Nieuws

Provincies slagen er niet in voldoende windmolens te bouwen

Het gaat veel provincies niet lukken om in 2020 de beloofde aantallen windmolens op land te realiseren. Als ‘straf’ moeten ze hun tekorten tussen 2021 en 2023 dubbel compenseren met extra op te wekken duurzame energie. 

Windmolens bij windpark Slufterdam. Beeld ANP

Provincies slagen er niet in voldoende windmolens te plaatsen, maar de vertraging ligt meestal buiten hun macht, stellen zij: gebrek aan draagvlak, juridische procedures en obstakels die alleen het Rijk kan wegnemen.

In 2013 spraken de twaalf provincies in het Energieakkoord af dat er in 2020 in totaal voor 6.000 MegaWatt vermogen aan windturbines op land moet staan.  Ze maakten onderling een verdeling, variërend van 65,5 MegaWatt voor Utrecht tot 1.390,5 MegaWatt in Flevoland. Eind 2020 is naar verwachting 5.153 MW gerealiseerd.

Noord-Brabant en Zuid-Holland gaan hun doelstelling in 2020 sowieso niet halen;  Utrecht, Limburg, Drenthe en Friesland waarschijnlijk niet. Zo worden plannen voor windparken vaak aangevochten door omwonenden en natuurorganisaties. In veel gevallen krijgen de bezwaarmakers uiteindelijk geen gelijk bij de Raad van State, maar de juridische procedures leiden wel tot forse vertragingen.

Niet zo snel

‘Dat komt ervan als iets van bovenaf wordt opgelegd’, zegt de Flevolandse gedeputeerde Jop Fackeldey, voorzitter van het provinciale energieoverleg. ‘Een aantal problemen moet landelijk worden opgelost, zoals vliegbewegingen, radarverstoringen of belemmeringen door de natuurwetgeving. Het is bij windenergie net als met gras: het gaat niet harder groeien als je eraan trekt.’

Om schot in de zaak te krijgen, maakte minister Wiebes vorige zomer een aanvullende afspraak met  de provincies: het vermogen aan windenergie dat ze niet realiseren in 2020, moeten ze binnen drie jaar alsnog dubbel opwekken. ‘Dit is een harde bestuurlijke afspraak’, benadrukt een zegsman van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat. ‘De verdubbeling mag ook met andere vormen van hernieuwbare energie worden gerealiseerd, zoals zonne-energie.’

Maar dat alternatief biedt onder meer in Drenthe geen soelaas. In die provincie stuiten windparken op groot maatschappelijke verzet, maar zijn extra zonneparken onmogelijk door technische belemmeringen. In driekwart van Drenthe is nu al geen capaciteit meer voor hernieuwbare energie op het elektriciteitsnet, waarschuwde het provinciebestuur Wiebes onlangs in een brandbrief. 

Nog langer wachten

De aanleg van zonneparken kost minder dan een jaar, maar de aanleg van kabels en transformatoren vaak enkele jaren.  Dit alles leidt ertoe dat hoewel er in Drenthe sterk wordt ingezet op hernieuwbare energie, er nu technische belemmeringen zijn ontstaan, waardoor landelijke afspraken niet nagekomen kunnen worden.’

De provincies vinden het niet fair als het kabinet hen zou afrekenen op vertragingen. Zo kwam er vorig jaar pas groen licht voor Windpark Fryslân in het IJsselmeer, nadat behandeling van de bezwaren door de Raad van State lang op zich liet wachten. ‘Dit was buiten onze invloedssfeer', stelt de provincie. Het windpark valt vanwege de omvang bovendien onder verantwoordelijkheid van het Rijk. Friesland stelt daarom dat de provincie ‘niet akkoord zal gaan met een eventuele verdubbeling van het opgavedeel dat we eventueel niet zouden hebben gerealiseerd’.

‘We moeten elkaar durven aanspreken op onze inspanningen, zeker’, zegt voorzitter Fackeldey van het provinciale energieoverleg. ‘Alle provincies staan voor die opgave. Met de ervaring die is opgedaan en met de opgave voor het Klimaatakkoord, is het handiger vooruit te kijken dan daar nog op terug te komen.’

In het concept-Klimaatakkoord staat dat provincies via zogeheten Regionale Energiestrategieën in samenspraak met gemeenten meer zeggenschap krijgen over het opwekken van hernieuwbare energie. Dat moet het lokale draagvlak voor plannen vergroten. Vertragingen blijven volgens Fackeldey echter altijd mogelijk, zeker als tegenstanders van geplande windmolenparken naar de Raad van State stappen. ‘Het laatste wat je wil is omwonenden dat recht te ontnemen. Om te beginnen wil je dat ze niet naar de rechter hoeven te stappen, maar dat ze de voordelen voor zichzelf kunnen zien.’

Provincies kunnen windmolens niet kwijt: ‘Als ze er komen, krijgen we oorlog’

Alle provincies moeten ruimte zoeken voor windmolens, maar dat lukt niet zonder slag of stoot. In Drenthe komen ‘slaafse inwoners’ in verzet tegen de ‘klimaathysterie’. Flevoland blijft de pioniersprovincie, maar ook daar gaat het trager dan voorheen.

China bouwt windmolens in eigen land... en kolencentrales in de rest van de wereld

China is in hoog tempo bezig na het economisch wonder van de eeuw ook het klimaatwonder van de eeuw te bouwen. Nergens worden zo veel windmolens gebouwd en zonnepanelen geïnstalleerd als daar.

Minder CO2, maar liever niet vandaag. Qua uitstoot zijn we een land van smeerkezen

Nederland doet al meer dan genoeg voor het klimaat, heet het vaak. Uit cijfers blijkt echter dat de inspanningen in veel opzichten mager zijn. Hoe braaf is Nederland in klimaatzaken?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.