Psychiaters op de freudiaanse bank

Zou het mogelijk zijn geweest Sigmund Freud op een freudiaanse manier te analyseren? Of Carl Jung op een jungiaanse wijze te interviewen?...

Rutger Pontzen (A.I.)

Lastige zaak. Zielenknijpers hebben natuurlijk precies door waar een interviewer naar toe wil – de middelpuntvliegende kracht van iemands persoonlijkheid – en weten daar als geen ander aan te ontsnappen. Kan en, vooral, wíl een psychiater zich wel helemaal laten doorgronden, en dus ‘cliënt’ worden, zoals patiënten in de psychiatrische wereld lange tijd eufemistisch werden genoemd?

Laat dat maar aan Verbraak over, ben je geneigd te stellen. De documentairemaker en meesterinterviewer van onder meer de Volkskrant en Vrij Nederland kreeg vorig jaar de Luis, de vakprijs voor het beste interview van 2007. En dat was uitgerekend een gesprek met psychiater Louis Tas, die jarenlang Ischa Meijer onder behandeling had.

Aftrap gisteravond was het introductieonderwerp ‘In therapie’, over hoe psychiaters te werk gaan. Hoe ze hun patiënten benaderen (‘cliënten’ blijkt bij nader inzien inderdaad achterhaald te zijn), welk soort patiënten ze niet behandelen, hoe ver hun vertrouwensrelatie kan gaan (liefde, seks) en waarom de psychoanalyse van Freud heeft afgedaan en psychotherapie daarvoor in de plaats gekomen is.

Interessante stof. Maar ook wel iets te veel van het goede, omdat Verbraak maar liefst elf ‘speleologen van de ziel’ voor de eerste aflevering had uitgenodigd, onder wie Tas, Rudi van den Hoofdakker, Bram Bakker en Christa Widlund. In die kakofonie van stemmen werd wel een ding duidelijk, namelijk dat er binnen de psychiatrische praktijk weinig consensus bestaat wat de regels en grenzen precies zijn. Waar de ene psychiater de strikte maatstaf hanteert de afstand tot zijn patiënt in acht te nemen, gaat de ander sigaretten met hen kopen, of raakt met hen bevriend. Neemt de een geen mensen met nazisympathieën aan, een ander legt de lat bij pedoseksuelen (kunnen goed liegen), narcisten of mensen die nog ‘vers in de rouw zitten’.

De geheimen van het vak werden nog niet prijsgegeven. Hoe indringend Verbraak zijn eigen patiënten ook bleef aankijken, en welke therapeutische methoden hijzelf ook in stelling bracht. In de volgende afleveringen – over emoties, pillen of praten, depressies en hoe gek de psychiater zelf is – zal blijken of hij hen lang genoeg op de freudiaanse pijnbank heeft gelegd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden