PROTOCOL ?

Psychiaters en psychologen moeten werken met protocollen, vinden steeds meer betrokkenen in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ). Regels en afspraken op papier - hebben cliënt en therapeut daar baat bij?...

Jacomijn de Raad

Prof. dr. C. Hoogduin, hoogleraar psychopathologie in Nijmegen en directeur van het commerciële zorginstituut HSK: 'Als een chirurg het verkeerde been afzet, weet iedereen het meteen. In de geestelijke gezondheidszorg doet iedereen zijn best, maar de resultaten worden niet gemeten.'

Conclusie uit een onderzoek van de Gezondheidsraad, op 28 februari 2001 gepresenteerd aan minister Borst van Volksgezondheid: 'Over het nut van psychotherapeutische behandelingen die meer dan ongeveer twintig zittingen beslaan, zijn vrijwel geen wetenschappelijk gefundeerde uitspraken mogelijk. Goed onderzoek op dit terrein is nodig, maar erg moeilijk. Er is grote behoefte aan beslisregels voor het beginnen, voortzetten of beëindigen van een behandeling.'

Uit Achilles Leefstijltraining 1, trainerwerkboek, van de Amsterdamse verslavingskliniek Jellinek: 'Sessie 1. Kruis het met de cliënt overeengekomen doel aan. A: Ik wil stoppen met gokken. B: Ik wil het gokken sterk verminderen. C: Ik wil mijn gokgedrag veranderen, maar weet nog niet of ik wil stoppen of minderen.'

Dr. M. Wolf, voorzitter Nederlandse Vereniging voor Psychotherapie en voorzitter Platform Psychotherapie: 'De psychotherapie hanteert protocollen al een paar jaar, maar daarmee is de kous niet af. Er is voortdurend onderzoek nodig om ze te kunnen bijstellen. Protocollen die in een wetenschappelijke situatie werken, doen het niet per se goed in de praktijk. Die is altijd complexer. De problemen van veel mensen zijn zodanig veel ingewikkelder dat je met protocollen niet uit de voeten kunt. Wat niet wegneemt dat je moet streven naar een zo goed mogelijke behandeling. Als je mensen zomaar door een protocol heen jaagt, werk je wel snel de wachtlijst weg, maar krijg je die aan de andere kant weer terug.'

Toon Vriens, stafmedewerker Stichting Pandora, belangenbehartiging van (ex-)cliënten in de GGZ: 'Uit de telefoontjes naar onze hulplijnen maken we op dat er een nadeel is als je werkt met een vaste gedachtegang rond een probleem. Voorbeeld: iemand met een depressie gaat naar de huisarts. Die heeft weinig tijd, moet snel een beslissing nemen. Hij volgt stap 1 van het protocol en schrijft een medicament voor. De patiënt voelt de tijdsdruk, merkt dat het naar een bepaalde conclusie toegaat. Maar als je niet sterk in je schoenen staat, sta je even later op straat met een medicijn dat je niet wilt hebben. De patiënt wil liever dat er met aandacht wordt geluisterd en dat alle kanten van de zaak worden gewogen. Datzelfde geldt ook voor hulp van de psychiater. Een vrouw die ons belde, zei: ''De eerste tien gesprekken voerde ik alleen maar strijd met mijn behandelaar over wat hij wilde en ik niet'.''

Cijfers gepresenteerd op een conferentie van GGZ Nederland en het Trimbos-instituut begin maart 2001: 'De sociale maar ook economische gevolgen zijn enorm. In Nederland bedragen de kosten van psychische aandoeningen 3 tot 4 procent van het Bruto Nationaal Product; tussen 25 en 33 miljard gulden per jaar.'

Marianne de Jong, woordvoerster Zorgverzekeraars Nederland: 'De geestelijke gezondheidszorg is een sector in ontwikkeling en het is goed als er meer aandacht komt voor protocollen. De zorgverzekeraars staan daar positief tegenover. Hun rol is maar beperkt, ze kunnen niks opleggen, de protocollen moeten worden opgezet door de beroepsgroep zelf. Een protocol helpt de verzekeraars wel bij het letten op de kwaliteit van de zorg die wordt geleverd.'

Werkboek van de Jellinekkliniek: 'Sessie 3: Heeft de cliënt de huiswerkopdrachten gemaakt? Kruis aan indien gemaakt. A: Dagboek. B: Ondersteunende persoon uitnodigen. C: Oefenen weigeren. D: Gevoelsurfen.'

Job de Jonge, psychiater in Amstelveen: 'Voor psychiaters zijn er sinds een paar jaar richtlijnen. Er zijn er nu acht, onder meer voor angststoornissen zoals fobieën en paniekaanvallen. Wetenschappelijk onderbouwde richtlijnen waaraan je je als psychiater moet houden. Als hier bijvoorbeeld iemand komt die niet op straat durft en in winkels in paniek raakt, kan de diagnose zijn: paniekstoornis met agorafobie. Zo iemand krijgt het aanbod van medicatie, vaak in combinatie met gedragstherapie. Dan gaat de patiënt oefenen. Eerst een stukje naar de brievenbus. Als dat na tien keer is gelukt, gaat het wat verder. Daarna naar Albert Heijn. Een kleine vestiging, op een rustige middag, één boodschap in het karretje. We bouwen het geleidelijk op. Zo'n stappenplan staat in de richtlijn.

Ik vind de richtlijnen heel prettig. Twintig jaar geleden heerste onder artsen een ''algemeen klinische houding''. Nu bestaat er meer consensus. Je hebt houvast aan de richtlijnen, ook al heb je de vrijheid om uitzonderingen te maken als een behandeling dat vereist.'

Prof. dr. C. Hoogduin: 'De behandeling van psychische problemen moet niet langer worden beschouwd als een kunst maar als een kunde. Het is gewoon een ambacht.'

Werkboek van de Jellinekkliniek: 'Uw leefstijltraining is afgerond. Wat vond u goed? En wat vond u slecht? Uw oordeel helpt ons om ons werk te verbeteren. Toekomstige cliënten hebben daar profijt van. Vraag 6: De behandeling heeft goed geholpen. Kruis aan: geheel mee eens, tamelijk eens, beetje eens, beetje oneens, tamelijk oneens, geheel oneens.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden