Psychologen oneens over aanpak adhd

Onder wetenschappers die onderzoek doen naar adhd is een richtingenstrijd uitgebroken over een behandelmethode die neurofeedback heet. Bij neurofeedback leren patiënten hun eigen hersenactiviteit te beïnvloeden met behulp van elektroden die op het hoofd worden geplaatst. Kinderen met adhd zouden er baat bij hebben.

AMSTERDAM - Aanleiding voor de onenigheid is een bericht dat het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) in juni op zijn site plaatste. Het stelt daarin dat neurofeedback even goed werkt als medicatie bij de behandeling van adhd. De psychologenkoepel spreekt van 'goed nieuws' voor ouders en kinderen die lijden aan adhd, 'maar liever geen medicijnen willen gebruiken'. Het NIP baseerde zich op berichten van de American Academy of Pediatrics (AAP).


'Dat neurofeedback net zo goed werkt als medicatie is echt onzin', zegt hoogleraar pediatrische neuropsychologie Jaap Oosterlaan. Volgens Oosterlaan is het meeste onderzoek naar het effect van neurofeedback van onvoldoende kwaliteit.


Nuancering

De schaarse studies die volgens hem wel volgens de hoogste wetenschappelijke normen zijn uitgevoerd, laten zelfs geen effect zien. De nuancering die ook het AAP hierover plaatste, liet het NIP weg. 'Dit was voor ons reden om aan de bel te trekken.' Ook Marleen Bink, die aan de Universiteit van Tilburg onderzoek doet naar de effectiviteit van neurofeedback, is een van de critici. 'Op korte termijn lijken er effecten te zijn, maar op de langere termijn zijn die zeer onzeker', zegt zij. Een deel van de onderzoeken die een effect rapporteren, is uitgevoerd door wetenschappers die neurofeedback commercieel aanbieden, zegt ze. 'Dan ben je volgens mij niet onafhankelijk.'


Bink heeft ook kritiek op de uitvoering, omdat bepaalde behandeleffecten niet zijn weggefilterd. Als iemand met adhd veel aandacht krijgt, verbetert zijn gedrag, bijvoorbeeld, maar dit effect hoeft niet door de behandeling te komen.


Martijn Arns, die diverse studies heeft gedaan naar het effect van neurofeedback, zegt dat er sprake is van een richtingenstrijd. 'Het is inderdaad lastig iets over langetermijneffecten te zeggen, maar noem mij eens een therapie waarvoor dat niet geldt.'


Valse hoop

Critica Bink vindt niettemin dat het NIP ouders van kinderen met adhd valse hoop geeft. 'Neurofeedback is kostbaar en werkt mogelijk niet op lange termijn. Het NIP zou terughoudender moeten zijn.' De kosten die worden doorberekend aan de ouders kunnen oplopen tot bijna vijfduizend euro, aldus de neuropsychologen.


Dick van Kooten, voorzitter van de sectie neurofeedback van het NIP, zegt dat het bericht op de site is bedoeld voor collega-psychologen en niet per se voor het publiek. 'Anders hadden we de nuanceringen van het AAP er zeker bij gezet.'


Van Kooten is tevens directeur van een kliniek die is gespecialiseerd in de behandeling van neurofeedback. Dat zou de schijn van belangenverstrengeling kunnen wekken. Van Kooten: 'Je kunt het ook omdraaien. Als je ergens met gezag over wilt spreken, moet je verstand van zaken hebben.'


Neuropsycholoog Oosterlaan denkt overigens wel dat neurofeedback kansrijk kan zijn. 'Maar dan moet je de werking wel eerst gedegen aantonen.' Later dit jaar komt de groep wetenschappers met de resultaten van eigen onderzoek naar het effect van neurofeedback.


De open brief van de neuropsychologen staat op volkskrant.nl/opinie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden