Provily legt meesterproef af met regie van Een Zomerdag

Olivier Provily. Zijn naam zoemde al een tijdje rond in theaterkringen, als een van de aanstormende regietalenten...

Het toeval wil dat beide jonge regisseurs zich afgelopen weekeinde presenteerden met nieuwe voorstellingen in gerenommeerde toneelhuizen. Provily (32) vond onderdak bij de Toneelschuur in Haarlem en regisseerde daar Een zomerdag van Jon Fosse. Azzini (31) koos voor een stuk van Nicky Silver, Fat men in skirts, uitgebracht door De Theatercompagnie.

De vraag of deze mannen straks een welkome aanvulling zullen vormen op de generatie Van Hove, Boermans, Simons en Doesburg - voor zover ze dat al willen - kan in één geval volmondig met 'ja' worden beantwoord. Sterker nog: Olivier Provily lijkt al helemaal klaar voor de grote zaal.

Zijn regie van Een zomerdag is een grote verrassing en de voorstelling zelf zonder enige twijfel de beste van dit seizoen tot nu toe. Een beetje weggestopt in de bovenzaal van de Toneelschuur legt Provily een meesterproef af. Met dank aan Jon Fosse (1959), de Noorse schrijver die op dit moment zo'n opgang maakt in het Europese theater en een subliem stuk heeft geschreven.

Fosse toont zich ruim honderd jaar na dato een waardige opvolger van Henrik Ibsen. Het is alsof hij de grote thema's uit Ibsens Nora, Een poppenhuis, De Vrouw van de Zee en Spoken samenvat in één essentieel toneelstuk waarin het raamwerk van al die Noorse treurigheid in volle omvang wordt getoond.

Aan een fjord aan zee wonen een jonge man en zijn jonge vrouw. Zij zijn de drukte van de stad ontvlucht en hopen in hun afgelegen stulpje, overgeleverd aan de grillen van zee en wind, tot innerlijke rust te komen. Maar de man kan zijn rusteloosheid niet bedwingen en kiest steeds vaker voor de stilte van de zee, die hij in een gammel bootje verkent. Op een dag komt hij niet meer thuis - verdronken of zelfmoord? Deze vraag houdt de vrouw voor de rest van haar leven gevangen.

Een zomerdag heeft de structuur van een raamvertelling. We zien de vrouw, inmiddels een stuk ouder, aan het venster uitkijken over het fjord en herinneringen ophalen aan die fatale dag. Haar jeugdvriendin was toen op bezoek, en is dat nu weer. Fosse laat de personages van toen en nu als vanzelfsprekend door elkaar heen lopen, waardoor het verglijden van de tijd en hoe het grote verdriet daarin maar niet kleiner wil worden, minutieus wordt beschreven.

Muziek van Erik Satie, een opera-aria, een toneelbeeld waarin donkerbruine tinten en somber licht de sfeer bepalen: Provily schuwt de beproefde middelen om melancholie op te roepen niet. Maar hij gebruikt dat alles enkel en alleen voor een stijlvaste regie, waarin de toon meandert van beklemmend, naar spannend, naar verontrustend. De voorstelling eindigt tenslotte in de doffe aanvaarding van het noodlot.

Intussen heeft hij zijn spelers tot prachtig acteren aangezet, met Celia Nufaar en Nele van Rompaey als de vrouw op oudere en jonge leeftijd in de voorste gelederen. De één hartverscheurend berustend, de ander zenuwslopend trillend van onrust. Ook de andere rollen worden voorbeeldig ingevuld, in Een zomerdag werkt iedereen ten faveure van dit kleine meesterwerk.

Over Fat men in skirts in regie van Marcus Azzini valt weinig meer te zeggen dan dat het er allemaal vlot, geinig, en maf aan toe gaat, maar dat het werkelijk nergens over gaat. Dit stuk uit 1988 van de Amerikaan Nicky Silver is in alles gedateerd. Het bizarre verhaal van een moeder en zoon die zich op een onbewoond eiland aan kannibalisme en aan elkaar overgeven, zal zeker satirisch bedoeld zijn.

Maar deze zwartkomische kijk op het moderne leven dat wordt gedomineerd door CNN, Oprah Winfrey, foute filmbonzen en chique sethoeren is hooguit leuk voor een half uur en niet voor de volle twee uur die de voorstelling duurt. Vanwege deze onbegrijpelijke stukkeuze valt de vraag of Azzini inderdaad behoort tot de jonge regisseurs van wie in de toekomst het nodige verwacht mag worden, nauwelijks te beantwoorden.

Azzini gaat dit seizoen nog een voorstelling maken in het Amsterdamse theater Bellevue en later in zijn moederland Brazilië. Provily gaat aan het werk bij onder meer Orkater en het Nationale Toneel. Dat laatste is verheugend nieuws.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden