Pseudo-vogelpest krijgt Gaatske niet klein

'Leven zonder vogels kan ik niet, dan vlieg ik bij de muren op.' Gaatske Wiersma-Visser, beheerster van vogelopvangcentrum De Fûgelspits in het Noord-Friese Anjum, gaat niet bij de pakken neerzitten....

Van onze verslaggever

Wio Joustra

ANJUM

'Bij een zuster op het erf, vlak buiten het dorp, zitten inmiddels twee jonge vogels in nieuwe kooien, die we onmiddellijk hebben aangeschaft. Een merel uit een nest dat door katten werd vernield, en een gierzwaluw die uit het ouderlijk nest is gevallen. Die pseudo-vogelpest was een ramp, want je levenswerk is in één keer naar de knoppen. Maar het werk moet doorgaan, het gaat tenslotte om de vogels.'

De Fûgelspits is een van de acht kust-asielen voor vogels in Nederland. Sinds haar ouders in 1978 ermee begonnen, is Wiersma bij de opvang van zieke vogels betrokken. Haar centrum wordt geroemd om de kennis over en de verzorging van 'olievogels', die veelal door milieurampen op het Wad zijn getroffen.

Het opvangentrum is nu noodgedwongen zes weken dicht. De laatste tijd raakten steeds meer vogels ziek, waarna ze bezweken. Een dierenarts alarmeerde de Rijksdienst voor keuring van Vee en Vlees (RVV). Het Instituut voor Diergezondheid van de Dienst Landbouwkundig Onderzoek (ID-DLO) in Lelystad constateerde wat kenners in Anjum al vreesden: voor het eerst was in een van de honderdvijftig vogelopvangcentra in Nederland het - alleen voor vogels - uiterst besmettelijke virus uitgebroken dat in de volksmond bekendstaat als pseudo-vogelpest.

Vorige week donderdag werden de ruim tweehonderd nog levende vogels afgemaakt en vernietigd. Besmet of niet, het rijk is wettelijk verplicht alle vogels die met het virus in aanraking zijn gekomen, te vernietigen. De Fûgelspits is vrijdag grondig gereinigd en ontsmet. In de loop van augustus en september gebeurt het nog twee keer.

De Gezondheidsdienst voor Dieren in Deventer spreekt van 'een ernstige situatie'. Enkele jaren geleden hield het virus flink huis op pluimveehouderijen elders in het land. Pluimveebedrijven in de buurt van Anjum worden de komende tijd extra gecontroleerd door de RVV. Het ID-DLO onderzoekt de kadavers van enkele 'verdachte' vogels uit Anjum, waaronder een kluut en een meeuw.

De boosdoener is een 'paramixo-virus'. Daarvan bestaan verschillende varianten. Het onderzoek is gericht op de vraag welk virus precies in De Fûgelspits zijn vernietigende werk heeft gedaan.

Gehoopt wordt dat een nieuwe variant van de oorspronkelijk tropische ziekte wordt aangetoond. Dan kan uitbreiding beter worden tegengegaan.

Als het het virus is dat enkele jaren geleden de kop opstak, is niet alleen Anjum in last. Het kan weinig anders betekenen dan dat het virus, ondanks alle maatregelen van destijds, in Nederland niet volledig is uitgeroeid.

'De wetenschap staat voor een raadsel', zegt Wiersma. 'Er zijn vier mogelijke oorzaken: het virus is binnengekomen met de wind, met mussen in de buurt, met bezoekers of met een binnengebrachte vogel. Maar laten we even wat indianenverhalen uit de wereld helpen. Het virus is niet schadelijk voor mensen en huisdieren. Wel is het zo dat vooral roofvogels en papegaai-achtigen drager van het virus kunnen zijn, zonder dat je het aan zo'n vogel merkt. Vandaar dat de zaak hier ook zo rigoureus is aangepakt.'

De mensen van De Fûgelspits steunen die aanpak. 'Verdachte' vogels worden onmiddellijk afgemaakt. 'We nemen geen risico meer. De meeste vogels die het virus hebben, kunnen we snel herkennen. Ze vertonen zenuwverschijnselen. Ze botsen overal tegenop, rollebollen over de vloer, verkrampen en ademen met de snavel open. Het is geen prettig gezicht.'

Dat De Fûgelspits achter haar woning voorlopig verboden terrein is, daarvoor heeft Gaatske Wiersma alle begrip. Aan de andere kant kan ze niet wachten tot de periode van isolement voorbij is. Want ze is vast van plan opnieuw te beginnen. 'En als er intussen meer noodopvang moet komen, dan is dat geen probleem. Als het nodig is, springen andere familieleden bij. Gelukkig zijn we nogal talrijk.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden