kabinet vasthoudt aan een tekort van 3 procent in 2013 moet 9, maar inclusief uitverdieneffecten zelfs 15 miljard bezuinigd worden.'

08.10 uur:
Wim Boonstra- chef econoom Rabobank zegt tegen het ANP: 'Eigenlijk kun je wel een beetje opgelucht zijn. Qua groei ligt het ergste achter de rug, die gaat dit jaar weer aantrekken. Wil men uitkomen op de doelen voor overheidsfinanciën dan moet er wel stevig worden bijgestuurd maar de vraag is of je dat nu al moet doen. We zitten niet in hetzelfde water als in 2009, toen we een enorme val meemaakten. Opvallend is wel dat de werkloosheid hoger uitkomt dan verwacht en dat de overheidsfinanciën verder verslechteren.'

08.08 uur:
Bernard Wientjes van VNO-NCW noemt de cijfers schokkend. 'Alle hens aan denk. We moeten eerst kijken naar hervormingen.'

08.06 uur:
FNV-baas Agnes Jongerius reageert bij de NOS. Ze is hoopvol dat na 2013 de economie weer wat aantrekt. 'Laten we dat opflakkerende kaarsje niet kapot bezuinigen. We lopen met rigoureuze bezuinigingen het risico straks het domste jongetje van de klas te zijn.'

08.05 uur: Alexander Pechtold twittert: 'Stevige cijfers CPB, staatsschuld neemt met 77 miljoen per dag toe. Volgend jaar tekort van 28 miljard. Dus... Nu hervormen.'

08.03 uur: De eerste analyses luiden dat dit een tegenvaller voor het kabinet is. Er zullen forse maatregelen moeten worden genomen als het kabinet vasthoudt aan haar doelstellingen.

08.01 uur:
In 2013 wordt nu een groei van 1,25 procent verwacht. In dat jaar zal de economie zich voorzichtig herstellen. Oorzaken van de huidige economische malaise zijn volgens het CPB het slechte consumentenvertrouwen en de dalende huizenprijzen.

07.58 uur:
Let op, dit zijn erg forse cijfers. In 2015 zal 16 miljard extra moeten worden bespaard willen de doelstellingen van het kabinet worden gehaald.

07.57 uur:
Voor 2014 voorziet het CPB een tekort van 4,1 procent, voor 2015 3,3 procent. Het kabinet had bij zijn aantreden de doelstelling om aan het einde van de regeerperiode het begrotingstekort zover mogelijk te hebben weggewerkt.

07.54 uur:
Vandaag geeft het CPB de cijfers, maar op 20 maart volgt pas de toelichting. Dat komt omdat de politiek had gevraagd de cijfers eerder dan normaal bekend te maken. Daardoor wijst het CPB erop dat de vrijgegeven cijfers 'voorlopig' zijn.

07.53 uur:
De staatsschuld zal in 2015 76 procent van het bbp bedragen.

07.51 uur:
Over de hele kabinetsperiode verwacht het CPB een gemiddelde economische groei van 1 procent. Dit was 1,25 procent. Dat komt vooral door de huidige slechte economische situatie. Mede daardoor zal bij ongewijzigd beleid het begrotingstekort in 2015 16 miljard euro hoger uitvallen dan werd verwacht aan het begin van de kabinetsperiode.

07.50 uur:
Uit het persbericht: 'Bij ongewijzigd beleid is het tekort 4,1 procent bbp in 2014 en 3,3 procent in 2015. De werkloosheid loopt in 2013 waarschijnlijk op naar 6 procent, ofwel 545.000 personen.'

07.49 uur:
Het CPB verwacht dat de koopkracht dit jaar met 1,75 procent zal dalen, terwijl de inflatie op 2,25 procent wordt begroot.

07.48 uur:
Met deze cijfers zal volgens het CPB voor 9 miljard euro extra moeten worden bezuinigd om onder de drie-procentsnorm te blijven in 2013.

07.45 uur:
De eerste cijfers zijn bekend. Het CPB verwacht dat het begrotingstekort zal oplopen tot 4,5 procent in 2013. Voor 2012 wordt een krimp van 0,75 procent verwacht (dat was 0,5 procent.)

07.40 uur:
Gisteren debatteerde de Tweede Kamer over de aanpak van de recessie. Daarin liet het CDA al doorschemeren niet van plan te zijn de drie-procentsnorm los te laten.

07.37 uur:
Inmiddels heeft vk.nl al een heel dossier over de zoektocht naar de extra miljarden.

07.31 uur:
Anders dan bij bijvoorbeeld de Miljoenennota lijkt het erop dat het CPB erin is geslaagd de cijfers niet voortijdig te laten uitlekken. Ook CPB-directeur Coen Teulings waarschuwde het kabinet eerder deze week om niet te fors te bezuinigen.

07.27 uur:
Vorige maand werd nog bekend dat Nederland officieel in een recessie zit. In de laatste twee kwartalen van 2011 kromp de economie. Dat kwam vooral, omdat consumenten minder uitgeven.

07.20 uur:
Werkgeversorganisatie VNO-NCW is de laatste die pleit voor minder forse bezuinigingen. Bernard Wientjes onderkent vandaag in de Volkskrant de noodzaak van extra bezuinigingen. Maar er moet niet koste wat kost naar gestreefd worden het tekort volgend jaar te beperken tot 3 procent. 'We moeten niet met kunst en vliegwerk alles overhoop halen om die norm te halen.' Wientjes denkt bijvoorbeeld dat verhoging van de btw 'desastreus voor het consumentenvertrouwen' is, en dus 'het slechtst denkbare scenario. Zeker als ook de pensioenrechten minder worden.'

07.15 uur:
Een van de belangrijkste kwesties zal zijn: moet Nederland wel zo halsstarrig aan die drie-procentsnorm vasthouden. Oppositiepartijen en steeds meer instituties roepen op dit niet te doen. Zij denken dat dit de economie een te grote klap zal geven en pleiten juist voor hervormingen (als bijvoorbeeld de aanpak van de hypotheekrenteaftrek). Deze leveren nu nog niet veel besparingen op, maar in de toekomst juist wel. Daarmee kan Brussel worden overtuigd om een oogje dicht te knijpen, denken ze.

07.10 uur:
Vanaf maandag zullen premier Rutte, minister Verhagen en Geert Wilders drie weken lang onderhandelen op het Catshuis over die nieuwe bezuinigingen. Deze 'tussenformatie' belooft erg spannend te worden, omdat elke partij flinke compromissen zal moeten sluiten. Het CDA wil bijvoorbeeld absoluut niet korten op Ontwikkelingssamenwerking, terwijl de PVV dit als eerste voorwaarde stelt.

07.00 uur
: Zo rond 8.00 uur presenteert het CPB die nieuwe ramingen. Die voorspellen hoe de Nederlandse economie zich de komende drie jaar zal ontwikkelen. Waarschijnlijk zijn deze ramingen verslechterd. Omdat Nederland in 2012 het begrotingstekort onder de drie procent moet krijgen, zal er extra worden bezuinigd. De grote vraag vandaag is: hoeveel? Wordt het zeven, tien of dertien miljard?

Minister Jan Kees de Jager van Financiën, half februari. © ANP Beeld
Minister Jan Kees de Jager van Financiën, half februari. © ANP
null Beeld reuters
Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden