Provinciale strijd om tweede kerncentrale

Er zijn twee vergunningen aangevraagd voor de bouw van een tweede kerncentrale in Borssele...

Amsterdam Provincies ontpoppen zich tot de aanjager van de maatschappelijke discussie over de bouw van een tweede kerncentrale. Dinsdag diende Energy Holding Resources (ERH) een vergunningsaanvraag in voor de bouw van een tweede centrale in Borssele. ERH is in handen van enkele provincies en gemeenten.

Eerder al was een vergunning aangevraagd door het Zeeuwse energiebedrijf Delta. De provincie Zeeland heeft als grootaandeelhouder van Delta ingestemd met deze procedure.

Onder linkse politieke partijen is verbolgen gereageerd op de stap van de provinciale bedrijven om een vergunning aan te vragen. De fracties van de SP in de diverse provincies hebben zich voorgenomen vragen te stellen over de vergunningsaanvragen.

Het GroenLinks-Kamerlid Liesbeth van Tongeren vindt het onbegrijpelijk dat provincies publiek geld inzetten om de bouw van kerncentrales te promoten.

Met de vergunningsaanvraag is een strijd losgebarsten tussen ERH en Delta over wie in Borssele een kerncentrale mag bouwen. Beide bedrijven zijn op dit moment voor 50 procent eigenaar van de al bestaande centrale in Borssele. De twee bedrijven hebben echter een juridisch geschil over het eigendom van Borssele. Voor de ruzie was nog de verwachting dat de twee eigenaren gezamenlijk zouden optrekken bij het aanvragen van een vergunning. Door de ruzie heeft Delta besloten om alleen een vergunning aan te vragen. ERH volgt deze stap en heeft nu ook een vergunning aangevraagd.

Waarom zijn provincies opeens zo actief in kernenergie?

De bemoeienis van de provincies houdt nauw verband met de historie van de huidige kerncentrale Borssele. Deze centrale was in handen van de energiebedrijven Essent en Delta. Essent was tot voor kort in handen van lokale overheden, waaronder de provincies Noord-Brabant, Overijssel, Groningen en Limburg. Na de verkoop van Essent aan het Duitse RWE ontstond er ruzie tussen Delta en Essent over het belang dat beide bedrijven in Borssele hebben. Uiteindelijk besloten de provincies toen om het belang van Essent in de kerncentrale onder te brengen in het nieuwe vehikel ERH.

Is ERH daarmee dan een verhulde poging van het Duitse RWE om een kerncentrale in Nederland te bouwen?

Officieel heeft ERH de beslissing tot de vergunningsaanvraag zelfstandig genomen. RWE voert op de achtergrond wel overleg met ERH. Toen de verkoop van Borssele door de rechter werd geblokkeerd, hebben de provincies en RWE een principeakkoord gesloten over de verkoop van Borssele. De verkoop gaat alsnog door als de juridische obstakels zijn opgeheven, mits ERH de waarde van het bedrijf op peil houdt. RWE overlegt elk kwartaal met ERH over dit ‘waardebehoud’, en zal dan ongetwijfeld ook over de vergunningsaanvraag zijn geïnformeerd.

Maar provincies als Noord-Brabant verkochten hun belang in Essent toch om commerciële risico’s te vermijden. Waarom gaan de overheden dan nu alsnog een commercieel avontuur aan met kernenergie?

De vergunningsaanvraag is vooral bedoeld om de waarde van het bedrijf ERH op peil te houden. Op termijn willen de provincies hun eigendom alsnog te gelde maken. Een bedrijf dat naast het gedeeltelijke eigendom van een oude kerncentrale ook nog kans maakt op de bouw van een nieuwe is nu eenmaal meer geld waard. Als er daadwerkelijk bedragen moeten worden geïnvesteerd in de bouw van een nieuwe centrale, zal ERH op zoek moeten naar kapitaalkrachtige partners. Zover is het nog lang niet. Eerst moet de hele bureaucratische molen van vergunningen worden doorlopen en daarvoor zijn geen grote sommen geld nodig. De provincies lopen dus geen financieel risico.

Hebben provincies nog politieke motieven om een vergunningsaanvraag in te dienen?

Daar lijkt het niet op. De politieke kleur van de Gedeputeerde Staten is te wisselend om een politieke stap te vermoeden. In Noord-Brabant, de grootste aandeelhouder in ERH, is bijvoorbeeld PvdA-politicus Lily Jacobs verantwoordelijk voor de beslissing om een vergunning aan te vragen. Zij beklemtoont dat de aanvraag niet formeel is goedgekeurd door de aandeelhouders, maar een beslissing is van het bedrijf.

Hoeveel kans bestaat er eigenlijk dat er een nieuwe kerncentrale komt?

De beslissing over een nieuwe kerncentrale ligt op het bordje van een nieuw kabinet. Als vuistregel geldt dat hoe rechtser een nieuw kabinet is, des te groter de kans dat tot de bouw van zo’n centrale wordt besloten. Na zo’n positief besluit moeten de bouwers van een centrale wel allerlei vergunningen hebben, bijvoorbeeld volgens de Milieueffectrapportage. Om tempo te maken, hebben de energiebedrijven Delta en ERH daarom besloten alvast te beginnen met de aanvraag van deze vergunningen.

Welke van de twee aanvragers maakt de meeste kans om een kerncentrale te mogen bouwen?

Daarover valt nog geen zinnig woord te zeggen. Aangezien er nog geen besluit is genomen over een tweede centrale, is er ook nog geen raamwerk voor de beoordelingen van aanvragen. De partijen moeten alleen hun vergunningen op orde brengen. Daarna is het woord aan het kabinet. Om een keuze te maken, kan een kabinet wel aanvullende eisen of voorwaarden stellen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden