Nieuws wet verplichte ggz

Psychiaters bezorgd: nieuwe wet voor gedwongen behandeling is ‘bureaucratisch monster’

Psychiaters slaan alarm over de wet die vanaf 1 januari de gedwongen behandeling moet regelen van psychiatrische patiënten. In een brief naar de Tweede Kamer waarschuwen ze dinsdag voor een ‘bureaucratisch veelkoppig monster’. 

Leden van de Mobiele Eenheid (ME) zoeken nabij de woning van de vermoorde oud-minister Els Borst naar sporen. De verwarde Bart van U. werd uiteindelijk voor de moord veroordeeld. Beeld ANP

Aan de wet is ruim tien jaar gewerkt, maar volgens psychiaters leidt invoering ervan nu tot meer crisisopnamen, nog langere wachtlijsten en slechtere zorg.

Dat schrijft de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie (NVvP) dinsdag in een brief over de wet aan de Tweede Kamer. Volgens de NVvP heeft onder meer de discussie en de angst voor ‘verwarde personen’ tot onwerkbare aanvullingen geleid op de wet. Een spoedoverleg met staatssecretaris Paul Blokhuis over de wet verplichte ggz (Wvggz) nam naar eigen zeggen hun zorgen niet weg. De psychiaters probeerden Blokhuis ervan te overtuigen dat hij de wet zou vereenvoudigen en uitstellen, maar daartoe bleek hij niet bereid.

‘Wij vinden invoering per 1 januari zeer risicovol omdat wij, vanwege de wettelijk voorgeschreven bureaucratie, ons werk niet meer fatsoenlijk kunnen doen’, aldus de NVvP. Als er niets verandert, wordt de wet eind deze week definitief.

Staatssecretaris Blokhuis van VWS lijkt vooralsnog niet van plan om de invoering van de wet uit te stellen. Wel laat hij weten dat hij na ‘een constructief overleg’ met de psychiaters heeft gekeken of er mogelijkheden zijn om de invoering van de wet te versoepelen. Volgens hem volgt hierover nog overleg met andere partijen, zoals patiëntenorganisaties en justitie.  

Zorg op maat

De nieuwe wet, waaraan sinds 2008 wordt gewerkt, is bedoeld om het groeiende aantal gedwongen opnamen van psychiatrisch patiënten te stuiten en patiënten ‘zorg op maat’ te bieden. Psychiaters willen voorkomen dat iedereen die ernstige problemen krijgt, ook direct moet worden opgesloten. Zo kan een deel ook thuis worden behandeld met gedwongen medicatie of toezicht. De nadruk moest komen te liggen op behandeling.

Maar de afgelopen jaren probeerden politici door de reeks van incidenten met ‘verwarde personen’, zoals de moord op Els Borst door Bart van U, steeds meer zekerheden in te bouwen, stelt voorzitter Elnathan Prinsen van de NVvP. ‘Het werd steeds meer een wet om de maatschappij te beschermen in plaats van een wet om mensen beter te behandelen. Terwijl gedwongen behandeling in de ggz voornamelijk wordt gegeven aan mensen die een gevaar zijn voor zichzelf.’

Tegelijkertijd werd de wet verzwaard met steeds meer ‘juridische procedures en uitgebreide administratieve eisen’ om de positie van de patiënt te versterken. Zo zijn de klacht- en beroepsmogelijkheden van patiënten vervijfvoudigd ten opzichte van de huidige wet, aldus de NVvP. Zo zouden er alleen al voor een zorgmachtiging twintig verschillende mogelijkheden zijn om in beroep te gaan. Daardoor kan het maanden duren voordat een patiënt de verplichte behandeling ontvangt.

‘Explosie aan bureaucratie’

‘Het systeem en psychiaters raken door deze explosie aan bureaucratie volledig overbelast’, zegt Prinsen. ‘Dit schiet zijn oorspronkelijke doel, een betere gedwongen behandeling, totaal voorbij. Wij vragen ons af wie je hiermee helpt: we willen behándelen, en ons niet het grootste deel van onze tijd met klachtenprocedures bezighouden.’

Onder de nieuwe wet kunnen alle burgers bij de gemeente een melding doen over mensen die volgens hen psychiatrisch moeten worden onderzocht. De gemeente moet dan onderzoek doen. Maar ook als de gemeente vindt dat opname niet nodig is, hebben politieagenten en familieleden ‘doorzettingsmacht’, zegt Prinsen. ‘Zij kunnen afdwingen dat de aanvraag alsnog bij justitie terecht komt. Wij verwachten dat het aantal psychiatrische onderzoeken hierdoor sterk zal toenemen. Dit kost zoveel tijd dat er minder tijd overblijft voor vrijwillige zorg.’

Patiëntenorganisatie MIND wil niet reageren. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden